Etanol
• Etilen glikol zehirlenmesinin yaşamı tehdit etmesi nedeniyle, bu endikasyon için etanol kullanımında mutlak kontrendikasyon bulunmamaktadır.
• Fomepizol ile eş zamanlı kullanımı genellikle kontrendikedir.
• Kronik böbrek hastalığı (CKD) olan hayvanlarda, hemodiyaliz imkanı yoksa metabolize olmamış ana bileşik atılamayacağı için çok dikkatli kullanılmalıdır.
• Karaciğer hastalığını şiddetlendirebileceğinden karaciğer hastalarında dikkatli olunmalıdır.
• Kedilerde etanol ablasyonundan önce laringeal paralizi olasılığı nedeniyle laringeal fonksiyon değerlendirilmeli ve normal olmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Etilen glikol zehirlenmesi (Endikasyon dışı - Extra-label): Kararlı kan etanol konsantrasyonu sağladığı için CRI (Devamlı Hızda İnfüzyon) tercih edilir.
- a) %20'lik etanol solüsyonu kullanarak: 5.5 mL/kg doz 1 saat içinde IV olarak verilir, ilk 5 tedavi boyunca her 4 saatte bir, ardından ek 4 tedavi boyunca her 6 saatte bir uygulanır (her tedavi 1 saatlik CRI şeklinde dozlanır).
- b) %7'lik etanol solüsyonu kullanarak: 8.6 mL/kg yavaş IV uygulanır, ardından en az 36 saat boyunca (48 saat optimaldir) 1.43 mL/kg/saat hızında IV CRI verilir. Başlangıçta EG testi pozitifse, tedavi sonlandırılmadan önce tekrar kontrol edilir; test negatife döndüğünde tedavi kesilir.
- c) IV uygulama mümkün değilse, etanol oral yoldan (kalıcı nazogastrik sonda ile) verilebilir. %40'lık etanol solüsyonu (80 proof) kullanılarak tipik dozaj ≈1 – 1.4 mL/kg PO'dur. Kusmaya neden olabileceğinden solüsyon seyreltilebilir.
• Fonksiyonel paratiroid nodüllerinin perkütan ultrason eşliğinde etanol ablasyonu (Endikasyon dışı - Extra-label): Nodülün merkezine %95 etanol enjekte edilir; hedeflenen enjekte edilen hacim nodülün ölçülen hacmine eşittir. Vakaların %85'inde hiperkalsemi düzelmiştir; tedavi edilen vakaların %22'sinde hipokalsemi gelişmiş ancak sadece 1'i semptomatik olmuştur.
KEDİLER:
• Etilen glikol zehirlenmesi (Endikasyon dışı - Extra-label): Kararlı kan etanol konsantrasyonu sağladığı için CRI tercih edilir.
- a) %20'lik etanol solüsyonu kullanarak: 5 mL/kg doz 1 saat içinde IV olarak verilir, ilk 5 tedavi boyunca her 6 saatte bir, ardından ek 4 tedavi boyunca her 8 saatte bir uygulanır (her tedavi 1 saatlik CRI şeklinde dozlanır).
- b) %7'lik etanol solüsyonu kullanarak: 8.6 mL/kg yavaş IV uygulanır, ardından en az 36 saat boyunca (48 saat muhtemelen daha iyidir) 1.43 mL/kg/saat hızında IV CRI verilir. Başlangıçta EG testi pozitifse, tedavi kesilmeden önce test kontrol edilir ve negatife döndüğünde durdurulur.
- c) IV uygulama mümkün değilse, oral yoldan nazogastrik sonda ile %40'lık solüsyon (80 proof) kullanılarak ≈1 – 1.4 mL/kg PO verilebilir; kusmayı önlemek için seyreltilmelidir.
• Hiperplastik tiroid nodülünün perkütan ultrason eşliğinde etanol ablasyonu (Endikasyon dışı - Extra-label): Nodül içine %96 etanol enjekte edilir. Enjekte edilen etanol hacmi nodül boyutuna dayandırılır; hesaplanan nodül hacminin %50 ila %100'ü hedef olarak kullanılır. Bilateral nodüller mevcutsa, aynı anda sadece tek bir nodül tedavi edilmelidir.
ATLAR:
• Distal tarsal eklem osteoartritli atlarda ankilozun desteklenmesi (Endikasyon dışı - Extra-label): Proksimal intertarsal eklemle (PITJ) kontrast maddeli radyografik iletişim kanıtı olmayan eklemler tedavi edilmiştir. Aynı iğne eklem boşluğunda tutulmuş ve hafif direnç hissedilene kadar (2 ila 4 mL) steril sudaki %70 etanol solüsyonu veya %100 etanol enjekte edilmiştir. Kortikosteroid tedavisine yanıt vermeyen distal tarsal eklem osteoartrit vakalarında %70 etanol solüsyonu kullanımı desteklenmiştir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpek ve kedilerde etilen glikol (antifriz) toksisitesinin ikinci basamak tedavisi.
• Köpek ve kedilerde fonksiyonel paratiroid nodüllerinin / hiperparatiroidizmin perkütan enjeksiyonla ablasyonu.
• Kedilerde hipertiroidizmin / hiperplastik tiroid nodüllerinin perkütan enjeksiyonla ablasyonu.
• Atlarda distal tarsal eklem osteoartritinde eklem ankilozunu (kemikleşmesini) teşvik etmek için intraartiküler uygulama.
• Atlarda mukokinetik ajan olarak aerosol formunda kullanım.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Etanol, alkol dehidrojenaz enzimini rekabetçi bir şekilde inhibe ederek etilen glikolün toksik metabolitlerine (glikoaldehit, glikolat, glioksilat ve oksalik asit) dönüşmesini engeller.
