Kortizon
• Hipoadrenokortisizmli köpeklerde fizyolojik replasman için kullanıldığında, hastanın kortizona aşırı duyarlılığı varsa kullanımı kontrendikedir.
• Kortizon fizyolojik dozların üzerinde (supra-fizyolojik dozlarda) kullanılacaksa, predn(ol)yon benzeri ilaçlar için geçerli olan tipik kontrendikasyonlara ve uyarılara uyulmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Hipoadrenokortisizmin uzun süreli tedavisi (etiket dışı - extra-label):
- Başlangıç dozu: İlk olarak, günde 1 veya 2 kez (her 12 ila 24 saatte bir) oral yoldan 0.5 – 1 mg/kg.
- Idame dozu: Genellikle ek glukokortikoid desteği sağlamak amacıyla günde 1 veya 2 kez (her 12 ila 24 saatte bir) oral yoldan 0.5 mg/kg.
- Uygulama zamanlaması: Hayvan akut adrenal krizden kurtulduktan, yemeye ve içmeye başladıktan ve parenteral tedaviden oral tedaviye geçirildikten sonra kortizona başlanır.
- Kombinasyon: Genellikle yarı seçici bir mineralokortikoid (fludrokortizon) ile birlikte kullanılır. Bazı kaynaklar kortizon asetatı savunurken, diğerleri köpeklerde hipoadrenokortisizm tedavisi için tercih edilen glukokortikoid desteği olarak prednizonu önermektedir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde hipoadrenokortisizmin (Addison hastalığı) oral tedavisinde predn(ol)yona alternatif olarak kullanılabilir.
• İn vivo ortamda kortizon asetat hızla kortizole dönüştürülür; bu nedenle hem glukokortikoid hem de mineralokortikoid eksiklikleri için tam bir replasman tedavisi görevi görebilir.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Kortizon, biyolojik yarı ömrü 8 ila 12 saat olan kısa etkili bir kortikosteroiddir.
• Glukokortikoidler, memelilerdeki neredeyse tüm hücre tipleri ve sistemler üzerinde etkiye sahiptir.
Diğer glukokortikoidler gibi, kortizon asetatın farmakokinetiği farmakodinamik aktivitesi ile korelasyon göstermez.
• Kortizon asetat vücutta emilir ve in vivo olarak kortizole (hidrokortizon) dönüştürülür.
• İnsanlarda oral biyoyararlanımı geniş bir aralıkta değişmekle birlikte yaklaşık %50 civarındadır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Hipoadrenokortisizmli köpeklerde fizyolojik replasman için kullanıldığında, hastanın kortizona aşırı duyarlılığı varsa kullanımı kontrendikedir.
• Kortizon fizyolojik dozların üzerinde (supra-fizyolojik dozlarda) kullanılacaksa, predn(ol)yon benzeri ilaçlar için geçerli olan tipik kontrendikasyonlara ve uyarılara uyulmalıdır.
Normal fetal gelişim sırasında yeterli sürfaktan üretimi, miyelin, retinal, pankreatik ve meme gelişimi için glukokortikoidler gerekebilir; ancak gebeliğin başlarında aşırı dozlar teratojenik etkilere yol açabilir.
• Gebelik sırasında önemli anne kortikosteroid dozları, yavrularda hipoadrenalizme neden olabilir.
• Kortikosteroid tedavisi, gebeliğin geç aşamalarında büyük hayvan türlerinde doğumun başlamasını tetikleyebilir.
• Plazma proteinlerine bağlı olmayan glukokortikoidler süte geçebileceğinden, emziren anne hayvanlarda kortizon kullanılırken dikkatli olunmalıdır.
• Emziren annelere yüksek dozlar veya uzun süreli uygulama, emziren yavrularda büyümenin engellenmesine, endojen kortikosteroid üretiminin müdahalesine veya diğer istenmeyen etkilere neden olabilir.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığından, bu ilaç yalnızca anneye sağlanan fayda yavrulara yönelik potansiyel risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Akut alım nadiren klinik bir sorundur ve akut doz aşımında klinik etkilerin görülmesi olası değildir.
• Nöropsikiyatrik etkiler meydana gelebilir; kardiyak aritmiler ve anafilaksi nadir de olsa mümkündür.
• Doz aşımı yaşamış veya yaşamasından şüphelenilen hastalar için, veteriner hekimliğe özgü bilgi sağlamada uzmanlaşmış 24 saatlik bir zehir danışma merkezine danışılması önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Hipoadrenokortisizm yönetiminde mineralokortikoid ilaçların doz gereksinimlerini azaltarak sinerjik bir seçenek sunar; yarı seçici mineralokortikoidler (fludrokortizon) ile birlikte kullanılabilir.
