Firokoksib
• Firokoksibe veya diğer NSAİİ'lere (nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar) aşırı duyarlılığı olduğu bilinen hayvanlarda kontrendikedir.
• Aktif gastrointestinal ülseratif hastalığı olan köpeklerde rölatif olarak kontrendikedir.
• Kedilerde etiket dışı kullanımı önerilmez; büyük tablet boyutları güvenli dozlamayı zorlaştırır.
• 10 haftalıktan küçük köpek yavrularında kullanımı kontrendikedir (İngiltere prospektüs uyarısı).
• 7 aylıktan küçük yavru köpeklerde 5 mg/kg üzerindeki dozların kullanımı ciddi advers reaksiyonlar ve ölüm riski nedeniyle kontrendikedir.
• Tablet boyutu ve çentik yapısı nedeniyle 5.7 kg'dan (12.5 lb) hafif köpeklerde hassas doz ayarlaması yapılamadığından kullanılmamalıdır.
• 1 yaşından küçük atlarda, damızlık atlarda ve gebe veya laktasyondaki kısraklarda güvenliği belirlenmemiştir.
• İnsan tüketimine sunulacak (kesime gidecek) atlarda kullanılması kesinlikle yasaktır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Osteoartrit ile ilişkili ağrı ve inflamasyonun kontrolü (FDA ruhsatlı): 5 mg/kg (2.27 mg/lb) günde 1 kez PO (gerektiğinde). Tedaviye bireysel yanıta göre en düşük etkili doz ve en kısa süreyle devam edilmelidir.
• Yumuşak doku ve ortopedik cerrahi sonrası postoperatif ağrı ve inflamasyonun kontrolü (FDA ruhsatlı): 5 mg/kg PO günde 1 kez 3 gün boyunca (gerektiğinde). Tabletler operasyondan yaklaşık 2 saat önce uygulanabilir.
• Doz yarım tablet artışlarıyla hesaplanmalıdır; gıda ile birlikte veya aç karnına verilebilir.
• Üriner kesenin transizyonel hücreli karsinoması (endikasyon dışı - palyatif): 5 mg/kg PO günde 1 kez tek başına veya sisplatin (her 21 günde bir 60 mg/m² IV) ile kombine olarak.
• İnflamatuar kolorektal polipler (endikasyon dışı): Klorambusil (1.5 - 3.1 mg/m² PO günde bir; medyan 1.8 mg/m²) ile kombine halde 5 mg/kg PO günde 1 kez (medyan 6.1 mg/kg).
ATLAR:
• Osteoartrit ile ilişkili ağrı ve inflamasyonun kontrolü (FDA ruhsatlı):
- Oral Macun (Paste): 0.1 mg/kg (0.045 mg/lb) PO günde 1 kez, gıda ile veya aç karnına, 14 güne kadar.
- Oral Çiğneme Tableti: 364 - 591 kg (800-1300 lb) vücut ağırlığındaki atlar için günde 1 kez PO bir adet 57 mg tablet (toplam doz; mg/kg değildir!), 14 güne kadar, gıda ile veya aç karnına verilebilir.
- Parenteral (Enjeksiyon): 0.09 mg/kg (0.04 mg/lb) IV günde 1 kez, 5 güne kadar. İleri tedavi gerekiyorsa oral macun ile günde 1 kez 0.1 mg/kg PO dozunda ek 9 gün devam edilebilir. Enjeksiyon ve macunun toplam kombine tedavi süresi klinik yanıta bağlıdır fakat 14 günü geçmemelidir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde ve atlarda osteoartrit ile ilişkili ağrı ve inflamasyonun kontrolü
• Köpeklerde ortopedik ve yumuşak doku cerrahisi sonrası postoperatif ağrı ve inflamasyonun kontrolü
• Diğer durumlara bağlı ateş (pireksi), ağrı ve/veya inflamasyonun semptomatik tedavisi
• Köpeklerde idrar kesesi transizyonel hücreli karsinomasında (TCC) palyatif ve sisplatin etkinliğini artırıcı antitümöral destek tedavisi
• Köpeklerde inflamatuar kolorektal poliplere yönelik klorambusil ile kombine destekleyici tedavi
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Firokoksib, koksib sınıfı, COX-2 selektif nonsteroidal antiinflamatuar bir ilaçtır (NSAİİ). Terapötik dozlarda siklooksijenaz-2 (COX-2) enzimini ağırlıklı olarak inhibe ederken siklooksijenaz-1 (COX-1) enzimini korur. Bu seçici etki mekanizması sayesinde ağrı ve inflamasyona yol açan prostaglandinlerin (COX-2 aracılı) üretimini engellerken gastrointestinal mukoza bütünlüğü, trombosit agregasyonu ve renal perfüzyonun sürdürülmesinden sorumlu homeostatik prostaglandinleri (COX-1 aracılı) korur.
