Betametazon
• Betametazona veya yardımcı maddelerine aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Septik artrit varlığında intra-artiküler glukokortikoid kullanımı kontrendikedir.
• Eklem içine enjekte edilen betametazon sistemik olarak emildiği için akut enfeksiyon varlığında kullanılmamalıdır.
• Sistemik mantar enfeksiyonlarında sistemik glukokortikoid kullanımı (hipoadrenokortisizmli hastalar hariç) genel olarak kontrendikedir.
• İdiyopatik trombositopenisi olan hastalarda İM olarak uygulanmamalıdır.
• Sistemik hastalıkların kronik kortikosteroid tedavisinde yavaş salınımlı (sustained-release) enjektabl glukokortikoidlerin kullanımı kontrendikedir.
• Betametazon süspansiyon enjeksiyonu İV yolla KESİNLİKLE uygulanmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Pruritus Kontrolü (Etiket dozu / FDA onaylı): 0.25 – 0.5 mL / 9 kg (20 lb) vücut ağırlığı IM. Doz, durumun şiddetine bağlıdır. Gerektiğinde tekrarlanabilir. Rahatlama ortalama 3 hafta sürer. 4 enjeksiyondan fazla uygulanmamalıdır. (NOT: ABD'de artık pazarlanmamaktadır).
- Prematüre Yavru Köpeklerde Akciğer Matürasyonu (Etiket dışı): 55 ila 57. ovulasyon gününde anne köpeğe 0.5 mg/kg IM uygulanır.
• ATLAR:
- Osteoartrit ile ilişkili ağrı ve inflamasyonun kontrolü (Etiket dozu / FDA onaylı): En fazla 2 ekleme olmak üzere eklem içi (intra-artiküler) enjeksiyon yoluyla 9 mg/eklem (mg/kg DEĞİLDİR).
- İntra-artiküler Uygulama (Etiket dışı): Çoğu dozaj önerisi eklem başına 3 – 18 mg/eklem (mg/kg DEĞİLDİR) aralığındadır. Tekrar dozları, sağlamlığı (soundness) elde etmek için gereken minimum düzeyle sınırlandırılmalıdır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Sistemik veya eklem içi etkiler için hızlı ve uzun etkili enjektabl glukokortikoid istenen durumlar.
• At lokal eklem içi enjeksiyon ile osteoartrit kaynaklı ağrı ve eklem iltihabının tedavisi (ağrı kesici etkisi 4 haftaya kadar sürebilir).
• Köpeklerde prematüre yenidoğanlarda akciğer durumlarının (gaz değişim kapasitesinin iyileştirilmesi) doğum öncesi maternal uygulama ile iyileştirilmesi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Biyolojik yarı ömrü 300 saatin üzerinde olan uzun etkili bir glukokortikoiddir. Memelilerde hemen hemen her hücre tipi ve sistem üzerinde etkilidir.
• Kardiyovasküler sistem: Kapiler geçirgenliği azaltır, vazokonstriksiyonu artırır. Kan basıncını artırıcı özellik gösterir.
• Hücreler: Fibroblast proliferasyonunu, makrofaj göçünü inhibe eder, lizozomal membranları stabilize eder.
• Otonom Sinir Sistemi: Nöbet eşiğini düşürür, ruh hali ve davranışı değiştirir, iştahı uyarır.
• Endokrin sistem: Stres yokken ACTH salınımını baskılar. TSH, FSH, prolaktin ve LH salınımını azaltabilir. T4'ün T3'e dönüşümünü azaltabilir, paratiroid hormon seviyelerini artırabilir.
• Sıvı ve elektrolit dengesi: Renal potasyum ve kalsiyum atılımını artırır, sodyum ve klorür geri emilimini artırır. Diürez gelişebilir.
• GİS ve Karaciğer: Gastrik asit, pepsin ve tripsin salgısını artırır. Karaciğerde yağ ve glikojen birikimini artırır; ALT, GGT ve ALP serum seviyelerini yükseltir.
• Hematopoietik sistem: Dolaşımdaki trombosit, nötrofil ve alyuvar (RBC) sayısını artırabilir, trombosit agregasyonunu inhibe eder.
• Bağışıklık sistemi: T lenfositleri düşürür, lenfokinleri inhibe eder, fagositozu, kemotaksisi ve antijen işlenmesini engeller. Enfeksiyon klinik bulgularını maskeleyebilir.
Atlarda eklem içi uygulamadan sonra sistemik dolaşıma emilir.
• Bir ekleme toplam 9 mg doz uygulandığında, pik plazma konsantrasyonuna 4.5 ila 8 saat içinde ulaşılır ve terminal eliminasyon yarı ömrü 4 ila 8 saat arasındadır.
• 2 ekleme aynı anda uygulanan iki adet 15 mg doz sonrasında pik plazma ve idrar konsantrasyonları sırasıyla 0.8 saat ve 7.1 saatte gerçekleşmiş, plazma yarı ömrü 9.2 saat olmuştur.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Betametazona veya yardımcı maddelerine aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Septik artrit varlığında intra-artiküler glukokortikoid kullanımı kontrendikedir.
• Eklem içine enjekte edilen betametazon sistemik olarak emildiği için akut enfeksiyon varlığında kullanılmamalıdır.
• Sistemik mantar enfeksiyonlarında sistemik glukokortikoid kullanımı (hipoadrenokortisizmli hastalar hariç) genel olarak kontrendikedir.
• İdiyopatik trombositopenisi olan hastalarda İM olarak uygulanmamalıdır.
• Sistemik hastalıkların kronik kortikosteroid tedavisinde yavaş salınımlı (sustained-release) enjektabl glukokortikoidlerin kullanımı kontrendikedir.