Amphotericin B: Glukokortikoid ile eşzamanlı uygulama hipokalemiye neden olabilir; insanlarda amphotericin B yan etkilerini tedavi etmek için hidrokortizon kullandıktan sonra konjestif kalp yetmezliği (KKY) ve kalp büyümesi vakaları bildirilmiştir.
• Antikolinesteraz Ajanlar (örn. piridostigmin, neostigmin): Miyastenia gravis hastalarında, eşzamanlı glukokortikoid ve antikolinesteraz ajan uygulaması derin kas zayıflığına yol açabilir.
• Aspirin: Kortikosteroidler salisilatların klerensini artırabilir ve salisilat serum konsantrasyonlarını düşürebilir; bununla birlikte GI ülserasyonu/kanaması riski artar.
• Diüretikler, Potasyum Kaybettirici (örn. furosemid, tiyazidler): Glukokortikoidler ile eşzamanlı uygulama hipokalemiye neden olabilir.
• Östrojenler: Hidrokortizonun ve muhtemelen diğer glukokortikoidlerin etkileri, östrojenler ile eşzamanlı uygulama sonucunda potansiyelize olabilir.
• Florokinolonlar (örn. enrofloksasin, marbofloksasin): Eşzamanlı kullanım tendon rüptürü riskini artırabilir.
• İnsülin; antidiabetik ajanlar: Glukokortikoid alan hastalarda insülin gereksinimi artabilir.
• Mitotan: Mitotan kortikosteroidlerin metabolizmasını değiştirebilir; mitotanın neden olduğu adrenal yetmezliği tedavi etmek için normalden daha yüksek kortikosteroid dozları gerekebilir.
• Nonsteroidal Antiinflamatuar İlaçlar (NSAİİ'ler, örn. karprofen, meloksikam): Ülserojenik ilaçların glukokortikoidler ile uygulanması GI ülserasyon riskini artırabilir.
• Fenobarbital / Primidon: Eşzamanlı kullanım kortizon etkinliğinde azalmaya neden olabilir.
• Canlı Zayıflatılmış Aşılar: İmmünsüpresif dozlarda kortikosteroid alan hastalar, virüs replikasyonu artabileceğinden genellikle canlı zayıflatılmış virüs aşıları almamalıdır; glukokortikoid alan hastalarda aşı, toksoid veya bakterin uygulamasından sonra azalmış bir bağışıklık tepkisi meydana gelebilir.
• Varfarin: Hidrokortizon PT'yi (protrombin zamanı) etkileyebilir; izlenmelidir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Vücut ağırlığı, iştah ve/veya sıvı retansiyonu belirtileri
• Serum ve/veya idrar elektrolitleri
• Toplam plazma proteinleri ve albümin
• Kan glikozu
• İdrar kültürü
• Genç hayvanlarda büyüme ve gelişme
Belirtilen özel bir bilgi bulunmamaktadır.
Kortizon asetat tabletleri iyi kapatılmış kaplarda 40°C'nin (104°F) altında, tercihen 15°C ila 30°C (59°F-86°F) arasındaki sıcaklıklarda saklanmalıdır.
Bu ilacı yiyecekle birlikte veriniz.
• Tedavinin amacı mümkün olan en düşük dozu bulmak ve bunu en kısa süreyle kullanmaktır. Bu ilacın nasıl verileceği konusunda veterinerinizin talimatlarına uyunuz.
• Özellikle uzun süreli veya daha yüksek dozlarda verildiğinde birçok yan etki ortaya çıkabilir. En yaygın yan etkiler artan iştah, susama ve idrara çıkma ihtiyacıdır.
• Bu ilacı alırken hayvanınızın bol miktarda taze ve temiz suya erişebildiğinden emin olun. Hayvanınız bu ilacı alırken hiçbir zaman suyu kısıtlamayın.
• Köpeklerde bu ilacı alırken mide veya bağırsak ülserleri, perforasyon veya kanama meydana gelebilir. Hayvanınız yemek yemeyi bırakırsa veya yüksek ateş, siyah katran rengi dışkı ya da kahve telvesine benzeyen kanlı kusma fark ederseniz derhal veterinerinize başvurun.
• Veterinerinizin rehberliği olmadan tedaviyi aniden kesmeyin, çünkü ciddi yan etkiler ortaya çıkabilir.
• Hayvanınıza verdiğiniz diğer tüm ilaçları (vitaminler, takviyeler veya bitkisel tedaviler dahil) veterinerinize mutlaka bildirin.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Kortizon
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.