Glikopirolat
• Etken maddeye aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalarda kontrendikedir.
• Antikolinerjik etkilerin zararlı olacağı durumlarda (dar açılı glokom, taşikardi, ileus, üriner obstrüksiyon) kontrendikedir.
• Bilinen veya şüphelenilen gastrointestinal obstrüksiyonu veya enfeksiyonları olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır (GI motilitesini azaltarak etken maddelerin/toksinlerin kalış süresini uzatır).
• Otonom nöropatisi olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır.
• Deksimetomidinin neden olduğu bradikardilerin tedavisinde önerilmez (atipamezol tercih edilmelidir).
• Geriatrik hastalar, karaciğer veya böbrek hastalığı, hipertiroidizm, hipertansiyon, hipertrofik kardiyomiyopati, konjestif kalp yetmezliği, taşiaritmi, prostat hipertrofisi veya özofageal reflüsü olan hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
• Sürüngenlere rutin olarak uygulanmaz (solunum yolu sekresyonlarının viskozitesini artırarak hava yolu obstrüksiyonu veya endotrakeal tüp tıkanıklığı riski oluşturabilir).
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER / KEDİLER:
• Anestezi Yardımı (Etiket Dozu): 0.011 mg/kg IV, IM veya SC.
• Ekstra Etiket Premedikasyon Dozu: Genellikle 0.005 – 0.01 mg/kg IV, IM veya SC (0.003 mg/kg kadar düşük dozlar da kullanılabilir).
• Bradiaritmiler için Vagolitik Ajan (Vagal tonus değerlendirmesi): 0.01 mg/kg IV.
• Vagal Kaynaklı Bradiaritmi Tedavisi: 0.005 – 0.01 mg/kg IV. IM veya SC verilirse 0.02 mg/kg'a kadar hafif yüksek dozlar düşünülebilir.
• Karbamat veya Organofosfat İntoksikasyonu Muskarinik Belirtiler: 0.01 – 0.02 mg/kg IV; gerektiğinde tekrarlanabilir.
ATLAR:
• Bradiaritmi Tedavisi (Ekstra etiket): 0.00175 – 0.0025 mg/kg (1.7 – 2.5 µg/kg) IV.
• İmidokarb Tedavisi Muskarinik Yan Etkileri Kontrolü: 0.0025 mg/kg IV.
RUMİNATLAR:
• Bradikardi ve Salivasyon Azaltma: 0.005 – 0.01 mg/kg IM veya 0.002 – 0.005 mg/kg IV.
FERRETLER:
• Premedikasyon: 0.01 – 0.02 mg/kg IM, SC veya IV.
TAVŞANLAR / KEMİRGENLER / KÜÇÜK MEMELİLER:
• Preanestezik (Kemirgenler): 0.01 – 0.02 mg/kg SC veya IM.
• Preanestezik (Tavşanlar): 0.01 – 0.1 mg/kg IM veya SC.
• Tavşan Enjekte Edilebilir Anestezi Protokolü: Asepromazin (0.2 mg/kg) ile oksimorfon (0.1 mg/kg) ve glikopirolat (0.01 mg/kg) IM.
• Tavşanlar için CPR Ek Yardımı: Medyan doz 0.01 mg/kg IV.
SÜRÜNGENLER:
• Anesteziye Bağlı Bradikardi Tedavisi: 0.01 mg/kg IM, IV veya IC (intraseolomik).
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde ve kedilere anestezi öncesi antikolinerjik ajan (preanestezik) olarak FDA onaylıdır.
• Yeni doğan hayvanlarda kardiyak debinin kalp hızına bağımlı olduğu durumlarda veya güçlü opioidler kullanıldığında fayda sağlayabilir.
• Perioperatif bradikardiyi önlemek, sinüs bradikardisini, sinoatriyal arresti, ikinci derece AV bloğu tedavi etmek amacıyla ekstra-label olarak kullanılır.
• Non-depolarizan kas gevşeticilerin nöromüsküler blokajını tersine çevirmek için neostigmin veya pridostigmin gibi kolinerjik ajanlar kullanılmadan hemen önce, periferik muskarinik etkileri önlemek amacıyla uygulanır.
• Karbamat veya organofosfat zehirlenmelerine eşlik eden muskarinik bulguların tedavisinde kullanılır.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Glikopirolat, atropine benzer eylemlere sahip bir antimuskariniktir.
• Kuaterner amonyum bileşiğidir; atropinden farklı olarak kan-beyin bariyerini ve plasenta bariyerini belirgin şekilde geçmez. Bu nedenle merkezi sinir sistemi (MSS) yan etkileri ve fetüs/yeni doğanda klinik etkiler görülmez.
• Antimuskarinik ajanlar, postgangliyonik parasempatik nöroefektör bölgelerde asetilkolini veya diğer kolinerjik uyarıcıları rekabetçi şekilde inhibe eder.
