Doksapram
• Doksaprama veya içeriğindeki maddelere karşı aşırı duyarlılık öyküsü olan hastalarda kontrendikedir.
• Mekanik ventilasyon alan hastalarda kontrendikedir; şiddetli solunum depresyonu vakalarında agresif yapay (mekanik) ventilasyon desteğinin yerini almamalıdır.
• Apnesi olan hastalarda kontrendikedir.
• Akciğer olgunlaşmamışlığı klinik belirtileri gösteren prematüre buzağılarda veya diğer hastalarda kontrendikedir (etkileri çok minimaldir ve açık duktus ve foramen ovale yoluyla sağdan sola şant ile fetal dolaşımın kalmasına ve pulmoner kan basıncının artmasına yol açabilir).
• Beşeri literatüre göre kontrendikasyonlar: Nöbet bozuklukları, kafa travması, kardiyovasküler bozukluk (örn. dekompanse kalp yetmezliği, şiddetli hipertansiyon), nöromüsküler bozukluklara ikincil solunum yetmezliği, hava yolu obstrüksiyonu, pulmoner emboli, pulmoner fibrozis ve pnömotoraks.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER / KEDİLER:
• Genel anestezi sırasında ve sonrasında solunumu uyarmak, uyanmayı ve reflekslerin dönmesini hızlandırmak (Etiket dozu; FDA onaylı): Gaz anestezisi ile kullanıldığında 1.1 mg/kg IV veya barbitürat anestezisi ile kullanıldığında 5.5 – 11 mg/kg IV; doz anestezi derinliğine, tidal hacme ve solunum hızına göre ayarlanır. Gerektiğinde 15-20 dakika içinde tekrarlanabilir.
• Sezaryen veya distosi sonrası yenidoğanlarda solunumu başlatmak veya uyarmak (Etiket dozu; FDA onaylı): Kedicikler: 1 – 2 mg/kedi yavrusu (mg/kg DEĞİL) SC veya sublingual (SL); Köpekler: 1 – 5 mg/köpek yavrusu (mg/kg DEĞİL) SC, SL veya umblikal ven yoluyla. Gerektiğinde 15-20 dakika içinde tekrarlanabilir.
• Yenidoğanlarda solunum fonksiyonunu uyarmak (Endikasyon dışı): 0.1 mL (2 mg)/yenidoğan (mL/kg DEĞİL) IV, IM, SL; oksijen tedavisinden sonra düşük frekanslı, soluk alıp veren ve düzensiz solunum paterni gösteren yenidoğanlarda çabaları artırmak için en faydalı olma ihtimali vardır.
• Laringeal fonksiyonu değerlendirmek (Endikasyon dışı): Solunumu uyarmak ve intrinsik laringeal hareketi artırmak için 0.25 – 2.5 mg/kg IV. Köpeklere ön medikasyon uygulanması, işlemin tanısal yararlılığını artıran daha düşük dozlarda anestezi indüksiyon ilaçlarının kullanılmasını sağlar.
• Asepromazinin sedatif etkilerini azaltmak (Endikasyon dışı): 0.05 mg/kg IM asepromazinden 30 dakika sonra verilen 1.25 mg/kg IV doksapram, 10 köpekle yapılan bir çalışmada sedasyonu önemli ölçüde azaltmıştır.
ATLAR:
• Genel anestezi sırasında ve sonrasında solunumu uyarmak ve uyanmayı hızlandırmak (Etiket dozu; FDA onaylı): İnhalasyon anestezisi için 0.44 mg/kg veya barbitürat anestezisi için 0.55 mg/kg IV; doz anestezi derinliği, solunum hacmi ve hızına göre ayarlanır. Gerekirse 15-20 dakika içinde tekrarlanabilir.
• Sepsisli veya hipoksik-iskemik ensefalopatili / neonatal maladjüsksendromlu taylarda solunumu uyarmak için adjuvan tedavi (Endikasyon dışı): 0.02 – 0.05 mg/kg/saat IV sürekli hızı infüzyon (CRI); O2 tedavisine rağmen belirgin hiperkapni ve hipoksisi olan taylar pozitif basınçlı ventilasyon gerektirir.
