Fluoksetin
• Etken maddeye karşı bilinen aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hayvanlarda kontrendikedir.
• Monoamin oksidaz inhibitörleri (MAOİ) alan hayvanlarda kullanımı kesinlikle kontrendikedir.
• Epilepsi geçmişi olan veya nöbet geçiren köpeklerde kullanılmamalıdır.
• Nöbet eşiğini düşüren ilaçlarla (örn. asepromazin, klorpromazin) kombinasyon halinde verilmemelidir.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Köpeklerde ayrılık anksiyetesi tedavisi (davranış modifikasyon planı ile birlikte, FDA onaylı etiket dozu): 1 – 2 mg/kg PO günde bir kez.
- Davranış bozuklukları için adjuvan tedavi (örn. gürültü korkusu, kompulsif bozukluk, stereotipik davranışlar, agresyon) (etiket dışı): 1 – 2 mg/kg PO her 24 saatte bir; günde bir kez 4 mg/kg'a kadar çıkan dozlar bildirilmiştir. Not: Etkinliğin tam olarak değerlendirilebilmesi 4 ila 8 hafta sürebilir.
• KEDİLER:
- Davranış bozuklukları için adjuvan tedavi (örn. idrar işaretleme, ayrılık anksiyetesi, agresyon) (etiket dışı): Önerilen doz genellikle 0.5 – 1.3 mg/kg PO her 24 saatte birdir; tam etkinliğin belirlenmesi için 8 haftaya kadar tedavi gerekebilir. İdrar işaretlemeyi tedavi etmek için kullanıldığında, 8 ila 12 haftalık başarılı tedaviden sonra doz haftada yaklaşık %25 oranında kademeli olarak azaltılabilir. İdrar işaretleme geri dönerse, doz son etkili dozuna yükseltilebilir.
• ATLAR:
- Ahır istirahatini kolaylaştırma veya davranışla ilgili sorunların tedavisi (etiket dışı): Sahipleri tarafından ahır istirahatini kolaylaştırmada ve endişeli veya huysuz davranışlarda günde bir kez 0.54 mg/kg PO uygulamasının başarılı olduğu bildirilmiştir. Günlük dozlar 0.15 – 0.54 mg/kg arasında değişmiştir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde davranış modifikasyon planı ile birlikte köpek ayrılık anksiyetesi tedavisi.
• Köpek ve kedilerde agresyon (saldırganlık) tedavisinde destekleyici kullanım.
• Stereotipik davranışlar, kompulsif bozukluklar ve anksiyete tedavisi.
• Kedilerde uygunsuz eliminasyon (idrar işaretleme) vakalarının tedavisi.
• Atlarda ahır istirahatini kolaylaştırma veya davranışla ilgili problemlerin yönetimi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Fluoksetin, merkezi sinir sisteminde (MSS) serotoninin presinaptik geri alımının oldukça seçici bir inhibitörüdür (SSRI).
• Diğer nörotransmitterler (örn. dopamin, norepinefrin) üzerinde ihmal edilebilir düzeyde etkiye sahiptir.
• Köpek ve kedilerde anksiyolitik ve antikompulsif etkilere sahiptir, reaktiviteyi azaltarak agresif davranışları baskılayabilir.
Köpeklerde oral yoldan alındıktan sonra iyi emilir; biyoyararlanımı %72 ila %88 arasındadır.
• Çiğneme tabletleri, jelatin kapsüllere kıyasla %15 daha fazla maruziyet (AUC) sağlamıştır.
• Gıda, emilimin hızını değiştirir ancak miktarını değiştirmez. Oral kapsüller ve sıvı formlar biyoeşdeğerdir.
• Fluoksetin ve aktif metaboliti norfluoksetin vücuda dağılır; en yüksek konsantrasyonlar akciğer ve karaciğerde bulunur. MSS konsantrasyonları uygulamadan sonraki 1 saat içinde tespit edilebilir.
• Karaciğerde CYP450 sistemi ile metabolize olur. Köpeklerde eliminasyon yarı ömrü fluoksetin için 6-18 saat, norfluoksetin için 49 saattir. Böbrek yetmezliği eliminasyon oranını önemli ölçüde etkilemez, ancak karaciğer yetmezliği klerens hızını düşürür.
• Kedilerde oral uygulamadan sonra eliminasyon yarı ömrü fluoksetin için 47 saat, norfluoksetin için 52 saattir. Transdermal uygulama (PLO jel içinde %15) oral yolun yaklaşık %10'u kadar biyoyararlanım sağlamıştır.
• Atlarda maksimum konsantrasyona ulaşma süresi 1.5 saat, yarı ömür 15.6 saattir; norfluoksetin tespit edilmemiştir.
• İnsanlarda plazma proteinlerine yaklaşım oranı %95'tir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Etken maddeye karşı bilinen aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hayvanlarda kontrendikedir.
• Monoamin oksidaz inhibitörleri (MAOİ) alan hayvanlarda kullanımı kesinlikle kontrendikedir.
• Epilepsi geçmişi olan veya nöbet geçiren köpeklerde kullanılmamalıdır.
• Nöbet eşiğini düşüren ilaçlarla (örn. asepromazin, klorpromazin) kombinasyon halinde verilmemelidir.
Gebelik ve üreme güvenliği henüz tam olarak kanıtlanmamıştır; ilaç plasentayı geçer.
• İnsanlarda gebeliğin üçüncü trimesterinde kullanım neonatal komplikasyonlarla ilişkilendirilmiştir.