• Yüksek dozlar, otonom ganglionlardaki ve nöromüsküler kavşaktaki nikotinik reseptörleri bloke edebilir.
• Farmakolojik etkiler doza bağımlıdır: Düşük dozlarda salivasyon, bronşiyal sekresyonlar ve terleme (atlarda olmaz) inhibe edilir; orta sistemik dozlarda kalp hızı artar; yüksek dozlarda GI ve üriner sistem motilitesi azalır; çok yüksek dozlarda mide asidi salgısı inhibe edilebilir.
Köpeklerde IV uygulamanın ardından etki başlangıcı genellikle birkaç dakikadır (atropinden daha yavaştır).
• IM veya SC uygulamadan sonra pik etkiler enjeksiyondan yaklaşık 30 ila 45 dakika sonra görülür ve IM uygulamadan sonra yaklaşık 1 saat sürer.
• Vagolitik etkiler 2 ila 3 saat sürer, antisialagog (azalmış salivasyon) etkiler 7 saate kadar devam eder.
• Kuaterner antikolinerjik ajanlar oral alımdan sonra eksik emilir; oral uygulamadan sonra etkileri 8 ila 12 saat sürebilir.
• Dağılım özellikleri: Tamamen iyonize olduğu için lipid çözünürlüğü düşüktür, MSS veya göz içine kolayca penetre olmaz, plasentayı marjinal olarak geçer.
• Atlarda IV kinetik (1 mg / 1.72-1.93 µg/kg IV): Dağılım hacmi (SS) 1.43 L/kg, klirens 14.2 mL/kg/dakika, terminal yarı ömür (t1/2) 7.4 saattir. Plazma klirensi karaciğer kan akımına benzer.
• İnsanlarda IV uygulamadan sonra serumdan hızla elimine olur; 30 dakika ila 3 saat içinde serumda neredeyse hiç ilaç kalmaz. Küçük bir kısmı metabolize olur, çoğunluğu dışkı ve idrarla değişmeden atılır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Etken maddeye aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalarda kontrendikedir.
• Antikolinerjik etkilerin zararlı olacağı durumlarda (dar açılı glokom, taşikardi, ileus, üriner obstrüksiyon) kontrendikedir.
• Bilinen veya şüphelenilen gastrointestinal obstrüksiyonu veya enfeksiyonları olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır (GI motilitesini azaltarak etken maddelerin/toksinlerin kalış süresini uzatır).
• Otonom nöropatisi olan hastalarda aşırı dikkatle kullanılmalıdır.
• Deksimetomidinin neden olduğu bradikardilerin tedavisinde önerilmez (atipamezol tercih edilmelidir).
• Geriatrik hastalar, karaciğer veya böbrek hastalığı, hipertiroidizm, hipertansiyon, hipertrofik kardiyomiyopati, konjestif kalp yetmezliği, taşiaritmi, prostat hipertrofisi veya özofageal reflüsü olan hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
• Sürüngenlere rutin olarak uygulanmaz (solunum yolu sekresyonlarının viskozitesini artırarak hava yolu obstrüksiyonu veya endotrakeal tüp tıkanıklığı riski oluşturabilir).
Plasentayı yalnızca marjinal olarak geçer; IM glikopirolat alan tavşanlarda teratojenisite gözlenmemiştir.
• Süt güvenliği konusunda özel bilgi bulunmamaktadır, ancak kuaterner yapısı nedeniyle süt geçişinin ihmal edilebilir düzeyde olması beklenir.
• Hayvanlarda güvenliği tam kanıtlanmadığından, annenin sağlayacağı yarar yavrulara olan potansiyel risklerden fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Toksisite Belirtileri: Farmakolojik aktivitenin aşırı uzantısıdır. Kuru ağız (kserostomi), sekresyon viskozitesinde artış, disfaji, kabızlık, kusma, üriner retansiyon.
• MSS Etkileri: Uyarılma, uyuşukluk, ataksi, nöbetler ve solunum depresyonu (kuaterner yapısı nedeniyle atropine kıyasla minimal MSS etkisi görülür).
• Oftalmik Etkiler: Midriyazis, siklopleji, fotofobi, göz içi basıncında artış.
• Kardiyovasküler Etkiler: Sinüs taşikardisi (yüksek dozlarda), miyokardiyal oksijen tüketiminde artış, bradikardi (başlangıçta veya çok düşük dozlarda), hipertansiyon, hipotansiyon, taşiaritmi (PVC'ler, ventriküler taşikardi) ve dolaşım yetmezliği.
• LD50 Değerleri: Köpeklerde IV LD50 = 25 mg/kg. Kedilerde IM LD50 = 283 mg/kg.
