Estradiol
• İlaç formülasyonuna aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Gebelik sırasında kontrendikedir; genitoüriner sistemin fetal malformasyonlarına neden olabilir ve fötüste kemik iliği depresyonu indirebilir.
• İnsanlarda etiyolojisi bilinmeyen anormal genital kanama, meme kanseri veya östrojen bağımlı neoplazi, karaciğer disfonksiyonu veya hastalığı, ya da arteriyel veya derin ven trombozu veya pulmoner emboli öyküsü olanlarda kontrendikedir.
• Diabetes mellitus veya hipoparatiroidizmi olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.
• Küçük hayvanlarda östrojen duyarlı inkontinansı tedavi etmek için kullanılmamalıdır; diğer östrojenler (örn: dietilstilbestrol [DES], estriol) daha az toksiktir.
• Uzun süreli korpus luteum tedavisinde kullanıldığında, endometritis veya fetus varlığını belirlemek için kapsamlı bir uterin muayene tamamlanmalıdır.
• Gelinciklerde (ferrets) östradiolün kemik iliği üzerinde son derece toksik olduğu bildirilmiştir; bu nedenle bu türde östradiolden kaçınılmalıdır.
• Gıda üreten hayvanlarda (food-producing animals) estradiol kullanımı FDA tarafından yasaklanmıştır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
ATLAR (HORSES):
• Not: Tüm dozajlar aksi belirtilmediği sürece östradiol sipyonat (ECP) içindir.
• Östrus Senkronizasyonu (Endikasyon Dışı - Extra-label): Östradiol 50 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) kombinasyon halinde progesterone 150 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) ile birlikte IM olarak günde 1 kez 10 gün boyunca uygulanır. Tedavinin son gününde eş zamanlı olarak dinoprost 5 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) SC tek doz uygulanır.
• Ovariektomi Yapılmış Atlarda Östrus Davranışını ve Duyarlılığını Artırma (Endikasyon Dışı - Extra-label): 5 – 10 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) IM tek doz.
• Anovulatuar Atlarda Ovulasyonun İndüklenmesi (Endikasyon Dışı - Extra-label):
1. Östradiol 50 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) IM tek doz olarak 21 Ocak'ta; sulpirid 3 g/at (mg/kg DEĞİLDİR) SC, ECP enjeksiyonundan sonraki 5. ve 12. günlerde uygulanır.
2. Östradiol benzoat: 11 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) IM iki günde bir (11 Ocak'tan başlayarak) toplam 10 enjeksiyon şeklinde uygulanır. 6. östradiol dozundan sonraki gün sulpirid 250 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) SC günlük olarak başlatılır; mare ovulasyon gerçekleşene kadar veya 35 doza ulaşılana kadar (hangisi önce gerçekleşirse) sulpirid uygulamasına devam edilir.
• Çıkan Plasentit (Ascending Placentitis) (Endikasyon Dışı - Extra-label): 10 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) IM her 3 günde bir 3 tedavi şeklinde deneysel koşullarda faydalı bulunmuştur.
• Gebe Olmayan Atlarda Laktasyon İndüksiyonu (Endikasyon Dışı - Extra-label): Östradiol 50 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) kombinasyon halinde progesteron 150 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) ile günde 1 kez 7 gün boyunca IM; tedavi gününün 7. gününde tek doz dinoprost 5 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) IM uygulanır. Tedavi boyunca ayrıca sulpirid 500 mg/at (mg/kg DEĞİLDİR) IM günde 2 kez 10 gün boyunca uygulanır.
• Östrojen Duyarlı Üriner İnkontinansı Olan Atlar (Endikasyon Dışı - Extra-label): 5 – 12 µg/kg IM günlük 3 gün boyunca ve sonrasında iki günde bir uygulanır. Bazı atlarda iyileşme görülür ancak tedavi durumu tamamen cure (iyileştirmez) etmez.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Siklus göstermeyen veya ovariektomi yapılmış kısraklarda östrus davranışını ve reseptivitesini artırmak,
• Geçiş dönemi (transitional) kısraklarda ovulasyonun başlangıcını hızlandırmak,
• Progesteron ile kombinasyon halinde kısraklarda östrusu senkronize etmek,
• Domperidon ile kombinasyon halinde laktasyonu indüklemek,
• Plasentit tedavisine yardımcı olmak,
• Östrojen duyarlı üriner inkontinansı tedavi etmek,
• Tarihsel olarak köpeklerde östrojen duyarlı üriner inkontinans tedavisinde kullanılmıştır (günümüzde daha güvenli östrojenler tercih edilmektedir),
• Küçük hayvan türlerinde abortif (gebelik sonlandırıcı) olarak kullanımı artık önerilmemektedir.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Östradiol en aktif endojen östrojeniktir.
