Mikofenolat
• Mikofenolata karşı belgelenmiş aşırı duyarlılık reaksiyonları olan hastalarda kullanılmamalıdır.
• Şiddetli böbrek disfonksiyonu olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.
• MMF ishale neden olabileceğinden, inflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
• IV mikofenolat en az 2 saat içinde uygulanmalıdır; IV bolus veya hızlı IV infüzyon olarak verilmemelidir.
• Kedilerde MPA glukuronidasyon eksikliği nedeniyle mikofenolat dikkatli kullanılmalıdır.
• Beşeri tıpta lenfoma ve ciddi enfeksiyon riskinde artış ile ilgili siyah kutu uyarısı (black box warning) bulunmaktadır.
• NIOSH tarafından grup II tehlikeli ilaç olarak sınıflandırılmıştır; maruziyet riskini en aza indirmek için uygun kişisel koruyucu ekipman (PPE) kullanılmalıdır.
• Mikofenolat mofetil, mikofenolik asit ile karıştırılmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• İmmün aracılı hemolitik anemi (IMHA) (etiket dışı): Prednizolon (2-3 mg/kg/gün PO) ile kombinasyon halinde 8 – 12 mg/kg PO veya IV her 12 saatte bir (25 kg üzerindeki köpekler için 50 – 60 mg/m²/gün).
• İmmün aracılı trombositopeni (IMTP) (etiket dışı): Prednizolon (~2 mg/kg/gün) ile kombinasyon halinde 7 – 9 mg/kg PO her 12 saatte bir.
• Etiyolojisi bilinmeyen meningoensefalomiyelit (etiket dışı): Kortikosteroidler ile birlikte 10 – 20 mg/kg PO veya IV her 12 saatte bir. Bir çalışmada şırınga pompası kullanılarak 20 dakika içinde IV uygulama tanımlanmıştır.
• Glomerüler hastalıkların ek adjuvan immünsüpresif tedavisi (etiket dışı): IRIS konsensus bildirisine göre perakut ve/veya hızla ilerleyen glomerüler hastalıklarda tek başına veya prednizolon ile kombinasyon halinde 10 mg/kg PO her 12 saatte bir. Kararlı veya yavaş ilerleyen glomerüler hastalıklarda tek başına önerilir. Belirgin yan etki yoksa, ilaç değiştirilmeden veya kesilmeden önce tedaviye en az 8 hafta devam edilmelidir.
• Myasthenia gravis (etiket dışı): Yutabilene kadar her 24 saatte bir IV 2 ila 4 saat içinde seyreltilerek 15 – 20 mg/kg, ardından 10 – 20 mg/kg PO her 12 saatte bir.
• Aplastik anemi (etiket dışı): Tek bir köpek olgu sunumundan: 10 mg/kg PO her 12 saatte bir.
• İmmün aracılı deri hastalığı (etiket dışı): Tipik olarak günde iki kez 10 – 20 mg/kg PO.
KEDİLER:
• IMHA'nın adjuvan tedavisi (etiket dışı): 2 kedi olgu sunumundan: 10 mg/kg PO her 12 saatte bir. Farmakokinetik ve farmakodinamik verilere dayanarak kedilerde immün aracılı bozukluklar için kullanımı bazı uzmanlar tarafından önerilmemektedir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
İmmün aracılı hemolitik anemi (IMHA)
• İmmün aracılı trombositopeni (IMTP)
• Myasthenia gravis
• Meningoensefalomiyelit
• Glomerülonefrit
• Pemphigus foliaceus
• Hayvanlarda organ nakli rejişt karşıtı (anti-rejection) protokoller
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Mikofenolat mofetil (MMF), farmakolojik olarak aktif olabilmek için in vivo olarak mikofenolik asit (MPA)'e hidrolize edilmesi gereken bir ön ilaçtır (prodrug). Mikofenolik asit, inozin monofosfat dehidrojenazı (IMPDH) yarışmasız (nonkompetitif) ancak geri dönüşümlü olarak inhibe eder. Vücutta çoğu hücrede bulunan tip 1 ve aktive olmuş lenfositlerde bulunan tip 2 olmak üzere iki farklı IMPDH formu vardır. Mikofenolik asit, tip 2 IMPDH izoformuna karşı 5 kat daha büyük bir afiniteye sahiptir. İnozin monofosfat dehidrojenaz, guanozin nükleotidlerinin de novo sentezinde hız kısıtlayıcı enzimdir. T hücreleri ve B hücreleri de novo pürin sentezine bağımlı olduğundan ve kurtarma yollarını kullanamadığından, T ve B hücrelerinin proliferatif yanıtları inhibe edilir ve B hücre antikor oluşumunun baskılanması gerçekleşir, böylece hem hücresel hem de hümoral bağışıklık yanıtları engellenir.