• İnsan sütüne geçer (plazma konsantrasyonlarının %20-30'u); emziren hastalarda dikkatli olunmalıdır.
• Yalnızca anneye sağlanan yarar, yavrulara olan potansiyel riskten fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Sıçanlarda LD50 452 mg/kg, köpeklerde 100 mg/kg'dan fazladır; ancak köpeklerde 15.9 mg/kg medyan doz toksik belirtilere yol açar. Kedilerde 3.7 mg/kg gibi düşük dozlarda dahi toksisite belirtileri görülebilir.
• Doz aşımına eşlik eden yaygın klinik belirtiler: Kusma, hipersalivasyon, midriyazis, vokazilizasyon, ajitasyon, tremor, diarroea ve nöbetlerdir.
• Tedavi: Klinik bulgulara dayalı destekleyici tedavi uygulanır. Uygun durumlarda mide boşaltma teknikleri kullanılabilir. Nöbetler için diazepam düşünülmelidir. Serotonin antagonisti olarak siproheptadin kullanılabilir. 24 saatlik veteriner zehir danışma merkezleri ile iletişime geçilmelidir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Davranış modifikasyon planları ile birlikte kullanıldığında terapötik etkinlikte sinerjik ve kalıcı iyileşme sağlanır.
Alprazolam: Fluoksetin, alprazolam konsantrasyonlarını artırabilir.
• Antikoagülanlar (örn. klopidogrel, heparin, varfarin): İnsanlarda kanama riskini artırdığı bildirilmiştir.
• Antiplatelet Ajanlar (örn. aspirin, klopidogrel): İnsanlarda kanama riskini artırır.
• Buspiron: Serotonin sendromu riskinde artış.
• Siproheptadin: SSRI'ların etkilerini azaltabilir veya tersine çevirebilir.
• Dekstrometorfan: Serotonin sendromu benzeri advers etkiler olasıdır.
• Diazepam: Fluoksetin, diazepam yarı ömrünü uzatabilir.
• Diüretikler: Hiponatremi riskinde artış.
• İnsülin: İnsülin gereksinimlerini değiştirebilir.
• İsoniyazit (INH): Serotonin sendromu riskinde artış.
• Monoamin Oksidaz İnhibitörleri (MAOİ; örn. amitraz, linezolid, selegilin): Yüksek serotonin sendromu riski; köpeklerde eş zamanlı kullanım kontrendikedir. 6 haftalık arınma (washout) süresi gereklidir.
• Metadon: Köpeklerde eş zamanlı oral uygulama, tepe metadon konsantrasyonunu ve maruziyetini (AUC) artırabilir.
• Nonsteroid Antiinflamatuar İlaçlar (NSAİİ; örn. karprofen, meloksikam, robenakoksib): GI ülserasyonu ve kanama riskini artırabilir.
• Pentazosin: Serotonin sendromu benzeri advers etkiler olasıdır.
• Propranolol, Metoprolol: Plazma konsantrasyonlarını artırabilir; atenolol daha güvenli bir alternatif olabilir.
• St. John’s Wort (Sarı Kantaron): Serotonin sendromu riskinde artış.
• Tramadol: Metabolizmayı inhibe ederek etkinliği azaltabilir ve toksisite (serotonin sendromu, nöbet) riskini artırabilir.
• Trisiklik Antidepresanlar (TCA; örn. klomipramin, amitriptilin): Kan konsantrasyonlarını ve serotonin sendromu riskini artırabilir.
• Trazodon: Plazma konsantrasyonlarını artırabilir ve serotonin sendromu riskini yükseltebilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Tedavi etkinliği (istenmeyen davranışların kontrolü ve modifikasyonu)
• Adverse etkiler, iştah durumu ve vücut ağırlığı değişimi
Transdermal formülasyonlar şeklinde hazırlanmış (örn. PLO jel veya lipoderm baz) olsa da, kedi kulak kepçesindeki sınırlı emilim yüzeyi ve yetersiz etkinlik/güvenlik çalışmaları nedeniyle dikkatli olunmalıdır.
Kapsül ve tabletleri oda sıcaklığında (20°C-25°C) iyi kapatılmış kaplarda saklayınız (15°C ila 30°C arası sıcaklık dalgalanmalarına izin verilir). Çiğneme tableti şişesindeki kurutucu maddeyi (desiccant) çıkarmayınız. Oral sıvı formu sıkı, ışığa dayanıklı kaplarda oda sıcaklığında saklayınız.
Bu ilaç bir davranış modifikasyon planı ile birlikte kullanılmalıdır. İlk hafta bazı gelişmeler görülebilir, ancak tam etkiye ulaşmak ve ilacın işe yarayıp yaramadığını anlamak birkaç hafta sürebilir.
• Yemekle birlikte veya aç karnına verilebilir. Aç karnına verildiğinde kusma veya rahatsızlık olursa, sonraki dozlar mama veya küçük bir ödülle verilmelidir.
• Veterinere danışmadan ilacı aniden kesmeyiniz.
• En yaygın yan etkiler uykululuk hali ve iştah azalmasıdır. Nadir ciddi yan etkiler arasında nöbetler ve agresyon yer alır; bunlar fark edildiğinde derhal veteriner hekimle iletişime geçilmelidir.
• Doz aşımı ciddi olabilir; ilacı diğer hayvanların ve çocukların ulaşamayacağı yerde saklayınız.
• Hayvanınız son 2 hafta içinde pire ve kene tasması taktıysa veterinerinize bildiriniz.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 16 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Fluoksetin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.