SIĞIR VE DOMUZLAR:
• Entübasyon ve mekanik ventilasyonun mümkün olmadığı asfaktik buzağılarda primer apne (Endikasyon dışı): 2 mg/kg IV
KUŞLAR:
• Solunum depresyonunun acil tedavisi (Endikasyon dışı):
a) 5 – 10 mg/kg IM veya IV
b) 5 – 20 mg/kg IM, IV, IO veya IT
GELİNCİKLER / TAVŞANLAR / KEMİRGENLER / KÜÇÜK MEMELİLER:
• Solunum depresyonunun acil tedavisi (Endikasyon dışı): Önerilen anektodal dozlar 1 – 10 mg/kg arasındadır. Önerilen uygulama yolları IV, SL, IO, IP, SC ve intratrakealdir.
SÜRÜNGENLER:
• Genel anestezi sonrası solunumu uyarmak (Endikasyon dışı): 5 mg/kg IV, IO
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Atlar, kediler ve köpeklerde anestezi sırasında ve sonrasında solunum merkezini uyararak uyanmayı ve reflekslerin geri dönüşünü hızlandırmak.
• Yenidoğan köpek ve kedilerde distosi veya sezaryen sonrası solunumu başlatmak.
• Küçük hayvan türlerinde radyopak kontrast madde reaksiyonları veya merkezi sinir sistemini baskılayan ilaçların (örn. asepromazin) yan etkilerinden kaynaklanan solunum depresyonunun tedavisi.
• Laringeal fonksiyon değerlendirilirken genel anestezi ajanlarının baskılanmasını telafi etmek.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Doksapram, karotis cisimciklerindeki periferik kemoreseptörleri doğrudan uyararak katekolaminlerin ve diğer nörotransmiterlerin salınmasına yol açar.
• Dozlar arttıkça merkezi solunum merkezinin yanı sıra beynin ve omuriliğin diğer bölümleri de uyarılır ve genel bir MSS uyarılması gerçekleşir.
• Solunum uyarılması, tidal hacimde artışa ve solunum hızında hafif bir artışa neden olur, bunun sonucunda oksijen tüketimi ve karbondioksit üretimi artar.
• Doksapram, opioid kaynaklı solunum depresyonunu analjeziyi etkilemeden antagonize edebilir, ancak barbitüratların (örn. pentobarbital) neden olduğu solunum depresyonunu tersine çevirmez.
Köpekler ve kediler için yayınlanmış çok az farmakokinetik veri bulunmaktadır.
• İnsanlarda ve hayatta IV enjeksiyon sonrası etkinin başlangıcı genellikle 2 dakika içinde gerçekleşir.
• Doksapram dokulara iyi dağılır.
• Köpeklerde hızla metabolize olur ve çoğunluğu uygulamadan sonraki 24 ila 48 saat içinde idrar ve dışkıda metabolitler halinde atılır; küçük miktarlarda metabolitler dozlamadan sonra 120 saate kadar atılabilir.
• Atlarda IV uygulandığında protein bağlama %76 ila %85, kararlı durumda ortalama dağılım hacmi 1.2 L/kg, ortalama biyolojik yarı ömür ≈2-3 saat ve ortalama plazma klirensi 10.6 ila 10.9 mL/dakika/kg'dır.
• Yeni doğan kuzularda (2 ila 6 günlük) 2.5 mg/kg IV doksapram uygulamasını takiben terminal yarı ömür 5.2 saat, klirens 9 mL/kg/dakika, Cmax 3.1 mg/L ve görünür Vd 1.2 L/kg'dır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Doksaprama veya içeriğindeki maddelere karşı aşırı duyarlılık öyküsü olan hastalarda kontrendikedir.
• Mekanik ventilasyon alan hastalarda kontrendikedir; şiddetli solunum depresyonu vakalarında agresif yapay (mekanik) ventilasyon desteğinin yerini almamalıdır.
• Apnesi olan hastalarda kontrendikedir.
