Medetomidin
• Çoğu kalp hastalığı formunda kontrendikedir.
• Solunum bozuklukları olan hayvanlarda kontrendikedir.
• Şok ve şiddetli debilite (yorgunluk/bitkinlik) durumlarında kontrendikedir.
• Sıcak, soğuk veya yorgunluk nedeniyle stres altındaki hayvanlarda kontrendikedir.
• Karaciğer veya böbrek hastalığı olanlarda kontrendikedir (ancak etkileri tersine çevrilebildiği için bazı anesteziyologlar bunu rölatif kontrendikasyon olarak değerlendirir).
• Yanıt vermeyen köpeklerde ilacın tekrar dozlanması (redose) yapılmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
GENEL NOTLAR:
1. Medetomidin dozları, kullanılan ilaç kombinasyonlarına, diğer ilaçların dozlarına, istenen sedasyon derecesine, işlemin tipine, süresine, ağrı düzeyine, hastanın mizaç ve vücut ağırlığına bağlıdır.
2. Vücut yüzey alanına (BSA) göre dozlama, dev/büyük ile küçük/toy ırklar arasındaki yanıt değişkenliğini azaltır (Örn: 4 kg köpek için ~50 µg/kg IV iken 40 kg köpek için ~20 µg/kg IV).
3. Medetomidin ile premedikasyon, indüksiyon ajanı ve volatil anestezik gereksinimini önemli ölçüde azaltır.
4. IV uygulama için doz aralığının alt sınırı, IM veya SC uygulama için orta-üst sınır uygundur.
5. SC uygulamada sedasyon hızı daha yavaştır ve düzey tutarsızdır; öngörülebilir sedasyon için IM veya IV önerilir.
6. Etkileri atipamezol ile tersine çevrilebilir (genellikle medetomidin ile aynı hacimde veya ½ hacimde IM uygulanır).
• KÖPEKLER:
1. Sedasyon/analjezi (Etiket dozu / FDA onaylı): 12 haftalıktan büyük köpeklerde 750 µg/m2 (0.75 mg/m2) IV veya 1000 µg/m2 (1 mg/m2) IM.
2. Tek ajan olarak sedasyon/analjezi (Etiket dışı):
• Hafif sedasyon (pre-anestezi dahil): 5 – 20 µg/kg IM, IV, SC
• Orta sedasyon: 20 – 40 µg/kg IM, IV, SC
• Derin sedasyon: 30 – 80 µg/kg IM, IV, SC
3. Diğer uygulama yolları:
• Oral transmukozal (OTM): Ortalama ~64 µg/kg önerilir.
• Nazal atomizasyon: 40 µg/kg ile IM uygulamaya benzer sedasyon.
4. Diğer ilaçlarla kombinasyonlar (Etiket dışı):
• Medetomidin 5 µg/kg + butorfanol 0.3 mg/kg IM + alfalakson 1 – 2.5 mg/kg IM
• Medetomidin 24 µg/kg + butorfanol 0.24 mg/kg IM
• Medetomidin 20 µg/kg + butorfanol 0.3 mg/kg IM
• Medetomidin 2.5 µg/kg + morfin/metadon 0.3 mg/kg IV öncesi propofol/izofluran
• Medetomidin 2.5 µg/kg + alfalakson 2.5 mg/kg + butorfanol 0.25 mg/kg IM
5. Dirençli nöbetler (Etiket dışı): Portosistemik şant ligasyonu sonrası köpekte 0.016 µg/kg/dakika IV CRI.
• KEDİLER:
1. Tek ajan olarak sedasyon/analjezi (Etiket dışı):
• Hafif sedasyon: 5 – 30 µg/kg IV, IM, SC
• Orta sedasyon: 30 – 50 µg/kg IV, IM, SC
• Derin sedasyon: 50 – 80 µg/kg IV, IM, SC (100-150 µg/kg dozlar tehlikeli olabilir).
