İ̇ntravenöz Lipid Emülsiyonları
• Şiddetli yumurta sarısı alerjisi olan hastalarda kontrendikedir.
• Anormal lipid metabolizması ve hiperlipemisi olanlarda kontrendikedir.
• Artmış kanama eğilimi olanlarda kontrendikedir.
• Hipokalemi veya hipofosfatemi vakalarında kontrendikedir.
• Erken doğmuş ve düşük doğum ağırlıklı yenilerde (lipemi ve lipid embolisi riski nedeniyle) dikkatle kullanılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER VE KEDİLER (Lipofilik İlaç ve Toksin Zehirlenmeleri - Kurtarma Tedavisi):
• Protokol A: 1.5 – 4 mL/kg 1 dakika içinde IV bolus, ardından 30 ila 60 dakika boyunca 0.25 mL/kg/dakika IV CRI. Yanıt vermeyen hayvanlarda ek boluslar yavaşça 7 mL/kg'a kadar verilebilir. İlk 24 saat boyunca her 4-6 saatte bir 1.5 mL/kg aralıklı IV boluslar ve klinik iyileşene kadar 0.05 mL/kg/saat IV CRI denenebilir.
• Protokol B: 1.5 mL/kg 5-15 dakikada IV, ardından 1-2 saatte 0.25 mL/kg/dakika IV CRI. Klinik bulgular dönerse tekrarlanabilir (serum lipemik olmamalıdır).
• Protokol C: 2.25 mL/kg IV başlangıç yükleme dozu (%20'lik ILE), ardından 6.5 saate kadar 0.025 mL/kg/dakika IV CRI.
• Protokol D (Şiddetli Nörotoksisite - Permetrin, İvermektin vb.): Başlangıçta 1.5 mL/kg IV 1-2 dakikada yavaşça, ardından 30-60 dakika boyunca 0.25 mL/kg/dakika IV CRI. Hacim yükü riski varsa 4 saat boyunca 0.07 mL/kg/dakika hıza düşürülebilir.
• Protokol E (Şiddetli Kardiyotoksisite): Başlangıçta 1.5 mL/kg IV 1 dakikada yavaşça, hemen ardından 0.25 mL/kg/dakika IV CRI. Gerektiğinde 5 dakika arayla toplam 3 bolusa kadar tekrarlanabilir. CRI hızı 0.5 mL/kg/dakikaya çıkarılabilir.
KEÇİLER:
• İvermektin Aşırı Dozu: Başlangıçta 15 dakikada 2 mL/kg IV yavaşça, ardından 24-48 saat boyunca 0.008 mL/kg/dakika IV CRI.
PARDENTERAL BESLEME (Ekstra-etiket):
• Günlük dinlenme enerji gereksinimlerinin (RER) %25 ila %60'ı kadar enerji substratı olarak uygulanır.
• Geleneksel olarak parenteral beslemede günde 2 g/kg/gün'den fazla uygulanması önerilmez.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Lipid çözünürlüğe (lipofilik) sahip ilaçların ve toksinlerin neden olduğu zehirlenmelerde kurtarma tedavisi (lokal anestezikler, makrosiklik laktonlar, kalsiyum kanal blokerleri, beta blokerler, antidepresanlar, antiepileptikler, cannabis, kas gevşeticiler, permetrin, NSAİİ'ler, brometalin, tremorjenik mikotoksinler vb.)
• Parenteral beslenmenin gerekli olduğu durumlarda kalori ve esansiyel yağ asidi kaynağı olarak
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
%20'lik emülsiyonun 1 mL'si yaklaşık 2 kcal sağlar ve esansiyel yağ asidi kaynağıdır.
• Toksikolojik endikasyonlarda kesin etki mekanizması tam bilinmemekle birlikte, serimdeki serbest ilacı bağlayan bir "lipid havuzu (lipid sink)" veya taşıyıcı olarak görev yaptığı, dolaşımdaki serbest ilaç miktarını ve toksik etkilerini azalttığı düşünülmektedir.
• Hücre içi kalsiyumunu artırarak ve miyositler için enerji substratı sağlayarak kardiyak performansı iyileştirebilir; bupivakain gibi ilaçların mitokondriyal yağ asidi metabolizması üzerindeki inhibisyonunu yenebilir.
