Doksorubisin
• Doksorubisin veya diğer antrasiklinlere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Önceden mevcut miyelosuppresyonu veya bozulmuş kardiyak fonksiyonu olan hastalarda kontrendikedir.
• Doksorubisin veya diğer antrasiklinlerin toplam kümülatif doz konsantrasyonuna ulaşmış olan hastalarda kontrendikedir.
• Önceden mevcut böbrek yetmezliği olan kedilerde kontrendikedir.
• Mutant/mutant (MDR1 gen mutasyonu) köpeklerde kullanımından kaçınılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Kemoterapötik ajan (etiket dışı): Her protokole bağlı olarak 2 ila 3 haftada bir IV 30 mg/m² (NOT mg/kg).
- Küçük hastalar (örneğin 10-15 kg [22-33 lb] altındakiler): IV 1 mg/kg dozunda uygulanabilir.
- Maksimum kümülatif doz: Irk ve risk faktörlerine bağlı olarak 180 – 240 mg/m² (NOT mg/kg).
• KEDİLER:
- Kemoterapötik ajan (etiket dışı):
a) Her 3 haftada bir IV 20 – 25 mg/m² (NOT mg/kg)
b) Her 3 haftada bir IV 1 mg/kg
• GELİNCİKLER:
- Kemoterapötik ajan (etiket dışı):
a) IV 20 mg/m²; doksorubisin uygulamasından 30 dakika önce IM 1 – 2 mg/kg dipenhidramin ile ön medikasyon yapılır.
b) IV 2 mg/kg; doksorubisin uygulamasından 30 dakika önce IM 1 – 2 mg/kg dipenhidramin ile ön medikasyon yapılır.
- Kurtarma (rescue) tedavisi (etiket dışı): IV 1 – 2 mg/kg; doksorubisin uygulamasından 30 dakika önce IM 1 – 2 mg/kg dipenhidramin ile ön medikasyon yapılır.
• ATLAR:
- Kemoterapötik ajan (etiket dışı): Her 3 haftada bir IV 70 mg/m² (NOT mg/kg). Aşırı duyarlılığı kontrol etmek için antihistaminikler ve NSAİİ'ler ile adjuvan tedavi kullanılmalıdır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Küçük hayvan hekimliğinde en yaygın kullanılan antineoplastik ajanlardan biridir.
• Köpeklerde ve kedilerde tek ajan olarak veya kombinasyon protokollerinin bir parçası olarak çeşitli lenfomalar, lösemiler, karsinomlar ve sarkomların tedavisinde faydalıdır.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Doksorubisin antimikrobiyal özelliklere sahip olsa da sitotoksik etkileri nedeniyle anti-infektif ajan olarak kullanımını engeller.
• DNA ve RNA polimerazları inhibe ederek, topoizomeraz II'yi bozarak ve serbest radikal oluşturarak DNA sentezini, DNA'ya bağımlı RNA sentezini ve protein sentezini inhibe eder.
• DNA baz çiftleri ile interkalasyon yaparak transkripsiyonu ve replikasyonu değiştirir.
• Hücre döngüsü boyunca etki gösterir ve ayrıca bazı immünosupresif aktiviteye sahiptir.
• Hızla çoğalan normal hücreler (kemik iliği, anajendeki kıl kökleri, Gİ mukozası) ilaçtan etkilir.
Gİ sistemden emilmediği ve SC veya IM uygulanırsa dokularda aşırı derecede tahriş edici olduğu için IV olarak uygulanmalıdır.
• IV enjeksiyon sonrasında hızla ve yaygın bir şekilde dağılır, ancak BOS'a belirgin bir şekilde geçmez.
• Dokulara ve plazma proteinlerine yüksek oranda bağlanır, muhtemelen plasentayı geçer ve süte dağılır.
• Karaciğerde ve diğer dokularda aldo-keto redüktaz ile kapsamlı bir şekilde metabolize edilerek öncelikle doksorubisinol (aktif) ve diğer inaktif metabolitlere dönüştürülür.
• Doksorubisin ve metabolitleri çoğunlukla safra ve dışkı yoluyla atılır. Dozlamadan sonraki 5 gün içinde ilacın yalnızca yaklaşık %5'i idrarla atılır.