Köpeklerde oral biyoyararlanım çiğneme tabletleri ile ortalama yaklaşık %38'dir; gıda emilen toplam miktarı değiştirmez ancak emilimi geciktirir.
• Köpeklerde doruk plazma konsantrasyonuna (Tmax) aç karnına 1 saatte, tok karnına yaklaşık 5 saatte ulaşılır.
• Kararlı durum dağılım hacmi (Vd) köpeklerde ≈3 L/kg, atlarda ≈1.7 - 2.3 L/kg'dır.
• Plazma proteinlerine bağlanma oranı köpeklerde %96, atlarda %98'dir.
• Biyotransformasyon köpeklerde karaciğerde dealkilasyon ve glukuronidasyon yoluyla gerçekleşir; atlarda deilsiklopropilmetilasyon ve ardından glukuronidasyon ile metabolize olur.
• Eliminasyon yolu: Köpeklerde temel olarak safra ve dışkı ile; atlarda metabolitler halinde idrar yoluyla atılır.
• Eliminasyon yarı ömrü (t1/2): Köpeklerde 6 - 8 saat, atlarda 30 - 40 saat, yeni doğan taylarda son dozdan sonra ≈11 saat, kedilerde ortalama ≈10 saattir.
• Atlarda macun formunun oral biyoyararlanımı yaklaşık %79'dur; Tmax 4 - 12 saat arasındadır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Firokoksibe veya diğer NSAİİ'lere (nonsteroidal antiinflamatuar ilaçlar) aşırı duyarlılığı olduğu bilinen hayvanlarda kontrendikedir.
• Aktif gastrointestinal ülseratif hastalığı olan köpeklerde rölatif olarak kontrendikedir.
• Kedilerde etiket dışı kullanımı önerilmez; büyük tablet boyutları güvenli dozlamayı zorlaştırır.
• 10 haftalıktan küçük köpek yavrularında kullanımı kontrendikedir (İngiltere prospektüs uyarısı).
• 7 aylıktan küçük yavru köpeklerde 5 mg/kg üzerindeki dozların kullanımı ciddi advers reaksiyonlar ve ölüm riski nedeniyle kontrendikedir.
• Tablet boyutu ve çentik yapısı nedeniyle 5.7 kg'dan (12.5 lb) hafif köpeklerde hassas doz ayarlaması yapılamadığından kullanılmamalıdır.
• 1 yaşından küçük atlarda, damızlık atlarda ve gebe veya laktasyondaki kısraklarda güvenliği belirlenmemiştir.
• İnsan tüketimine sunulacak (kesime gidecek) atlarda kullanılması kesinlikle yasaktır.
Damızlık, gebe veya emziren köpek ve atlarda firokoksibin güvenliği belirlenmemiştir.
• Gebe tavşanlarda köpek dozuna yakın seviyelerde yapılan çalışmalarda maternotoksik ve fötotoksik etkiler gösterilmiştir. Gebe hayvanlarda kullanılmamalıdır.
Sıçanlarda oral LD50 değeri 2 g/kg'dan büyüktür.
• Aşırı dozda kusma, anoreksi, gastrointestinal ülserasyon, hematokezya, hematemez, renal yetmezlik ve hepatik hasar görülebilir.
• Tedavi: Spesifik bir antidotu yoktur. Mide boşaltma/dekontaminasyon protokolleri uygulanmalı, sukralfat, IV sıvı desteği ve semptomatik yoğun bakım önlemleri alınmalıdır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Köpek transizyonel hücreli karsinoma vakalarında sisplatin ile kombine edildiğinde antitümör aktiviteyi anlamlı ölçüde sinerjistik olarak artırmaktadır.
