Metformin
• Metformine karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalar.
• Şiddetli renal disfonksiyonu (böbrek yetmezliği) olan hastalar.
• Metabolik asidozu olan hastalar.
• İyotlu kontrast maddelerin kullanılması gereken durumlar (geçici olarak kontrendikedir).
• İnsanlarda nadiren ölüme yol açabilen laktik asidoz riski nedeniyle risk faktörü taşıyanlar (böbrek yetmezliği, ileri yaş, hipoksik durumlar ve karaciğer yetmezliği).
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KEDİLER:
- İnsüline bağımlı olmayan diabetes mellitus (fonksiyonel beta hücreleri bilinen ve tip 2 diyabetli hastalar, etiket dışı): 2 mg/kg PO günde iki kez. Bu doz genellikle kedi başına 25 – 50 mg (mg/kg DEĞİL) PO günde iki kez seklindedir. Tablet kullanılacaksa bileşik (compounding) yapılması gereklidir. Kedilerde maksimum tolere edilen doz 14 günlük bir çalışmada 10 mg/kg olarak bulunmuştur.
• ATLAR:
- At metabolik sendromunun ek tedavisi (etiket dışı): Kullanımı tartışmalıdır ve etkililik kanıtları çelişkilidir. Vücut yağ kütlesi kaybolduktan ve diyet yönetimi sağlandıktan sonra bile oral şeker testi (OST; mısır şurubu bazlı) insülin konsantrasyonları belirgin şekilde yüksek olan at ve midilliler için saklı tutulmalıdır. Mevcut öneriler: 30 mg/kg PO her 8 ila 12 saatte bir, tercihen at beslenmeden 30 ila 60 dakika önce.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Kedilerde insüline bağımlı olmayan diabetes mellitus (NIDDM) olgularında ek tedavi olarak (sadece fonksiyonel beta hücrelerine sahip tip 2 diyabetli kedilerde).
• Köpeklerde NIDDM tedavisinde (kanıtlar sınırlıdır ve köpeklerde NIDDM insidansı nadirdir).
• Atlarda at metabolik sendromu ile ilişkili insülin direncinin tedavisinde (etkinlik verileri çelişkilidir, düşük maliyeti ve düşük advers etki profili nedeniyle araştırmalar sürmektedir).
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Etki mekanizması çok yönlüdür:
- Normal dozlarda, iskelet kasında laktat üretimi artmaksızın insülinin glukozu hücre zarlarından taşıma yeteneğini artırır.
- İleri glikozilasyon son ürünlerinin (AGEs) oluşumunu engeller.
- Hepatik glukoz üretimini azaltır ve bağırsaktan glukoz emilimini azaltabilir.
- Pankreastan insülin üretimini veya salınımını uyarmaz, bu nedenle hipoglisemiye neden olmaz.
• Atlarda oral biyoyararlanımı düşüktür (%5 civarı) ve sistemik etki göstermesi olası değildir; ancak yerel olarak etki gösterip bağırsak glukoz alımını sınırlayabileceğine dair bulgular vardır.
• 4 atın tam kanının değerlendirildiği bir çalışmada metformin, TNF-alfa üretimini azaltarak anti-enflamatuar özellikler göstermiştir.
Kedilerde: Oral uygulamadan sonra değişken oranlarda (%35 ila %67) emilir. Kararlı durum dağılım hacmi 0.55 L/kg, eliminasyon yarı ömrü ≈12 saat ve toplam klerens 0.15 L/saat/kg'dır. Esas olarak böbrekler yoluyla elimine edilir.
• Atlarda: Çok düşük oral biyoyararlanım (%4 tok, %7 aç) gösterir. Maksimum kan konsantrasyonları yaklaşık 0.4 µg/mL'dir. IV dozlamadan sonra eliminasyon yarı ömrü ≈25 dakikadır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Metformine karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) olan hastalar.
• Şiddetli renal disfonksiyonu (böbrek yetmezliği) olan hastalar.
• Metabolik asidozu olan hastalar.
• İyotlu kontrast maddelerin kullanılması gereken durumlar (geçici olarak kontrendikedir).