2. Kombinasyon protokolleri:
• Hafif sedasyon: Medetomidin 20 µg/kg + butorfanol 0.4 mg/kg IM VEYA metadon 0.5 mg/kg IM VEYA buprenorfin 20 µg/kg IM / OTM.
• Orta sedasyon: Medetomidin 50 µg/kg + butorfanol 0.4 mg/kg IM.
• Ağır sedasyon/anestezi: Medetomidin 60 µg/kg + ketamin 10 mg/kg IM (morfin veya tramadol eklenebilir).
• Genel anestezi (Ketamin kombinasyonu): Medetomidin 80 µg/kg + ketamin 2.5 – 7.5 mg/kg IM veya SC.
• 'Kitty Magic' kombinasyonu: Medetomidin 20–40 µg/kg + ketamin 2–4 mg/kg + butorfanol 0.2–0.4 mg/kg veya buprenorfin 0.006–0.012 mg/kg IM.
• Alfalakson kombinasyonu: Medetomidin 40 µg/kg IM/SC ardından alfalakson 2.5–5 mg/kg IV VEYA medetomidin 20 µg/kg + butorfanol 0.2 mg/kg + alfalakson 5 mg/kg IM.
• ATLAR:
1. Kısa süreli ayakta işlemler / premedikasyon:
• Medetomidin 5 – 7 µg/kg IV (yalnız başına veya butorfanol 0.02 mg/kg IV ile)
• Medetomidin 5 µg/kg IV bolus ardından 1.25 – 3.5 µg/kg/saat IV CRI.
2. Toplam intravenöz anestezi:
• Premedikasyon medetomidin 7 µg/kg IV + ketamin 2.2 mg/kg IV indüksiyon + medetomidin 5 µg/kg/saat, ketamin 3 mg/kg/saat, midazolam 0.1 mg/kg/saat IV CRI.
• SIĞIRLAR:
• Buzağılar: Medetomidin 8, 10 veya 12 µg/kg IV (doza bağımlı sedasyon, süre 73-117 dakika).
• KOYUN VE KEÇİLER:
• Analjezi: Koyunda medetomidin 2 µg/kg IV (~20 dk); Keçide lumbosakral subaraknoid 10 µg/kg (158 dk) veya lumbosakral epidural 20 µg/kg.
• Sedasyon: Koyunda 30 µg/kg IM; Keçide 20 µg/kg IV veya 40 µg/kg IM (4-6 µg/kg IV de etkilidir).
• Ağır sedasyon/anestezi: Koyunda 10 µg/kg IV veya medetomidin 2 µg/kg IV + alfalakson 2 mg/kg IV; Keçide medetomidin 15 µg/kg + ketamin 5 mg/kg IM.
• DEVECİLLER (Kamelidler):
• Ayakta sedasyon: Medetomidin 10 µg/kg IM (analjezi yok).
• Ağır sedasyon: Medetomidin 30 µg/kg IM (~90 dk süre).
• KUŞLAR:
• Sedasyon/analjezi ve Anestezi: Medetomidin 50 – 200 µg/kg IM + ketamin 3 – 10 mg/kg IM (çeşitli doz kombinasyonları).
• TAVŞANLAR:
• Ağır sedasyon/anestezi: Medetomidin 250 – 500 µg/kg IM/SC + atropin, midazolam, propofol veya ketamin (15-35 mg/kg) kombinasyonları.
• GELİNCİKLER:
• Sedasyon/premedikasyon: Atropin/glikopirolat ardından medetomidin 60 – 80 µg/kg IM/SC (atipamezol 400 µg/kg IM ile tersine çevrilebilir).
• Genel anestezi: Medetomidin 40–80 µg/kg + butorfanol 0.1–0.4 mg/kg + ketamin 5–10 mg/kg IM.
• SÜRÜNGENLER:
• Orta/küçük kara kaplumbağaları: 100–150 µg/kg + ketamin 5–10 mg/kg IV/IM.