• Betametazon süspansiyon enjeksiyonu İV yolla KESİNLİKLE uygulanmamalıdır.
Köpeklerde sperm üretimini, semen hacmini düşürdüğü ve anormal sperm oranını artırdığı gösterilmiştir.
• Kortikosteroidlerin teratojenik olduğu kanıtlanmıştır (azalmış fetal büyüme, damak yarığı, ön bacak deformiteleri, fokomeli, anasarka).
• Gelişen koyunlarda CNS miyelinasyonunu azaltmış ve erkek fetüslerde testis gelişimini etkilemiştir.
• Gebeliğin üçüncü üç aylık döneminde (örneğin gebe köpeklerde 55. günde 0.5 mg) uygulandığında erken doğum (preterm labor) tetikleyebilir.
• Süte geçer ve emziren yavrularda büyümenin baskılanmasına, endojen kortikosteroid üretiminin engellenmesine neden olabilir; emziren analarda dikkatli kullanılmalıdır.
Glukokortikoidlerin akut aşırı dozları nadiren ciddi sorunlara neden olur. Klinik bulgular advers etki profilini yansıtır.
• Semptomlar ortaya çıkarsa, gerektiğinde destekleyici tedavi (sıvı tedavisi, GİS koruması) uygulanmalıdır.
• Zehirlenme durumunda veteriner toksikoloji bilgi merkezlerine danışılması önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Yerel anestezi ile eş zamanlı kullanım isteniyorsa, paraben veya fenol içermeyen lidokain %1 veya %2, betametazon sodyum fosfat/asetat enjeksiyonu ile karıştırılarak önerilebilir (lidokain betametazondan sonra şırıngaya çekilmelidir, flkona eklenmemelidir).
Amphotericin B: Glukokortikoidlerle birlikte uygulandığında hipokalemiye neden olabilir.
• Antikolinesteraz Ajanlar (neostigmin, pyridostigmin): Miyastenia gravis hastalarında derin kas zevksizliğine yol açabilir; kortikosteroid uygulamasından en az 24 saat önce antikolinesteraz kesilmelidir.
• Azol Antifungaller (itrakonazol, ketokonazol): Glukokortikoid klerensi azalabilir, EAA (AUC) artabilir.
• Kolestiramin (Cholestyramine): Glukokortikoid klerensini artırabilir.
• Siklofosfamid: Glukokortikoidler siklofosfamidli karaciğer metabolizmasını inhibe edebilir.
• Siklosporin: Karaciğer metabolizmasını karşılıklı inhibe ederek her iki ilacın kan seviyelerini artırabilir.
• Digoksin: Hipokalemi gelişirse digoksin toksisite riskini artırır.
• Potasyum Tüketen Diüretikler (furosemid, tiyazitler): Glukokortikoidlerle birlikte hipokalemi yapabilir.
• Östrojenler: Glukokortikoid klerensini azaltabilir.
• İnsülin: Glukokortikoid alan hastalarda insülin ihtiyacı artabilir.
• İzoniyazid: Serum seviyeleri glukokortikoidlerce azaltılabilir.
• Mitotan: Glukokortikoid metabolizmasını değiştirebilir; mitotanın neden olduğu adrenal yetmezliği tedavi etmek için daha yüksek dozlar gerekebilir.
• NSAİİ'ler (flunixin, fenilbutazon): GİS ülserasyonu veya kanama riskini artırabilir.
• Fenobarbital: Betametazon etkinliğini azaltabilir.
• Rifampin: Glukokortikoid metabolizmasını artırabilir.
• Salisilatlar (aspirin): Salisilat kan seviyelerini düşürebilir, GİS ülser riskini artırabilir.
• Teofilin: İlaçların farmakolojik etkilerinde değişiklikler olabilir.
• Modifiye-Canlı Aşılar: İmmünsupresif dozlarda kortikosteroid alan hastalara canlı aşılar uygulanmamalıdır, bağışıklık yanıtı azalabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Vücut ağırlığı, iştah, GİS belirtileri (anoreksi, kusma, ishal)
• Ödem belirtileri
• Serum elektrolitleri
• Toplam plazma proteini, albümin
• Kan glikozu
• Genç hayvanlarda büyüme ve gelişme
• İatrojenik hiperadrenokortisizm şüphesinde Adrenokortikotropik hormon (ACTH) uyarım testi
Uyumluluk pH, konsantrasyon, sıcaklık ve kullanılan çözücüye bağlıdır; özel referanslara veya hastane eczacısına danışılmalıdır.
• Yerel anestezikle birlikte uygulama isteniyorsa, paraben/fenol içermeyen %1 veya %2 lidokain karıştırılması önerilir.
Kombinasyon enjektabl ürünü 20°C ile 25°C arasında saklanmalı ve ışıktan korunmalıdır.
• Kullanmadan önce iyice çalkalanmalıdır.
Bu ilacı hayvanınıza nasıl vereceğinizle ilgili talimatları dikkatlice izleyin. Veteriner hekiminizle konuşmadan bu ilacı aniden kesmeyin.
• Veteriner hekiminize danışmadan evcil hayvanınız bu ilacı alırken reçetesiz (OTC) ilaçlar veya nonsteroidal antiinflamatuar (NSAİİ) ilaçlar vermeyin.
• Artmış veya azalmış iştah, kusma, anormal dışkı, artan susuma ve idrara çıkma dahil birçok potansiyel yan etki görülebilir. Bu etkiler şiddetlenirse veterinerinize başvurun.
• Hayvanınız bu ilacı alırken periyodik muayeneler ve kan tahlilleri için veteriner hekiminize dönmeniz önemlidir. Bu takip ziyaretlerini aksatmayın.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 5 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Betametazon
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.