• Akciğer olgunlaşmamışlığı klinik belirtileri gösteren prematüre buzağılarda veya diğer hastalarda kontrendikedir (etkileri çok minimaldir ve açık duktus ve foramen ovale yoluyla sağdan sola şant ile fetal dolaşımın kalmasına ve pulmoner kan basıncının artmasına yol açabilir).
• Beşeri literatüre göre kontrendikasyonlar: Nöbet bozuklukları, kafa travması, kardiyovasküler bozukluk (örn. dekompanse kalp yetmezliği, şiddetli hipertansiyon), nöromüsküler bozukluklara ikincil solunum yetmezliği, hava yolu obstrüksiyonu, pulmoner emboli, pulmoner fibrozis ve pnömotoraks.
Üreme çalışmalarında advers etki gözlenmemiş olmasına rağmen, doksapramın güvenliği gebe hayvanlarda kanıtlanmamıştır.
• Beşeri etiket dozunun 1.6 katına kadar dozlar verilen sıçanlarda fetal zarar kanıtına rastlanmamıştır.
• Doksapramın süte geçip geçmediği bilinmemektedir.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığı için, bu ilaç yalnızca anneye sağlanacak faydalar yavrulara yönelik potansiyel risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Köpek ve kedilerde bildirilen IV LD50 40 – 100 mg/kg'dır.
• Klinik belirtiler: Solunumsal alkaloz, hipertansiyon, iskelet kası hiperaktivitesi, taşikardi, kusma, ishal ve nöbetler dahil jeneralize MSS uyarılması.
• Tedavi: Klinik belirtilere dayalı olarak destekleyicidir (örn. oksijen, antikonvülsanlar).
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Anestezik ajanların etkilerini hızlandırmak ve solunumu desteklemek amacıyla uyarıcı sinerji gösterir.
İnhalan Anestezikler (örn. halotan, ancak izofluran değil): Doksapram epinefrin salınımını artırabilir; bu nedenle miyokardiyumu katekolaminlere duyarlılaştırdığı gösterilen anestezik ajanların (örn. halotan) kesilmesinden sonra yaklaşık 10 dakika süreyle kullanım ertelenmelidir.
• Monoaminooksidaz İnhibitörleri (MAOİ; örn. amitraz, linezolid, selegilin): Aditif presör etkiler meydana gelebilir.
• Kas Gevşeticiler (örn. guaifenesin, metokarbamol): Doksapram, kas gevşetici ilaçların etkilerini maskeleyebilir.
• Nöromüsküler Blokerler (örn. pankuronyum, vekuronyum): Doksapram, nöromüsküler blokerlerin kalıntı etkilerini geçici olarak maskeleyebilir.
• Sempatomimetik Ajanlar (örn. dopamin, epinefrin, fenilpropanolamin): Aditif presör etkiler meydana gelebilir.
• Teofilin, Aminofilin: Aditif iskelet kası aktivitesi, ajitasyon ve hiperaktivite meydana gelebilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Solunum hızı ve derinliği
• Kalp hızı ve ritmi, kan basıncı, nabız oksimetresi
• Mevcut ve endike ise arteriyel kan gazı
• MSS uyarılma düzeyi; derin tendon refleksleri
Fiziksel olarak D5W (Dekstroz %5) veya normal salin ile uyumludur.
• Alkalin solüsyonlarla (örn. tiopental, aminofilin, sodyum bikarbonat) karıştırmayın.
• Askorbik asit, sefoperazon, sefotaksim, sefotetan, sefuroksim, folik asit, deksametazon sodyum fosfat, diazepam, hidrokortizon sodyum fosfat, metilprednizolon sodyum, minosiklin ve hidrokortizon sodyum süksinat ile geçimsizdir.
20°C ila 25°C oda sıcaklığında saklayın ve dondurmaktan kaçının.
Bu ilaç sadece yatan hasta ortamında (yani bir veteriner kliniğinde) veya doğrudan profesyonel gözetim altında kullanılmalıdır.
Veteriner İlaçlar 2 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Doksapram
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.