• Tatlı su kaplumbağaları: 150–300 µg/kg + ketamin 10–20 mg/kg IV/IM.
• Dev Aldabra kaplumbağası: 40 µg/kg + ketamin 4 mg/kg IV/IM.
• İguanalar: 100–150 µg/kg + ketamin 5–10 mg/kg IV/IM.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde, kedilerde, küçük memelilerde ve egzotik türlerde tersine çevrilebilir sedatif ve analjezik olarak kullanımı.
• Genel anestezi için premedikasyon ve anestezi adjuvanı olarak kullanımı.
• Büyük hayvan türlerinde (atlar, sığırlar, kamelidler, küçük geviş getirenler) sedasyon, analjezi ve anestezi protokollerinde kullanımı.
• Etki derinliğini ve süresini uzatmak, yeniden dozlama ihtiyacını en aza indirmek için opioidler ve/veya ketamin ile kombinasyon halinde kullanımı.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Bir alfa-2 adrenerjik reseptör agonistidir; alfa-2:alfa-1 seçicilik faktörü 1620:1'dir ve ksilazine kıyasla alfa-2 reseptörlerine karşı 10 kat daha spesifiktir.
• Farmakolojik etkileri: CNS depresyonu (sedasyon, anksiyoliz), GI fonksiyon baskılanması (bulantı/kusma, azalan salgılar, bağırsak kas tonusunda değişen etkiler), endokrin fonksiyon baskılanması.
• Periferik ve kardiyak vazokonstriksiyon, bradikardi, solunum depresyonu, diürez, hipotermi, analjezi (somatik ve viseral), kas gevşemesi ve soluk veya siyanoze mukoza zarları oluşturur.
• Kan basıncı üzerindeki etkileri değişken olmakla birlikte, ksilazine kıyasla daha uzun süre hipertansiyona neden olabilir.
• Ksilazine kıyasla daha uzun süre sedasyon indirükler; sedatif etkiler analjezik etkilerden daha uzun süre kalıcıdır.
IV veya IM enjeksiyon sonrasında etki başlangıcı hızlıdır (IV için 5 dakika; IM için 10 - 15 dakika).
• Köpeklerde sublingual uygulandığında oral mukoza yoluyla emilir, ancak belirli bir dozdaki etkililik IM dozlamaya göre daha düşük olabilir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Çoğu kalp hastalığı formunda kontrendikedir.
• Solunum bozuklukları olan hayvanlarda kontrendikedir.
• Şok ve şiddetli debilite (yorgunluk/bitkinlik) durumlarında kontrendikedir.
• Sıcak, soğuk veya yorgunluk nedeniyle stres altındaki hayvanlarda kontrendikedir.
• Karaciğer veya böbrek hastalığı olanlarda kontrendikedir (ancak etkileri tersine çevrilebildiği için bazı anesteziyologlar bunu rölatif kontrendikasyon olarak değerlendirir).
• Yanıt vermeyen köpeklerde ilacın tekrar dozlanması (redose) yapılmamalıdır.
Gebe köpeklerde veya üremede kullanılan köpeklerde kullanımı önerilmez; gebe köpeklerde maternal uterin kontraksiyonları indükler.
• Köpeklerde sezaryen operasyonlarında propofol ve sevofluran ile birlikte 0.007 mg/kg IV güvenle kullanılmıştır.
• Gebe keçi ve koyunların plasentasını geçer; koyunlarda maternal uterin kontraksiyonları, fetal kalp hızında düşüş ve fetal kan basıncında artış görülmüştür.
• Laktasyondaki hayvanlarda kullanımına ilişkin bilgi bulunmamaktadır.
• Gebe veya emziren hayvanlarda maternal faydalar yavrulara olan potansiyel risklerden ağır bastığı durumlarda kullanılmalıdır.
