Asetaminofen
• Kedilerde herhangi bir dozda kesinlikle kontrendikedir.
• Gelinciklerde (ferret) kullanılmamalıdır.
• Şeker planörlerinde (sugar glider) veya kirpilerde güvenliği belirlenmediğinden kullanılmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Analjezik veya antipiretik (etiket dışı): Her 8 saatte bir 10 – 15 mg/kg oral (PO) veya rektal yolla uygulanır.
• Uzun süreli kullanımda (5 günden fazla): Doz aralığının alt sınırında olmak üzere her 12 saatte bir verilmesi değerlendirilmelidir.
• ATLAR:
• Analjezik veya antipiretik (etiket dışı): Tek doz olarak 20 mg/kg oral (PO) ya da günde iki kez uygulanır.
TAVŞANLAR / KEMİRGENLER / KÜÇÜK MEMELİLER:
• Analjezik (etiket dışı): Children’s Tylenol® kullanılarak içme suyuna 1 – 2 mg asetaminofen/mL katılır. Hafif ve orta şiddetli ağrıların kontrolünde etkilidir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde, atlarda ve küçük memelilerde oral analjezik veya antipiretik olarak kullanılır.
• Diğer analjeziklerin (örneğin NSAİİ'ler, opioidler) kullanılmaması gereken köpeklerdeki kronik ağrı durumlarının tedavisinde özellikle faydalı olabilir.
• Elektif ovariohisterektomi geçiren dişi köpelerde postoperatif analjezi için meloksikam ve karprofen kadar etkili olduğu gösterilmiştir.
• Orta şiddetli ağrılar için kodein, hidrokodon veya tramadol içeren kombinasyon ürünleri içinde kullanılabilir.
• Büyük hayvan türlerinin birçoğunda mide boşalmasını ölçmek amacıyla araştırma amaçlı kullanılmaktadır.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Asetaminofensiz etki mekanizması tam olarak anlaşılamamakla birlikte; prostaglandin H2 sentezindeki siklooksijenaz ve peroksidaz bölgelerinin inhibisyonu yoluyla analjezi ve antipirezis üretir. Ek olarak, serotonerjik aktivite ilacın analjezik etkisine katkıda bulunabilir. Aspirinin aksine, klinik olarak önerilen dozlarda verildiğinde belirgin bir antiinflamatuar aktiviteye sahip değildir veya trombosit fonksiyonunu inhibe etmez.
Köpekler: Oral biyoyararlanımı %45'tir. Oral dozdan 20 ila 50 dakika sonra pik konsantrasyona ulaşır. Protein bağlama oranı yaklaşık %25, dağılım hacmi 0.9 L/kg'dır. Klerens 1.5 ila 2 L/kg/saat'tir. Eliminasyon yarı ömrü yaklaşık 1 ila 4 saat olup ırklara göre değişiklik gösterir. Beslenmeden etkilenmez. Rektal emilim oral uygulamanın yalnızca %30'u kadardır.
• Atlar: Pik konsantrasyona oral uygulamadan yaklaşık 60 ila 80 dakika sonra ulaşılır. Biyoyararlanımı %91'dir. Dağılım hacmi 0.82 ila 2.7 L/kg, protein bağlama oranı %49'dur. Klerens yaklaşık 0.25 L/kg/saat, eliminasyon yarı ömrü ise yaklaşık 2 ila 4 saatir.
• Sığır ve Keçiler: Sığır işkembe sıvısında kararlıdır. Sığırlarda oral biyoyararlanım %70, pik konsantrasyona ulaşma süresi 1.4 saat, eliminasyon yarı ömrü 2.4 saatir. Keçilerde oral biyoyararlanım (%16) ilk geçiş metabolizması nedeniyle sınırlıdır, dağılım hacmi 1.4 L/kg ve klerens 53 mL/kg/dakika'dır.
• Domuz, hindi ve tavuklarda %42 ila %75 biyoyararlanım ve 0.6 ila 1.2 saat yarı ömür gözlenmiştir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Kedilerde herhangi bir dozda kesinlikle kontrendikedir.
• Gelinciklerde (ferret) kullanılmamalıdır.
• Şeker planörlerinde (sugar glider) veya kirpilerde güvenliği belirlenmediğinden kullanılmamalıdır.
Asetaminofen plasentayı geçer. Mutlak üreme güvenliği kanıtlanmamıştır ancak gebelikte ara sıra kullanım için nispeten güvenli kabul edilir. Laboratuvar hayvanlarında maksimum insan dozunun (MHD) 0.85 ila 1.2 katı dozlarda azaltılmış fetal ağırlık, iskelet ossifikasyon gecikmesi, fokal renal ve hepatik nekroz bildirilmiştir. Anne sütüne düşük konsantrasyonlarda geçer; hayvanlarda güvenlik kanıtlanmadığı sürece yalnızca anneye sağladığı yarar yavrulara olan potansiyel riskten fazla ise kullanılmalıdır.