• Müdahale: Zehirlenme durumunda 24 saatlik veteriner zehir danışma merkezine başvurulmalıdır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Anestezi protokollerinde opioidler (fentanyl, morphine, oxymorphone) veya diğer preanestezik ajanlarla birlikte sinerjik sedatif ve analjezik destek sağlanırken kardiyovasküler stabilite için kullanılır.
Acetylcholinesterase Inhibitors (AChI - örn. neostigmin): Glikopirolat etkilerini azaltabilir; periferik muskarinik etkileri önlemek amacıyla AChI'den hemen önce kasıtlı olarak verilebilir.
• Alpha-2 Agonistst (örn. deksmedetomidinin, medetomidin, ksilazin): Arteriyel kan basıncını, kalp hızını ve aritmi insidansını önemli ölçüde artırabilir. Birlikte kullanımı önerilmez ve tartışmalıdır.
• Amitraz: Amitraz toksisitesine ait bazı belirtileri şiddetlendirerek hipertansiyona ve peristaltizmin ileri derecede inhibisyonuna yol açabilir.
• Antacids (Alüminyum, Magnezyum, Kalsiyum İçerenler): Oral glikopirolat emilimini azaltabilir; oral glikopirolat, antasitlerden en az 1 saat önce verilmelidir.
• Beta-Blockers (örn. atenolol, propranolol): Glikopirolat oral biyoyararlanımını artırabilir.
• Bethanechol: Kolinerjik agonistler ve antagonistler eş zamanlı kullanılmamalıdır.
• Digoxin (tabletler): Serum digoksin konsantrasyonlarını artırabilir; oral sıvı formu kullanılmalıdır.
• Domperidone: Domperidone etkinliğini azaltabilir.
• Potassium Chloride, Oral (katı dozaj formları): Emilen potasyum miktarını artırabilir, GI lezyon riskini artırır.
• Promotility Agents (örn. sisaprid, metoklopramid): Promotilite etkilerini antagonize edebilir.
• Etkinliği/Toksisiteyi Artıran Diğer İlaçlar: Amantadin, Diğer Antikolinerjikler, Antikolinerjik Kas Gevşeticiler (dantrolen, metokarbamol), Antihistaminikler (difenhidramin), Opioidler, Fenotiyazinler (asepromazin), Prokainamid, Primidon, Trisiklik Antidepresanlar.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Kalp hızı ve ritmi
• Kan basıncı
• GI motilite (atlarda ve ruminantlarda oskültasyon ile)
• İdrara çıkma ve dışkılama yeteneği
• Hidratasyon durumu; ağız kuruluğu ve sekresyonlar (solunum yolu)
Enjeksiyonluk form pH 2 ila 3 arasında ayarlanmıştır ve koruyucu olarak %0.9 benzil alkol içerir.
• Fiziksel olarak stabil olduğu IV solüsyonlar: D5W, %0.5 SF (D5/half normal saline), Ringer solüsyonu ve Normal Salin (%0.9 NaCl).
• Laktatlı Ringer (LRS) IV torbasına doğrudan eklenirse hızlı hidroliz gerçekleşir; ancak LRS infüzyon hattı üzerinden uygulanabilir.
• Geçimli İlaçlar: Atropin sülfat, klorpromazin HCl, kodein fosfat, difenhidramin HCl, hidromorfon, hidroklorürler, lidokain HCl, meperidin HCl, morfin sülfat, neostigmin metilsülfat, oksimorfon HCl, prokain HCl, proklorperazin HCl, promazin HCl, prometazin HCl, pridostigmin Br, skopolamin HBr.
• Geçimsiz İlaçlar: Kloramfenikol sodyum süksinat, deksametazon sodyum fosfat, diazepam, dimenhidrinat, metoheksital sodyum, metilprednizolon sodyum süksinat, pentazosin laktat, pentobarbital sodyum, sodyum bikarbonat, tiopental sodyum ve diğer alkali ilaçlar (tiamilal vb.).
Tabletler sıkıca kapatılmış kaplarda saklanmalıdır.
• Hem enjeksiyonluk form hem de tabletler oda sıcaklığında (15°C - 30°C) saklanmalıdır.
• Işık ve sıcaklık koşullarına karşı olağan şartlarda kararlıdır. En asidik pH solüsyonlarında en kararlıdır ve pH 6'nın üzerindeki ortamlarda ester hidrolizine uğrar.
Enjeksiyonluk glikopirolat uygulaması, yeterli kardiyak izlemenin yapılabildiği bir veteriner kliniğinde profesyonel personel tarafından yapılmalıdır.
• Hayvanınız glikopirolat tabletleri alıyorsa, temiz suya kolay erişim sağlayın ve ağız kuruluğu sorun yaratıyorsa içmeye teşvik edin.
• İlaç yemekle birlikte veya aç karnına verilebilir. Aç karnına verildikten sonra kusma veya hastalık belirtisi gösterirse, yiyecekle veya küçük bir ödülle verin. Kusma devam ederse veterinerinize başvurun.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Glikopirolat
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.