Oral uygulamadan sonra emilir, ancak köpeklerde sınırlı biyoyararlanım çalışmaları hem hastalar arası hem de doza bağlı geniş bir varyasyon göstermiştir (10, 15 ve 20 mg/kg dozlarından sonra sırasıyla %54, %65 ve %87 biyoyararlanım bildirilmiştir).
• Köpeklerde kararlı durum dağılım hacmi ≈5 L/kg'dır.
• Eliminasyon yarı ömrü köpeklerde ≈8 saattir (±4 saat).
• Mikofenolik asit öncelikle idrarla, hem değişmemiş halde (%5) hem de glukuronid metaboliti (%90) olarak atılır.
• Kedilerde 2 saatlik CRI olarak 20 mg/kg IV uygulama, tüm kedilerde aktif MPA metabolitinin oluşmasıyla sonuçlanmıştır, ancak plazma MPA dağılımı son derece değişken ve öngörülemezdir. Kedilerde MPA glukuronidasyonunda göreceli bir eksiklik vardır.
• Beşeri tıpta oral biyoyararlanım ortalama %94'tür; besinler pik MPA konsantrasyonlarını %40 oranında azaltır. Plazma proteinlerine (albümin) %97 oranında bağlanır. Eliminasyon yarı ömrü ≈17 saattir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Mikofenolata karşı belgelenmiş aşırı duyarlılık reaksiyonları olan hastalarda kullanılmamalıdır.
• Şiddetli böbrek disfonksiyonu olan hastalarda dikkatli kullanılmalıdır.
• MMF ishale neden olabileceğinden, inflamatuar bağırsak hastalığı olan hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
• IV mikofenolat en az 2 saat içinde uygulanmalıdır; IV bolus veya hızlı IV infüzyon olarak verilmemelidir.
• Kedilerde MPA glukuronidasyon eksikliği nedeniyle mikofenolat dikkatli kullanılmalıdır.
• Beşeri tıpta lenfoma ve ciddi enfeksiyon riskinde artış ile ilgili siyah kutu uyarısı (black box warning) bulunmaktadır.
• NIOSH tarafından grup II tehlikeli ilaç olarak sınıflandırılmıştır; maruziyet riskini en aza indirmek için uygun kişisel koruyucu ekipman (PPE) kullanılmalıdır.
• Mikofenolat mofetil, mikofenolik asit ile karıştırılmamalıdır.
Gebelik sırasında kesinlikle kaçınılmalıdır. İnsanlarda bilinen bir teratojendir; konjenital malfonasyonlara ve ilk trimester gebelik kayıplarına neden olur. İnsanlarda kullanılanlardan önemli ölçüde düşük dozlarda tavşan ve sıçanlarda artan rezorpsiyonlar ve malformasyonlar kaydedilmiştir. Sıçan sütüne geçer. Emzirme döneminde güvenli olup olmadığı bilinmemektedir ve kontrendike kabul edilmelidir.
Fareler ve maymunlarda yapılan akut toksisite çalışmalarında, sırasıyla 4000 mg/kg ve 1000 mg/kg'a kadar olan oral dozlarda ölüm bildirilmemiştir. Küçük hayvanlarda akut sindirim sistemi bozuklukları veya nötropeni görülebilir. Gerektiğinde destekleyici tedavi uygulanmalıdır. Kolestiramin mikofenolat atılımını artırabilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Prednizolon ve diğer kortikosteroidler ile kombinasyon immünsüpresif protokollerde sinerjik / katkılı etki sağlamak amacıyla kullanılır.
Asiklovir ve Valasiklovir: Asiklovir ve mikofenolik asit fenolik glukuronidinin serum konsantrasyonlarında artış.
• Aminoglikozidler (örn. amikasin, gentamisin): Sıçanlarda birlikte kullanım daha fazla nefrotoksisite indüklemiştir.
• Antiasitler, Oral (Alüminyum-, Kalsiyum- veya Magnezyum İçeren): Mikofenolat emiliminin azalması; dozlamayı en az 2 saat ayırın.
• Azatioprin: Miyelosüpresyon riskinde artış; eş zamanlı kullanım önerilmez.