Köpeklerde önerilen dozun 5 katına kadar (IV) ve 10 katına kadar (IM) tek dozlar tolere edilmiştir, ancak advers etkiler görülebilir.
• Tekrarlayan dozlar derin sedasyon, bradikardi ve azalmıs solunum hızına yol açabilir.
• Etiket dozunun 10 katı tek bir IV uygulama kas seğirmesi ile birlikte uzun süreli anestezi benzeri bir epizoda neden olabilir.
• Etiket dozunun 2 katını alan köpeklerde nadiren ölüm (%1 oranında, 40.000'de 1) meydana gelmiştir.
• Bradikardi tedavisinde antikolinerjik ajanlar (atropin veya glikopirolat) genellikle önerilmez; atipamezol analjezi veya sedasyonun tersine çevrilmesinin kontrendike olmadığı durumlarda daha güvenli bir seçenektir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Opioidler (morfin, metadon, hidromorfon, buprenorfin, butorfanol, fentanil) ile birlikte kullanıldığında sedasyon ve analjezi belirgin şekilde güçlenir.
• Ketamin, propofol, alfalakson ve isofluran gibi indüksiyon/idame ajanları ile kombine edilerek anestezi idame gereksinimleri azaltılır ve analjezi artırılır.
İlaç Grubu / Alfalakson: Medetomidinden sonra alfalakson kullanıldığında solunum depresyonuna ikincil hipoksemi oluşabilir. İndüksiyon sırasında veya entübasyon sonrasında oksijen desteği önerilir.
• İlaç Grubu / Antikolinerjik Ajanlar (atropin, bütilsopolamin, glikopirolat): Medetomidine bağlı bradikardiyi önlemek veya tedavi etmek için atropin veya glikopirolat kullanımı tartışmalıdır; taşikardi ve hipertansiyon gelişebilir (özellikle 20 µg/kg üzeri dozlarda eşzamanlı kullanım önerilmez).
• İlaç Grubu / Opioidler (butorfanol, morfin): Sedasyon ve analjezi artar, ancak bradikardi ve hipoventilasyon gibi advers etkiler belirginleşebilir; her iki ilacın da düşük doz aralığında kullanılması önerilir.
• İlaç Grubu / Propofol: Medetomidinden sonra propofol kullanıldığında solunum depresyonuna ikondil hipoksemi oluşabilir; oksijen desteği önerilir.
• İlaç Grubu / Sempatomimetikler (dopamin, epinefrin): Eşzamanlı kullanım kontrendikedir (Ancak dopamin hipotansiyon tedavisinde, epinefrin ise kardiyovasküler acil durumlarda kullanılabilir).
• İlaç Grubu / Yohimbin: Medetomidin etkilerini tersine çevirebilir, ancak alfa reseptörlerine daha seçici olan ve hipotansiyona yol açma ihtimali düşük olan atipamezol klinik kullanımda tercih edilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Sedasyon ve analjezi düzeyi; vücut ısısı.
• Kalp hızı ve ritmi, kan basıncı, solunum derinliği ve hızı, ETCO2, pulse oksimetri ve vücut ısısı tüm hastalarda değerlendirilmeli, yüksek riskli hastalarda zorunludur.
Uyumluluk pH, konsantrasyon, sıcaklık ve kullanılan seyrelticiye bağlıdır; özel referanslara veya hastane eczacısına danışılmalıdır.
Ticari olarak temin edilen enjeksiyon oda sıcaklığında (15°C-30°C) saklanmalı ve donmaktan korunmalıdır.
• İlk flakon delinmesinden sonra 28 gün içinde kullanılmalıdır.
Enjeksiyon yoluyla uygulandığında (veteriner kliniğinde), bu maddelerin özelliklerine aşina kişiler tarafından profesyonel gözetim altında kullanılmalıdır.
• Medetomidin sedatif etkileri geçene kadar yiyecek ve su verilmemelidir.
Veteriner İlaçlar 5 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Medetomidin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.