• Trifazik bir biçimde elimine edilir: Birinci faz (yarı ömür ≈0.6 saat, ilk geçiş etkisiyle hızla metabolize olur), ikinci faz (yarı ömür ≈3.3 saat) ve doku proteinlerinden yavaş salınım nedeniyle daha yavaş bir eliminasyon yarı ömrüne sahip üçüncü faz (doksorubisin ≈17 saat, metabolitler ≈32 saat).
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Doksorubisin veya diğer antrasiklinlere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Önceden mevcut miyelosuppresyonu veya bozulmuş kardiyak fonksiyonu olan hastalarda kontrendikedir.
• Doksorubisin veya diğer antrasiklinlerin toplam kümülatif doz konsantrasyonuna ulaşmış olan hastalarda kontrendikedir.
• Önceden mevcut böbrek yetmezliği olan kedilerde kontrendikedir.
• Mutant/mutant (MDR1 gen mutasyonu) köpeklerde kullanımından kaçınılmalıdır.
Cinsel olarak aktif hastalar için uygulamadan önce gebelik durumu doğrulanmalıdır.
• Doksorubisin, klinik dozdan daha düşük dozlar verilen laboratuvar hayvanlarında abortifasiyen, teratojenik ve embriyotoksiktir.
• Dişilerde azalan fertilite, erkeklerde ise testis atrofisi ve oligospermi diğer etkiler arasındadır.
• Plazmada bulunanları aşabilen konsantrasyonlarda süte atılır. Emziren yavrular için riskler nedeniyle, anne ilaç alıyorsa süt ikame edici (mama) kullanılması düşünülmelidir.
Akut aşırı doz, advers etkilerin şiddetlenmesi şeklinde kendini gösterebilir.
• Köpeklerde bildirilen letal doz 72 mg/m² (NOT mg/kg) kadardır.
• Klinik belirtilere yanıt olarak destekleyici tedavi (antiemetikler, antidiareikler, Gİ koruyucular, geniş spektrumlu antibakteriyel koruma, filgrastim) önerilir.
• Aşırı doz durumunda 24 saatlik veteriner zehir danışma merkezlerinden biriyle iletişime geçilmesi şiddetle tavsiye edilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Metinde özel bir sinerjik kombinasyon belirtilmemiştir; genellikle çoklu ajan kemoterapi protokollerinde kombinasyon halinde kullanılır.
Kalsiyum Kanal Blokerleri (örn. diltiazem, verapamil): Doksorubisine bağlı kardiyotoksisite riskinde potansiyel artış.
• Sisplatin: Toksisite riskinde artış (örn. miyelosuppresyon); riskler ve faydalar dikkatlice tartılmalıdır.
• Siklofosfamid: Doksorubisin kan konsantrasyonlarını (AUC) artırabilir ve hematolojik toksisiteyi uzatabilir.
• Siklosporin: Doksorubisin ve doksorubisinol (aktif metabolit) konsantrasyonlarını artırabilir; birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
• Glukozamin: Doksorubisin etkinliğini azaltabilir; birlikte kullanımı önerilmez.
• Ketokonazol: Doksorubisin ve doksorubisinol konsantrasyonlarını artırabilir ve toksisiteye yol açabilir; birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
• Leflunomid: Aditif advers hematolojik toksisite oluşturabilir.
• Morfin: Eşzamanlı kullanım morfin maruziyetini artırabilir.
• Fenobarbital: Doksorubisinin eliminasyonunu artırabilir ve kan konsantrasyonlarını azaltabilir.
• Kinidin: Eşzamanlı kullanım artmış doksorubisin maruziyeti ile sonuçlanabilir.
• Spinosad: Doksorubisin ve doksorubisinol konsantrasyonlarını artırabilir ve toksisiteye yol açabilir; birlikte kullanımından kaçınılmalıdır.
• Streptozosin: Doksorubisin metabolizmasını inhibe edebilir.
• Aşılar: Canlı veya zayıflatılmış canlı aşılar immünosuprese hastalarda aktif enfeksiyonlara neden olabilir.
• Varfarin: Kanama riskinde artış.
• Zidovudin: Nötropeni riskinde artış.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Başlangıç CBC, serum kimya profili, idrar tahlili.