• Östrojenler dişi cinsiyet organlarının normal büyümesi ve gelişimi için gereklidir ve bazı türlerde ikincil dişi cinsiyet karakterlerinin gelişimi ve korunmasına katkıda bulunur.
• Östrojenler servikal mukozanın hücre yüksekliğinde ve sekresyonlarında artışa, vajinal mukozanın kalınlaşmasına, endometrial proliferasyona ve artmış uterin tonusa neden olur.
• Östrojenler iskelet sistemi üzerinde de etkilere sahiptir; kalsiyum birikimini artırır, epifiz kapanmasını hızlandırır ve kemik oluşumunu artırır.
• Östrojenler hafif bir anabolik etkiye sahiptir ve sodyum ile su tutulumunu artırabilir.
• Östrojenler hipofiz bezinden gonadotropinlerin salınımını etkiler; bu durum laktasyon, ovulasyon ve androjen sekresyonunun inhibisyonuna neden olabilir.
Veteriner türlerinde östradiolün farmakokinetiğine ilişkin özel bir bilgi bulunmamaktadır.
• İnsanlarda, yağ çözeltilerindeki östrojenler IM uygulamadan sonra hemen emilir ve emilim birkaç gün boyunca devam eder.
• Esterleşmiş östrojenler (örn: östradiol) IM uygulamadan sonra gecikmiş emilime sahiptir.
• Östrojenler vücuda yayılır ve yağ dokusunda birikir.
• Steroidal östrojenlerin eliminasyonu esas olarak karaciğer metabolizması yoluyla gerçekleşir.
• Östrojenler ve metabolitleri öncelikle idrarla atılır, ancak aynı zamanda safra içine de atılır ve enterohepatik sirkülasyona uğrar.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• İlaç formülasyonuna aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Gebelik sırasında kontrendikedir; genitoüriner sistemin fetal malformasyonlarına neden olabilir ve fötüste kemik iliği depresyonu indirebilir.
• İnsanlarda etiyolojisi bilinmeyen anormal genital kanama, meme kanseri veya östrojen bağımlı neoplazi, karaciğer disfonksiyonu veya hastalığı, ya da arteriyel veya derin ven trombozu veya pulmoner emboli öyküsü olanlarda kontrendikedir.
• Diabetes mellitus veya hipoparatiroidizmi olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.
• Küçük hayvanlarda östrojen duyarlı inkontinansı tedavi etmek için kullanılmamalıdır; diğer östrojenler (örn: dietilstilbestrol [DES], estriol) daha az toksiktir.
• Uzun süreli korpus luteum tedavisinde kullanıldığında, endometritis veya fetus varlığını belirlemek için kapsamlı bir uterin muayene tamamlanmalıdır.
• Gelinciklerde (ferrets) östradiolün kemik iliği üzerinde son derece toksik olduğu bildirilmiştir; bu nedenle bu türde östradiolden kaçınılmalıdır.
• Gıda üreten hayvanlarda (food-producing animals) estradiol kullanımı FDA tarafından yasaklanmıştır.
Gebelik sırasında kontrendikedir.
• Östrojenler anne sütünde bulunur ve anne sütünün miktarını ve kalitesini düşürdüğü gösterilmiştir.
• Hayvanlarda güvenlik kanıtlanmadığı için, bu ilaç yalnızca maternal faydalar yavrulara olası risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Aşırı dozlarda östrojenlere maruz kalan köpeklerde normositik, normokromik anemi, trombositopeni ve lökositoz ile karakterize miyelotoksisite gelişebilir.
• Aşırı dozla ilişkili yaygın klinik belirtiler: İştahsızlık, solukluk, egzersiz intoleransı, vulvar ödem, vajinal kanama, solunum sıkıntısı, hematüri, melena, ateş, epistaksis ve deri veya mukoza zarlarında peteşilenmedir.
• Tedavi: Östrojen tedavilerinin kesilmesi, anemi ve trombositopeninin düzeltilmesi ve hastanın şiddetli lökopenik olması durumunda antibiyotiklerin uygulanması dahil olmak üzere destekleyicidir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Progesteron ile kombinasyon halinde östrus senkronizasyonu ve laktasyon indüksiyonunda sinerjik/yardımcı protokoller olarak kullanılır.
• Domperidon veya sulpirid gibi ajanlarla laktasyon ve ovulasyon indüksiyonunda kombine edilir.