Kan dolaşımından şilomikronlara benzer şekilde uzaklaştırılır; uzaklaştırma hızı heparin ile aktive edilen lipoprotein aracılığıyla serbest yağ asitlerine hidroliz edilmesini gerektirir.
• İnsanlarda eliminasyon yarı ömrü (t1/2) yaklaşık 30 dakikadır ve kan dolaşımından 5 ila 6 saat içinde temizlenir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Şiddetli yumurta sarısı alerjisi olan hastalarda kontrendikedir.
• Anormal lipid metabolizması ve hiperlipemisi olanlarda kontrendikedir.
• Artmış kanama eğilimi olanlarda kontrendikedir.
• Hipokalemi veya hipofosfatemi vakalarında kontrendikedir.
• Erken doğmuş ve düşük doğum ağırlıklı yenilerde (lipemi ve lipid embolisi riski nedeniyle) dikkatle kullanılmalıdır.
Gebe insanlarda zehirlenme ve parenteral beslenme yönetiminde kullanılmış olup, kesin gereksinim durumunda fayda-risk dengesi gözetilerek kullanılabilir.
• Laktasyonda güvenliğine dair veri yoktur; anne için gerekli olduğunda emzirme uygun olmayabilir.
• Hayvanlarda güvenliği tam kanıtlanmamıştır; yalnızca maternal yararlar yavrulara olası risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Yanlışlıkla aşırı doz durumunda lipid temizlenene kadar infüzyon durdurulmalıdır.
• Şiddetli hiperlipemi durumunda ve gerekli klinik endikasyonlarda heparin tedavisi (75 – 250 ünite/kg SC her 6 saatte bir) lipid temizlenmesini artırmak için düşünülebilir ancak PTT değerleri yakından izlenmelidir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Lipofilik toksinlerin bağlnasını hızlandırmak ve serbest ilaç konsantrasyonunu düşürmek amacıyla spesifik antidotlar ve destekleyici tedavilerle sinerjik olarak güvenle kullanılabilir.
Lipofilik İlaçlar: İntravenöz lipid emülsiyonu (ILE), dolaşımdaki serbest ilacı bağlayarak lipofilik ilaçların farmakokinetiğini etkileyebilir; beslenme ajanı olarak kullanılırken eş zamanlı uygulanan lipid çözünür ilaçların etkinliğinde azalmaya neden olabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Toksisite tedavisinde: İlaç konsantrasyonları (serum/plazma), zaman 0, 30. dakika, 1. saat, 6. saat, 12. saat ve 24. saatlerde izlenmelidir.
• Her 2 saatte bir serum kontrol edilmeli, serum lipemiden arınmışsa ve bulgular devam ediyorsa ek infüzyonlar değerlendirilmelidir (3 dozdan sonra iyileşme yoksa kesilmelidir).
• İnfüzyon sırasında hacim yüklenmesi ve alerjik reaksiyonlar izlenmelidir.
• Beslenme desteğinde: Kan glikozu, serum trigliseritleri, lipemi varlığı, PCV, toplam protein, kateter açıklığı, hidrasyon durumu, vital bulgular, serum elektrolitleri (fosfor dahil), böbrek ve karaciğer parametreleri (ALT, AST, ALP, BUN, kreatinin) ile CBC izlenmelidir.
Parenteral beslenmenin olağan bileşenleri (dekstroz, amino asitler, parenteral multivitaminler ve eser elementler) ile uyumludur.
• Katkı maddeleri doğrudan ILE'ye eklenmemelidir ve lipid emülsiyonu asla TPN kabına ilk olarak eklenmemelidir.
• Doğru karıştırma sırası: 1) dekstroz, 2) amino asit solüsyonu, 3) lipid emülsiyonu. Veya aynı anda aktarılıp nazikçe çalkalanmalıdır.
Açılmamış ürünler oda sıcaklığında (25°C [77°F] üzerine çıkmayacak şekilde) saklanmalı, kesinlikle dondurulmamalıdır.
• Donan ürünler atılmalıdır.
• Kısmen kullanılan şişe/torbalar buzdolabında (2°C-8°C [36°F-46°F]) saklanmalı ve açıldıktan 24 saat sonra atılmalıdır.
İntravenöz lipid emülsiyonu ürünleri yalnızca yeterli hasta monitörizasyonunun yapılabileceği ortamlarda profesyoneller tarafından kullanılmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 1 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
İ̇ntravenöz Lipid Emülsiyonları
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.