• Her kemoterapi öncesinde CBC, BUN, kreatinin ve USG kontrol edilmelidir.
• Önceden kalp hastalığı olan köpekler ekokardiyografi ile izlenmelidir; başlangıçta ve her 60 – 90 mg/m² kümülatif doz artışında değerlendirilebilir.
• Kardiyak troponin I, doksorubisin kardiyotoksisitesini saptamak için hassas bir araç olabilir.
• Tedaviye verilen etkinlik/yanıt izlenmelidir.
İV kateterleri heparin veya heparinli tuzlu su ile YIKAMAYIN; steril tuzlu su kullanın.
• Dextroz %3.3 / %3 sodyum klorür, D5W, Normosol® R (pH 7.4), laktatlı Ringer enjeksiyonu ve %0.9 sodyum klorür ile fiziksel olarak uyumludur.
• Bleomisin sülfat, sisplatin, siklofosfamid, droperidol, fluorourasil, lökovorin kalsiyum, metotreksat sodyum, metoklopramid HCl, mitomisin ve vinkristin sülfat ile enjektörlerde ve Y-hattı enjeksiyonunda uyumludur.
• Aminofilin, deksametazon sodyum fosfat, diazepam, fluorourasil (yalnızca IV katkı maddesi olarak), furosemid, heparin sodyum ve hidrokortizon sodyum süksinat ile fiziksel olarak geçimsizdir.
Enjeksiyonluk liyofilize toz doğrudan güneş ışığından uzak ve kuru bir yerde saklanmalıdır.
• %0.9 sodyum klorür ile sulandırıldıktan sonra, tek kullanımlık liyofilize toz ürünü oda sıcaklığında 24 saat ve buzdolabında 48 saat stabildir.
• Üretici güneş ışığından korumayı, ürünü dondurmamayı ve kullanılmayan kısmı atmayı önerir.
• Ticari enjeksiyonluk solüsyon, 2°C ila 8°C'de (36°F-46°F) buzdolabında saklandığında ve ışıktan korunduğunda 18 ay boyunca stabildir.
Doksorubisin bir kemoterapi (kanser karşıtı) ilacıdır. İlaç ve yan ürünleri diğer hayvanlar ve insanlar için tehlikeli olabilir.
• Hayvanınızın ilacı aldığı gün ve sonrasında yaklaşık 72 saat boyunca tüm vücut atıkları (idrar, dışkı, altlık), kan veya kusmuk yalnızca tek kullanımlık eldiven giyilerek temizlenmelidir. Atıkları plastik bir torbaya mühürleyin, ardından hem torbayı hem de eldivenleri normal çöpe atın.
• Hamile kadınlar, hayvanınız bu ilacı alırken hiçbir atığı veya atığı temizlemek için kullanılan eşyaları ELLEMEMELİDİR.
• Doksorubisinin bir hastaya yaşamı boyunca verilebilecek maksimum toplam miktarı vardır. Bu sınırın aşılması hayvanınızın kalp hasarı geliştirme riskini büyük ölçüde artırır.
• Hayvanınız bu ilacı alırken canlı virüs içeren aşılar (veya modifiye canlı) almamalıdır.
• Diğer hayvanların ve insanların güvenliği için köpeğinizi köpek parkına götürmmeyin veya veterineriniz sakıncası olmadığını söyleyene kadar halka açık yerlerde idrar ve dışkı yapmasına izin vermeyin.
• İlacı alırken hayvanınız hayvan yarışmalarına katılmamalıdır. Kemoterapi tedavisi sırasında diğer hayvanlara maruz kalmak hayvanınızı ciddi enfeksiyon riskine sokabilir.
• Toksisite ile ilişkili herhangi bir belirtiyi (anormal kanama, morarma, enfeksiyon, ateş, sindirim sistemi rahatsızlığı, enjeksiyon bölgesi tahrişi) derhal bildirin.
• Uygulamadan sonra 1 ila 2 gün boyunca idrarın kırmızı görünmesi normaldir.
• Bu ilaç NIOSH tarafından tehlikeli bir ilaç olarak kabul edilmektedir; ilacı kullanırken kişisel koruyucu ekipman kullanımı hakkında veterineriniz veya eczacınızla konuşun.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 7 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Doksorubisin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.