Kediler: Glukuronidasyon yetersizliği nedeniyle son derece hassastır; 40 mg/kg (hatta bazı raporlarda 10 mg/kg) dozlar methemoglobinemiye neden olabilir. Yüz ve uzuvlarda şişme, solunum sıkıntısı, siyanoz, depresyon, hipotermi, halsizlik, ödem ve ölüm görülebilir. N-asetilsistein (tercihen IV) tedavisi geciktirilmemelidir.
• Köpekler: Hepatotoksisite genellikle 75 – 100 mg/kg üzeri dozlarda görülür; sarılık, kusma, iştahsızlık, karın ağrısı 24-48 saat içinde ortaya çıkar. 200 mg/kg üzerindeki dozlarda methemoglobinemi gelişebilir. 30 mg/kg üzeri dozlarda keratokonjektivitis sicca (KCS) görülebilir. Tedavide standart sindirim sistemi dekontaminasyonu, N-asetilsistein, S-adenosil-metiyonin (SAMe), oksijen ve kan transfüzyonu uygulanabilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Orta şiddetli ağrılar için kodein, hidrokodon, tramadol veya okfikodon gibi ajanlarla kombinasyon ürünleri halinde sinerjik analjezik etki için kullanılabilir.
Lokal Anestezikler (örn. bupivakain, lidokain, mepivakain, ropivakain): Eşzamanlı kullanım methemoglobinemi riskini artırabilir.
• Barbitüratlar (örn. fenobarbital, primidon): Asetaminofendeki hepatotoksik metabolitlere dönüşümü artırır; potansiyel hepatotoksisite riski bulunur.
• Kolestiramin: Oral asetaminofen emilimini azaltabilir; ayrı zamanlarda uygulanmalıdır.
• Kloramfenikol: İnsanlarda asetaminofen konsantrasyonunda artış bildirilmiştir; veteriner hekimlikteki önemi belirsizdir.
• Dipiron: Birlikte kullanım miyoselüler/hepatoselüler hasar riskini artırabilir.
• Doksorubisin: Hepatik glutatyonu tüketebilir ve hepatik toksisiteyi artırabilir.
• Fenbendazol: Hepatotoksisite riskini artırabilir (farelerde çalışılmıştır).
• İzoniyazid: Hepatotoksik metabolitlere dönüşümü artırabilir.
• Leflunomid: Hepatotoksisite riskini artırabilir.
• Metoklopramid: Asetaminofen emilimini artırabilir.
• Metyrapon: Asetaminofen konjugasyonunu azaltarak toksik metabolit oluşumunu artırabilir.
• Penisilin G Benzatin ve/veya Prokain: Methemoglobinemi riskini artırabilir.
• Fenotiyazinler (örn. asepromazin): Hipotermi riskinde olası artış.
• Probenesid: Asetaminofen konsantrasyonunu artırabilir ve metabolizmasını değiştirebilir.
• Propilen Glikol: Islak kedi mamalarında bulunur, methemoglobinemi ve Heinz cisimciği oluşumunun şiddetini artırabilir.
• Rifampin: Hepatotoksisite riskini artırabilir.
• Verdinexor: Glutatyon S-transferazın rekabetçi inhibisyonu nedeniyle serum konsantrasyonlarını artırabilir.
• Varfarin: Yüksek dozlar antikoagülan etkileri potansiyalize edebilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Önerilen dozlarda kısa süreli kullanımda özel bir izleme gerekmez.
• Kronik tedavide, özellikle klinik bulgular ortaya çıktığında bazal ve periyodik karaciğer, böbrek ve hematolojik laboratuvar testleri izlenmelidir.
Uzatılmış salınımlı olmayan tabletler bölünebilir veya ezilebilir ve uygulamadan hemen önce mamayla karıştırılabilir.
Asetaminofen ürünleri 40°C'nin (104°F) altındaki sıcaklıklarda saklanmalıdır. Oral solüsyon veya süspansiyon dondurulmamalıdır.
KEDİLERDE KESİNLİKLE KULLANILMAMALIDIR.
• Gelinciklerde (ferret) KULLANMAYIN.
• Köpeğiniz yemek yemeyi keserse, gözlerin beyaz kısmı sarımsı bir renk alırsa, kusma veya ishal devam ederse ya da kusmuk veya dışkıda kan görülürse derhal veteriner hekiminize başvurun.
• Veteriner hekiminizin reçete ettiğinden daha fazla vermeyin.
• Veteriner hekiminiz talimat vermedikçe diğer ağrı kesici veya ateş düşürücü ilaçlarla birlikte vermeyin.
• Çocukların ulaşamayacağı yerde saklayın.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 41 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Asetaminofen
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.