Kortikosteroidler (örn. deksametazon, prednizolon): Birlikte kullanım gastrointestinal toksisite, ülserasyon, kanama, kusma ve diyare riskini ciddi düzeyde artırır.
• Diğer NSAİİ'ler (örn. karprofen, meloksikam, fenilbutazon, aspirin): Eşzamanlı kullanım şiddetli gastrointestinal ülserasyon ve perforasyon riskini katlar; bir NSAİİ'den diğerine geçerken arınma (washout) periyodu uygulanmalıdır.
• ACE İnhibitörleri (örn. benazepril, enalapril): NSAİİ'ler kan basıncını düşürücü antihipertansif etkileri zayıflatabilir.
• Furosemid ve Diüretikler: Salüretik ve diüretik etkinliği azaltabilir; hipovolemik hastalarda nefrotoksisite riskini belirginleştirir.
• Nefrotoksik İlaçlar (örn. aminoglikozidler, amfoterisin B): Böbrek hasarı ve nefrotoksisite gelişme riskini sinerjik olarak artırır.
• Metotreksat: NSAİİ'lerle birlikte kullanıldığında ölümcül ve ciddi metotreksat toksisitesi bildirilmiştir; aşırı dikkatle izlenmelidir.
• Digoksin: Serum digoksin düzeylerini artırarak toksisite riskine yol açabilir.
• Flukonazol: Firokoksibin hepatik metabolizmasını inhibe ederek plazma düzeylerini yükseltebilir.
• Yüksek Oranda Plazma Proteinine Bağlanan İlaçlar (oral antikoagülanlar, fenitoin, sülfonamidler, sülfonilüreler, valproik asit): Firokoksib protein bağlanma yerlerinden bu ilaçları uzaklaştırarak geçici serum konsantrasyon artışlarına neden olabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Klinik etkinlik takibi ve advers reaksiyon gelişimi
• Tedavi öncesi (başlangıç) ve periyodik tam fiziksel muayene
• Başlangıç ve periyodik laboratuvar paneli: Tam kan sayımı (CBC), serum biyokimya paneli (özellikle ALT, ALP, bilirubin, BUN, kreatinin, elektrolitler) ve tam idrar tahlili (proteinüri ve dansite takibi)
Firokoksib enjeksiyonluk preparatı sulu olmayan (nonaqueous) özel bir çözeltidir; sulu (aqueous) solüsyonlarla kesinlikle karıştırılmamalıdır.
• İntravenöz damar içi kateter hatları yıkanırken (flush) sulu yıkama solüsyonları firokoksib ile temas ettirilmemelidir.
Çiğneme tabletleri ve oral macun 15°C - 30°C (59°F - 86°F) oda sıcaklığında saklanmalıdır; 40°C'ye (104°F) kadar kısa süreli sapmalara izin verilir.
• Enjeksiyonluk çözelti 20°C - 25°C (68°F - 77°F) aralığında saklanmalı; 15°C - 30°C aralığındaki sapmalar kabul edilebilir.
Köpeğinize ilacı gıda ile vermek mide bulantısı ve kusma riskini azaltabilir.
• İştahsızlık, inatçı kusma, ishal, kanlı/katranımsı dışkı, uyuşukluk/halsizlik, aşırı su içme/idrara çıkma veya diş etlerinde/göz aklarında sararma (sarılık) fark ederseniz İLACI DERHAL KESİN ve veteriner hekiminize başvurun.
• Atlarda dilde veya ağız içinde yaralar/ülserler, dudak ve yüz derisinde lezyonlar, kolik belirtileri, huzursuzluk veya dışkı bozuklukları görülürse hekiminize danışın.
• Veteriner hekiminizin onayı olmadan firokoksib ile birlikte başka hiçbir ağrı kesici veya iltihap giderici ilaç (aspirin dahil) kullanmayınız.
• Çiğneme tabletleri lezzetli olduğundan çocukların ve evcil hayvanların ulaşamayacağı güvenli yerlerde kilitli saklayınız.
• Tedavi süresince hayvanın önünde daima temiz ve taze içme suyu bulundurunuz.
Veteriner İlaçlar 3 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Firokoksib
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.