• Bu inhibisyon, etilen glikolün idrarla değişmeden atılmasını sağlar.
• Tiroid veya paratiroid kitlesi içine enjekte edildiğinde, etanol nodül dokusunda nekroza neden olur.
Oral yoldan iyi emilir, ancak toksisite tedavisinde intravenöz olarak uygulanır.
• Vücut içinde hızla dağılır ve kan-beyin bariyerini geçer.
• Metabolize edilmeyen ana bileşik böbrekler yoluyla atılır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Etilen glikol zehirlenmesinin yaşamı tehdit etmesi nedeniyle, bu endikasyon için etanol kullanımında mutlak kontrendikasyon bulunmamaktadır.
• Fomepizol ile eş zamanlı kullanımı genellikle kontrendikedir.
• Kronik böbrek hastalığı (CKD) olan hayvanlarda, hemodiyaliz imkanı yoksa metabolize olmamış ana bileşik atılamayacağı için çok dikkatli kullanılmalıdır.
• Karaciğer hastalığını şiddetlendirebileceğinden karaciğer hastalarında dikkatli olunmalıdır.
• Kedilerde etanol ablasyonundan önce laringeal paralizi olasılığı nedeniyle laringeal fonksiyon değerlendirilmeli ve normal olmalıdır.
Alkol plasentayı geçer. Kısa süreli kullanım için gebelikte güvenliği kanıtlanmamıştır; yalnızca gerektiğinde kullanılmalıdır.
• Alkol, anne serum seviyelerine yakın düzeylerde süt içine serbestçe geçer.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmamış olduğundan, yalnızca anneye sağladığı yarar yavrulara potansiyel risklerinden fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Köpeklerde en düşük letal IV doz 1600 mg/kg, oral letal doz ise 5 – 8 g/kg'dır.
• Aşırı doz klinik belirtileri: Lateral nistagmus, hipotermi, solunum depresyonu, derin obtundasyon (bilinç bulanıklığı).
• Müdahale: İnfüzyon hızı yavaşlatılır veya geçici olarak durdurulur.
• Kan alkol düzeyleri etkinlik ve toksisiteyi izlemek için kullanılabilir.
• Veteriner zehir danışma merkezlerinden 24 saat destek alınması önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Metnette özel bir sinerjik kombinasyon vurgulanmamıştır; etilen glikol zehirlenmesinde alkol dehidrojenaz yarışmalı inhibisyonu temel alınır.
Bromokriptin: Alkol, bromokriptin ile görülen advers etkilerin şiddetini artırabilir.
• Aktif Kömür (Activated Charcoal): Oral yoldan verilen etanolün emilimini engeller; methanol veya etilen glikol zehirlenmesi için etanol oral veriliyorsa aktif kömür kullanılmamalıdır.
• CNS Depresan İlaçlar (Barbitüratlar, benzodiazepinler, fenotiyazinler, opioid analjezikler, antihistaminikler, trisiklik antidepresanlar): Alkol, diğer CNS depresanı ilaçlarla birlikte kullanıldığında ek depresyon (additive CNS depression) neden olabilir.
• Fomepizol (4-methylpyrazole; 4-MP): Alkol dehidrojenazı inhibe eder; etanol metabolizması önemli ölçüde azalır ve alkol zehirlenmesi (CNS depresyonu, koma, ölüm) meydana gelebilir. Birlikte kullanımı genellikle önerilmez, her iki ilaç da kullanılacaksa kan etanol düzeylerinin izlenmesi zorunludur.
• İnsülin: Alkol, glikoz metabolizmasını ve insülinin veya oral antidiabetik ajanların etkilerini etkileyebilir.
• Sülfonilüreler (Glipizid, gliburid): Hipoglisemi riskinde artış.
• Klorpropamid ve Metronidazol: Bu ilaçlarla birlikte alkol kullanılırsa disüfiram benzeri reaksiyon (taşikardi, kusma, halsizlik ile birlikte artmış asetaldehit) meydana gelebilir.
• Antihipertansif Ajanlar (Amlodipin, enalapril, telmisartan): Etanol, antihipertansif ilaçların hipotansif etkisini artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Kan alkol seviyeleri (ve etilen glikol veya metanol seviyeleri). Not: İnsanlarda kan etanol düzeyleri 100 – 130 (bazılarına göre 200'e kadar) mg/dL (21.7 – 28.2 mmol/L) arasında tutulmalıdır.
• CNS ve solunum depresyonunun derecesi (solunum hızı, SpO2, venöz CO2).
• Vücut ısısı.
• Sıvı, elektrolit, asit-baz ve kan glikoz durumu.
Çözelti berrak değilse kullanılmamalıdır.
• Etanol birçok ilacı çökeltebilir; uyumluluğu belgelenmediği sürece alkol infüzyon solüsyonuna başka ilaçlar eklenmemelidir.
• Acil durumlarda tıbbi/farmasötik derece alkol bulunamadığında, piyasada bulunan votka (%40 [80 proof] veya %50 [100 proof]) veya tahıl alkolü ("Everclear"; %95 [190 proof]) uygun bir IV solüsyonunda (örn. %5 dekstroz veya %0.9 sodyum klorür) seyreltilerek kullanılabilir.
Aşırı sıcaktan veya donmadan koruyun.
• Solüsyon berrak değilse kullanmayın.
Sistemik olarak uygulanan alkol kontrollü bir klinik ortamda verilmelidir.
• FDA onaylı etanol ürünü bulunmamaktadır; acil durumlar farmasötik olmayan grade etanol kullanımını gerektirebilir.
• Ürünün tıbbi olmayan doğası hakkında hasta sahibinden bilgilendirilmiş onam (informed consent) alınmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Etanol
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.