Antikoagülanlar (örn: heparinler, rivaroksaban, varfarin): Eşzamanlı kullanım antikoagülan etkiyi azaltabilir.
• Askorbik Asit: Askorbik asit östrojen konsantrasyonunu artırabilir.
• Azol Antifungaller (örn: flukonazol, itrakonazol, ketokonazol): Östrojen konsantrasyonunu artırabilir.
• Kortikosteroidler (örn: deksametazon, prednis(ol)on): Östrojenler kortikosteroidlerin protein bağlanmasını değiştirebilir ve/veya metabolizmalarını azaltabilir; kortikosteroid doz ayarlaması gerekebilir.
• Siklosporin: Östrojenler serum siklosporin konsantrasyonunu artırabilir.
• Östrojenler, Diğer (örn: dietilstilbestrol [DES]): Olası ek etki (additif). Diğer östrojenlerle birlikte kullanmayın.
• Hipoglisemik Ajanlar (örn: glipizid, insülin, metformin): Östrojenler kan glikoz konsantrasyonunu artırabilir.
• Levotiroksin: Östrojenler levotiroksinin terapötik etkisini azaltabilir; levotiroksin dozunun artırılması gerekebilir.
• Makrolid Antibiyotikler (örn: klaritromisin, eritromisin): Östrojen konsantrasyonunu artırabilir.
• Mitotan: Birlikte uygulanırsa östrojen konsantrasyonunu azaltabilir.
• Fenobarbital: Birlikte uygulanırsa östrojen konsantrasyonunu azaltabilir.
• Rifampin: Birlikte uygulanırsa östrojen konsantrasyonunu azaltabilir.
• Sarı Kantaron (St. John's Wort): Birlikte uygulanırsa östrojen konsantrasyonunu azaltabilir.
• Teofilin, Aminofilin: Östrojenler teofilin konsantrasyonunu artırabilir.
• Tiroid Hormonları: Tiroksin ve tirotropin serum konsantrasyonlarında olası değişiklik.
• Ursodiol: Östrojenler ursodiol etkinliğini azaltabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Kronik veya yüksek dozlarda terapi uygulandığında bazal ve periyodik (örn: aylık) olarak izlenmelidir:
• CBC (Tam Kan Sayımı): Kronik terapide izleme sıklığı altta yatan klinik prezentasyona bağlıdır.
• Karaciğer enzimleri (örn: ALT, AST, ALP)
Östradiol sipyomatı diğer ilaçlarla karıştırmayın (Do not mix estradiol cypionate with other medications).
• Ticari olarak temin edilebilir enjektabl solüsyonlar bitkisel yağ (genellikle pamuk tohumu yağı) içinde steril solüsyonlardır; koruyucu olarak klorobutanol içerebilir.
Östradiol sipyomat, kontrollü oda sıcaklığında (20°C-25°C [68°F-77°F]) ışığa dayanıklı kaplarda saklanmalıdır; dondurmaktan kaçınılmalıdır.
Enjektabl östrojen yalnızca bir veteriner hekim tarafından uygulanmalıdır.
• Östrojen hormonu kısraklarda kızgınlık (estrus) oluşturmak ve üriner inkontinansın uzun süreli tedavisi için kullanılır.
• Bu hormon köpeklerde ve kedilerde gebeliği önlemek amacıyla (nadir de olsa) eşleşme sonrası tedavi olarak kullanılabilir.
• Gebe hayvanlarda kullanmaktan kaçının, çünkü bu ilaç gebeliğin kaybına neden olacaktır.
• Hayvanınızda iştah azalması, soluk diş etleri, uyuşukluk, vajinal kanama veya diğer vajinal akıntılar, vulvada şişme, nefes alma zorluğu, kanlı idrar, koyu renkli dışkı, ateş, kanlı burun ve ciltte veya diş etlerinde morarma gelişirse derhal veterinerinize başvurun.
• Hamile kadınlar ve emzirenler bu ilacı tutarken dikkatli olmalıdır. Bu ilacı tutarken tek kullanımlık eldiven giyin.
• Gıda üreten hayvanlarda östradiol kullanımı yasaktır ve yasa dışıdır.
• Veteriner hekiminizin bu tedavi süresince hayvanınızı periyodik olarak muayene etmesi ve kan testleri yapması gerekecektir. Bu önemli takip ziyaretlerini aksatmayın.
• Bu ilaç, NIOSH tarafından tanımlandığı üzere tehlikeli bir ilaç olarak kabul edilir. Bu ilacı tutarken kişisel koruyucu ekipman kullanımı hakkında veterineriniz veya eczacınızla konuşun.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 4 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Estradiol
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.