Dopamin
• Fekromositoma hastalarında kullanımı kontrendikedir.
• Ventriküler fibrilasyon hastalarında kullanımı kontrendikedir.
• Düzeltilmemiş taşiaritmi vakalarında kontrendikedir.
• Yeterli sıvı, elektrolit veya kan ürünü replasman tedavisinin yerine asla kullanılmamalıdır.
• Oligürik akut böbrek yetmezliği olan kedilerde düşük doza rağmen fayda sağlaması beklenmez ve tedavi zararlı olabilir.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER VE KEDİLER:
- Şiddetli hipotansiyon / zayıf kardiyak kontraktilite ve/veya periferik vazodilatasyona bağlı şok (endikasyon dışı): 5 – 20 µg/kg/dakika IV CRI. Başlangıçta 2.5 – 5 µg/kg/dakika önerilir ve etkiye göre yukarı doğru titre edilir. Kullanımdan önce yeterli sıvı replasmanı şarttır. Kedilerde yapılan bir çalışmada başlangıç CRI dozu 10 µg/kg/dakika olarak bildirilmiş olup, 2.5 – 5 µg/kg/dakikalık artışlar yapılmıştır.
- İzofluran kaynaklı hipotansiyon: 7 – 10 µg/kg/dakika IV.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Yeterli sıvı hacmi replasmanı sonrasında şoktaki hastalarda düşük kalp debisi ile ilişkili hipotansiyonun düzeltilmesi amacıyla hızlı etkili pozitif inotrop olarak.
• Akut konjestif kalp yetmezliğinde adjuvan (yardımcı) tedavi olarak.
• Genel anestezi altındaki hastalarda hipotansiyonun tedavisi amacıyla.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Dopamin, norepinefrinin öncül maddesidir ve alfa ile beta reseptörleri üzerinde hem doğrudan hem de dolaylı olarak (norepinefrin salgılatarak) etki gösterir.
• Periferik dopaminerjik etkilere de sahiptir.
• Köpeklerde ve kedilerde 5 – 10 µg/kg/dakika IV CRI dozunda, ağırlıklı olarak beta-1 etkileri göstererek pozitif kardiyak inotropik aktivite sergiler (kontraktilite, kalp debisi ve kalp hızında artış).
• 10 ila 15 µg/kg/dakika IV CRI dozunda ise hem alfa-1 hem de beta-1 etkileri gösterir; doz bağımlı olarak alfa-1 etkileri (sistemik ve pulmoner vasküler direnç artışı, venöz dönüş artışı) baskın hale gelir.
Gastrointestinal sistemde hızla metabolize olduğu ve oral yoldan sistemik olarak emilmediği için yalnızca IV CRI olarak uygulanır.
• IV uygulamadan sonra etki başlangıcı genellikle 5 dakika içindedir ve infüzyon durdurulduktan sonra 10 dakikadan kısa sürede kaybolur.
• Vücutta yaygın olarak dağılır ancak kan-beyin bariyerini belirgin miktarda geçmez.
• Plazma yarı ömrü yaklaşık 2 dakikadır.
• Böbrek, karaciğer ve plazmada monoaminooksidaz (MAO) ve katekol-O-metiltransferaz (COMT) enzimleri ile inaktif bileşiklere metabolize olur.
• Dopamin dozunun %25'e kadarlık kısmı adrenerjik sinir uçlarında norepinefrine metabolize edilir.
• MAO inhibitörü alan beşeri hastalarda etki süresi 1 saate kadar uzayabilir.
• İnaktif metabolitler böbrek yoluyla elimine edilir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Fekromositoma hastalarında kullanımı kontrendikedir.
• Ventriküler fibrilasyon hastalarında kullanımı kontrendikedir.
• Düzeltilmemiş taşiaritmi vakalarında kontrendikedir.
• Yeterli sıvı, elektrolit veya kan ürünü replasman tedavisinin yerine asla kullanılmamalıdır.
• Oligürik akut böbrek yetmezliği olan kedilerde düşük doza rağmen fayda sağlaması beklenmez ve tedavi zararlı olabilir.
Dopaminin plasental bariyeri geçip geçmediği veya süte geçip geçmediği bilinmemektedir.
• Gebe sıçanlara dopamin uygulanması yavru sağkalımında azalmaya yol açmıştır.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığından, bu ilaç yalnızca anneye sağlanacak yararlar yavrulara olası risklerden fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Kazara aşırı doz, aşırı kan basıncı yükselmesi ile kendini gösterir.
• Tedavi, dopaminin kısa etki süresi nedeniyle terapinin geçici olarak durdurulmasından ibarettir.
• Hasta stabilize edilemezse fentolamin kullanılabilir.