• İnsanlarda nadiren ölüme yol açabilen laktik asidoz riski nedeniyle risk faktörü taşıyanlar (böbrek yetmezliği, ileri yaş, hipoksik durumlar ve karaciğer yetmezliği).
Metformin, plazmadakine eşdeğer seviyelerde anne sütüne geçer.
• Emziren yavrularda advers etkilerin olası olmamasına rağmen, laktasyon dönemindeki dişi kedilerde (queen) dikkatli kullanılmalıdır.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığı sürece, anneye sağladığı fayda yavrulara olan potansiyel risklerden fazla olduğunda kullanılmalıdır.
Küçük hayvanlarda sadece metformin doz aşımında hipoglisemi yaygın olarak görülmez, ancak sindirim sistemi rahatsızlıkları açısından güvenilirlik marjı dardır.
• Kusma ve letarji küçük hayvanlarda zehirlenme ile ilişkilendirilen yaygın klinik bulgulardır.
• İnsanlarda aşırı dozlarda laktik asidoz meydana gelebilmiştir.
• Köpeklerde 198 ila 291 mg/kg metformin alımı sonrasında laktik asidoz ve hipoglisemi bildirilmiştir; tedavi sıvı sağaltımı, dekstroz ve sodyum bikarbonatı içermiş olup klinik bulgular 24 ila 34 saat içinde düzelmiştir.
• Metformin eliminasyonunun diyaliz ile artırılması mümkündür.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Metorminin spesifik bir sinerjik kombinasyonu metin içinde bildirilmemiştir.
ACE İnhibitörleri: Hipoglisemi riskini artırabilir.
• Karbonik Anhidraz İnhibitörleri (örn. asetazolamid, zonisamid): Sıklıkla serum bikarbonat düşüşüne neden olduklarından laktik asidoz riskini artırabilir.
• Simetidin: İnsanlarda pik metformin plazma seviyelerinde %60 ve EAA (AUC) değerinde %40 artışa neden olabilir.
• Kortikosteroidler (örn. deksametazon, prednizolon/prednizon): Metformin etkinliğini azaltabilir.
• Tiyazid Diüretikler: Hipoglisemik etkinliği azaltabilir.
• Florokinolonlar (örn. enrofloksasin): Hiperglisemi veya hipoglisemi riskini artırabilir. Birlikte kullanım gerekirse kan glikozu yakından izlenmelidir.
• Furosemid: İnsanlarda metorminin EAA ve plazma seviyelerini %22 artırabilir; metformin ise furosemidin pik plazma konsantrasyonlarını ve EAA değerini düşürebilir.
• Parenteral İyotlu Kontrast Maddeler: Metformin dozundan sonraki 48 saat içinde kullanılırsa akut böbrek yetmezliği ve laktik asidozlara neden olabilir.
• İzoniyazid: Hipoglisemik etkinliği azaltabilir.
• Sempatomimetik Ajanlar (örn. fenilpropanolamin): Hipoglisemik etkinliği azaltabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Etkililik: Diyabet tedavisinde standart izlem yöntemleri takip edilmelidir (kan glikozu, iştah, genel durum, vücut kondisyonu, PU/PD'nin gerilemesi, serum fruktozamin ve/veya glikolize hemoglobin seviyeleri).
• Böbrek fonksiyonu (başlangıçta ve yıllık olarak).
• Advers etkiler.
Kediler için tablet formlarının kullanılması durumunda bileşik (compounding) yapılması zorunludur. Oral solüsyon (100 mg/mL) veya uzatılmış salınımlı tabletlerin kedilerde kullanımına dair bilgi bulunmamaktadır.
Metformin HCl oral ürünleri (tabletler, uzatılmış salınımlı tabletler) Işıktan korunarak 20°C ile 25°C arasındaki kontrollü oda sıcaklığında saklanmalıdır (15°C ile 30°C arası sıcaklık dalgalanmalarına izin verilir).
Hayvanınızı kusma, iştah düşüklüğü, ishal, letarji veya diğer yeni problemler açısından gözlemleyin ve veteriner hekiminize bildirin.
• Hayvanınız bu ilacı kullanırken fiziksel muayeneler ve laboratuvar testleri için veteriner hekiminize geri dönmeniz önemlidir. Bu takip ziyaretlerini aksatmayın.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 76 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Metformin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.