• Kolestiramin: Mikofenolatın enterohepatik geri dönüşümünü engelleyebilir, serum konsantrasyonlarını düşürebilir.
• İmmünsüpresif Ajanlar (örn. kortikosteroidler, leflunomid): Katkılı immünsüpresif etkiler ortaya çıkabilir.
• Demir (oral): Mikofenolat emiliminin azalması; dozlamayı en az 2 saat ayırın.
• Lantan Karbonat: Mikofenolat plazma konsantrasyonlarını düşürebilir.
• Probenesid: Mikofenolik asit ve fenolik glukuronid serum konsantrasyonlarında potansiyel artış.
• Proton Pompası İnhibitörleri (PPI'lar; örn. omeprazol, pantoprazol): Mikofenolat emilimini azaltabilir.
• Salisilatlar (örn. aspirin, bizmut subsalisilat): Serbest mikofenolik asit konsantrasyonlarında potansiyel artış.
• Sevelamer: Mikofenolat emiliminin azalması; MMF'yi sevelamerden en az 2 saat önce uygulayın.
• Telmisartan: Mikofenolat maruziyetini (AUC) azaltabilir.
• Aşılar, Modifiye Canlı: Aşılar daha az etkili olabilir; aşırı duyarlılık ve etkinlik düşüklüğü riski nedeniyle mikofenolat tedavisinden önce uygulayın ve eş zamanlı kullanımdan kaçının.
• Enterohepatik geri dönüşümü engelleyen ilaçlar (Sefalosporinler, Klindamisin, Siklosporin, Florokinolonlar, Metronidazol, Rifampin, Penisilinler, Potensiye Sülfonamidler): MPA maruziyetini azaltabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Tedavi etkinliği
• İlk ay boyunca her 2 ila 3 haftada bir, ardından tedavi sırasında her 2 ila 3 ayda bir bazal ve periyodik Tam Kan Sayımı (CBC)
• Bazal ve periyodik serum biyokimya profili, idrar tahlili ve idrar kültürü
• Enfeksiyon belirtileri (örn. ateş, halsizlik, iştahsızlık)
• Gastrointestinal etkiler (örn. iştahsızlık, kusma, ishal)
Enjeksiyonluk ürün başka hiçbir ilaç veya seyreltici ile karıştırılmamalı veya birlikte verilmemelidir. Buprenorfin, butorfanol, kalsiyum klorür, deksmedetomidin, dobutamin, dopamin, hidromorfon, magnezyum sülfat, metoklopramid, metronidazol, ondansetron, potasyum klorür ve ranitidin ile Y-hattı uyumludur. Amfoterisin B, kalsiyum glukonat, sefazolin, deksametazon sodyum fosfat, furosemid, heparin, meropenem, pantoprazol, fenobarbital ve sodyum bikarbonat ile Y-hattı uyumsuzdur.
Tabletler ve kapsüller 20°C ile 25°C arasında saklanmalı ve Işıktan korunmalıdır. Oral süspansiyon için toz 15°C ile 30°C arasında, tercihen 25°C'de saklanmalıdır; sulandırıldıktan sonra 60 gün içinde atılmalıdır. Enjektabl ürün 15°C ile 30°C arasında saklanmalıdır; her flakon %5 dekstroz enjeksiyonu ile sulandırılmalıdır; seyreltildikten sonra 6 saat içinde uygulanmalıdır.
Tercihen aç karnına verin; kusma veya iştahsızlık meydana gelirse yiyecekle birlikte vermeyi deneyin.
• İshal, kusma ve iştahsızlık en olası yan etkilerdir ve şiddetli olabilir. Bu belirtilerden herhangi biri devam ederse veya şiddetli olursa veteriner hekiminizle iletişime geçin.
• Bu ilacın bağışıklık sistemini baskılayabileceği ve doğum kusurlarına neden olabileceği endişeleri nedeniyle, hamile kadınlar bu ilacı tutarken eldiven giymeli ve kapsül tozlarının veya bölünmüş/ezilmiş tabletlerin solunmasından kaçınmalıdır.
• Üretici, tabletlerin veya kapsüllerin ezilmemesini, bölünmemesini veya açılmamasını tavsiye eder.
• Bu ilaç NIOSH tarafından tehlikeli bir ilaç olarak kabul edilmektedir; gebe kadınlar, emziren anneler ve çocuk sahibi olmaya çalışan bireyler ilacı uygularken eldiven giymelidir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 9 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Mikofenolat
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.