• Zehirlenme durumunda veteriner toksikoloji merkezlerine danışılmalıdır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Belirtilmemiştir (Klinik olarak ek sıvı replasmanı ile sinerjik etki göstererek şok tedavisini destekler).
Alfa-Adrenerjik Reseptör Antagonistleri (örn. prazosin): Dopaminin yüksek dozlardaki vazokonstriktif özelliklerini antagonize edebilir.
• İnhalan Anestezikler (örn. halotan, isofluran): Halotan ile dopamin kullanımı ventriküler aritmi insidansında artışa yol açabilir.
• Bromokriptin: Eşzamanlı kullanım şiddetli hipertansiyon ve taşikardiye neden olabilir.
• Beta-Blokerler (örn. metoprolol, propranolol): Dopaminin kardiyak etkilerini antagonize edebilir.
• Digoksin: Eşzamanlı kullanım aritmi riskini artırabilir.
• Haloperidol: Dopaminerjik renal ve mezenterik vazodilatasyonu inhibe edebilir.
• Diğer Hipotansif Ajanlar (örn. amlodipin, enalapril, telmisartan): Dopaminin vazokonstriktif özelliklerini antagonize edebilir.
• Monoaminooksidaz İnhibitörleri (MAOİ; örn. amitraz, linezolid, selegilin): MAOİ'ler dopaminin etkilerini önemli ölçüde uzatabilir ve güçlendirebilir; dopamin dozu %90'a kadar azaltılmalıdır.
• Oksitosin: Dopamin ile kullanıldığında şiddetli hipertansiyona neden olabilir.
• Fenotiyazinler (örn. asepromazin, proklorperazin): Dopaminerjik renal ve mezenterik vazodilatasyonu inhibe edebilir.
• Trisiklik Antidepresanlar (örn. amitriptilin, klomipramin): Dopaminin aritmojenik ve hipertansif etkisini potansiyalize edebilir.
• Vazopressörler / Vazokonstriktörler: Dopamin ile birlikte kullanımı şiddetli hipertansiyona neden olabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Kan basıncı, kalp hızı ve ritmi (sürekli EKG dahil)
• Mukoz membran rengi, kapiller dolum zamanı ve hidratasyon durumu
• İdeal olarak merkezi venöz veya pulmoner kapiller kama basınçları ve kalp debisinin ölçümü
• Altta yatan probleme yönelik bazal ve periyodik renal parametreler (örn. BUN, kreatinin)
• İdrar çıkışı
• Damar dışına çıkış (ekstravazasyon) inflamasyon belirtileri açısından IV infüzyon bölgesi
Hazırlama: Dopamin flakon içeriğini 250 mL, 500 mL veya 1000 mL normal salin, D5W, laktatlı Ringer solüsyonu veya diğer uyumlu IV sıvılara ekleyin. 200 mg'lık flakon (5 mL; 40 mg/mL) 1 L'lik torbaya eklendiğinde yaklaşık 200 µg/mL konsantrasyon elde edilir.
• Fiziksel olarak uyumlu olduğu IV solüsyonlar: LRS içinde %5 Dekstroz, yarım izotonik salin içinde %5 Dekstroz, normal salin içinde %5 Dekstroz, D5W, %20 Mannitol, laktatlı Ringer solüsyonu, normal salin ve 1/6 molar sodyum laktat.
• Fiziksel olarak uyumlu olduğu ilaçlar: Aminofilin, kalsiyum klorür, kloramfenikol sodyum süksinat, dobutamin HCl, gentamisin sülfat (etkinliği sadece 6 saat korur), heparin sodyum, hidrokortizon sodyum süksinat, lidokain HCl, metilprednizolon sodyum süksinat, potasyum klorür, tetrasiklin HCl ve verapamil HCl.
• Fiziksel olarak uyumsuz olduğu maddeler: Amfoterisin B, ampisilin sodyum, demir tuzları, sodyum bikarbonatlı metronidazol, penisilin G potasyum ve sodyum bikarbonat.
Enjekte edilebilir dopamin ürünleri ışıktan korunmalıdır.
• Pembe, sarı, kahverengi veya mor renkli solüsyonlar ilacın bozulduğunu gösterir; açık sarıdan koyu renkli solüsyonlar atılmalıdır.
• Oda sıcaklığında 20°C ila 25°C arasında saklanmalıdır.
• Yaygın bir IV solüsyonla seyreltildikten sonra (%5 bikarbonat HARİÇ) oda sıcaklığında en az 24 saat stabildir, ancak kullanım hemen öncesinde seyreltilmesi önerilir.
Dopamin yalnızca yoğun bakım ortamında veya yeterli izlemin mümkün olduğu klinik şartlarda kullanılmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 2 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Dopamin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.