Mitotan
• Mitotana karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) bilinen hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• Hipertraktör ve laboratuvar testleri hiperadrenokortisizmi doğrulamayan hastalarda asla kullanılmamalıdır.
• Akut olarak hasta, letarjik veya iştahsız (inappetent) olan hastalara kesinlikle uygulanmamalıdır.
• Kedilerde etkisiz olması ve tolerans sorunları nedeniyle kullanımı önerilmez.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
• Pitüiter bağımlı hiperadrenokortisizm (PDH - Cushing hastalığı) tıbbi tedavisi (etiket dışı):
- a) İndüksiyon fazı: Günlük 30 – 50 mg/kg PO besinlerle birlikte (tercihen yağlı/yağ asitli gıdalarla) günde tek doz veya 12 saatte bir bölünmüş olarak 7-10 gün süreyle uygulanır. Hafif yan etkiler görülürse mitotan kesilir ve glukokortikoid desteği (predniz(ol)on 0.15 – 0.25 mg/kg/gün) verilir. Tedavi sonunda veya yan etki durumunda ACTH stimülasyon testi yapılır. Hedef bazal ve post-ACTH kortizol seviyesinin 1 ile 5 µg/dL arasında olmasıdır. Seviye 1 µg/dL altına düşerse geçici olarak durdurulup glukokortikoid verilir. Normal üstü ise 5-10 gün aralıklarla ACTH testleri tekrarlanarak normal aralığa gelene kadar günlük doza devam edilir. İstenen kortizol konsantrasyonlarına ulaşıldığında idame dozuna geçilir. İdame dozu haftada 35 – 50 mg/kg, 2-3 bölünmüş dozda verilir.
- b) Başlangıç dozu: 12 saatte bir bölünmüş olarak 50 mg/kg PO. Su tüketimi 100 mL/kg/gün altına düşene veya iştahsızlık, depresyon, ishal, kusma görülene kadar devam edilir (genellikle 3-7 gün). Bu aşamada ACTH stimülasyon testi yapılır. İştahsızlık veya hipokortizolemi bulgularında predniz(ol)on (0.2 mg/kg/gün) başlanır. Diyabetik veya polidipsisi başka nedene bağlı olanlarda maksimum 5-7 gün uygulanıp test yapılır. Normal aralığa (2-6 µg/dL) ulaşıldığında idame tedavisine (haftada bir veya birkaç güne bölünmüş 50 mg/kg) geçilir. Uzun süreli idame dozu değişkenlik gösterir: 26 – 330 mg/kg/hafta.
- c) Adrenal korteksin tamamen yıkılması (alternatif protokol): Kesintisiz 25 gün boyunca günde 3 veya 4 bölünmüş dozda yemekle birlikte 75 – 100 mg/kg/gün PO. Başlangıçta yaşam boyu günde iki kez 0.1 – 0.5 mg/kg PO prednizon ve mineralokortikoid tedavisi eklenir.
- d) Cushing hastalığı yönetimi için toplam adrenal ablasyon: 30 gün boyunca günde ikiye bölünmüş 100 mg/kg/gün PO. 1. günden itibaren bölünmüş olarak günde iki kez 2 mg/kg/gün kortizon asetat ve günde bir kez 4.5 kg vücut ağırlığı başına 0.1 mg fludrokortizon asetat PO başlanır, diyete günde 1 – 5 g sodyum klorür eklenir.
• Adrenal karsinomların palyatif tıbbi tedavisi veya adrenal adenomların tedavisi (etiket dışı):
- a) İlk 5 gün günlük bölünmüş dozlarda 50 – 75 mg/kg PO, ardından 40 gün boyunca günde aşırı gün (günde bir atlayarak). Küçük köpek ırklarında 100 mg/kg/gün'e kadar çıkabilir. Tedavinin 3. gününden itibaren predniz(ol)on 0.4 mg/kg/gün, fludrokortizon 0.0125 mg/kg/gün ve tuz 0.1 g/kg/gün eklenir. 45. günden sonra akşam dozları kesilerek ertesi sabah değerlendirme yapılır. Sonrasında en az 6 ay boyunca haftada bir 50 – 75 mg/kg PO mitotan ve predniz(ol)on (0.1 – 0.2 mg/kg/gün), fludrokortizon (0.0125 mg/kg/gün) ve tuz ile devam edilir.
- b) Başlangıçta 10-14 gün boyunca günlük bölünmüş dozlarda 50 – 75 mg/kg PO. Yan etki durumunda durdurulur. Test sonrası post-ACTH kortizol yüksek kalırsa doz 100 mg/kg/gün'e çıkarılır ve her 7-14 günde bir 50 mg/kg/gün artırılarak yanıt alınana kadar devam edilir. Düşük-normal veya saptanamaz seviyelere ulaşıldığında haftada 100 – 200 mg/kg bölünmüş dozda idameye geçilir.
FERATLAR:
• Cerrahi yapılmamış veya tümörü tam çıkarılamamış hiperadrenokortisizm tedavisi (etiket dışı):
- 50 mg/ferat (mg/kg DEĞİL) haftada 1 kez PO, ardından 50 mg/ferat (mg/kg DEĞİL) haftada 2-3 kez PO. Kapsüller eczanede 50 mg olarak hazırlatılmalıdır (Nutrical gibi maddelerle kaplanarak verilebilir).
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde pitüiter bağımlı hiperadrenokortisizm (PDH - Cushing hastalığı) tıbbi tedavisi (klinik semptomların varlığında poliüri, polidipsi, polifaji gibi durumların kontrolü).
• Köpeklerde ve insanlarda adrenal karsinomun palyatif tedavisi.
• Feratlarda cerrahi olarak uzaklaştırılamayan veya opere edilemeyen hiperadrenokortisizm vakalarının tıbbi yönetimi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Mitotan bir adrenal sitotoksik ajan olarak kabul edilir; ancak hücre yıkımına neden olmadan da adrenokortikal fonksiyonu inhibe edebilir.
• Kortikosteroid üretiminden sorumlu birçok enzimi inhibe eder.
• Köpeklerde PDH vakalarında zona fasciculata ve zona retikularis tabakalarında şiddetli ve ilerleyici nekroza neden olur (genellikle tedavinin 5-10 günü içinde hızla gerçekleşir).
• Zona glomerulosayı koruduğu ve aldosteron sentezini etkilemediği belirtilse de, bu kısmen doğrudur; zona glomerulosa da etkilenebilir ancak klinik olarak anlamlı aldosteron baskılanması nadirdir. ACTH stimülasyonundan 30 ve 60 dakika sonra aldosteron salgısında azalma gösterir.
Köpeklerde sistemik biyoyararlanımı düşüktür.
• Oral emilim, ilaç gıda ile (özellikle yüksek yağ/sıvı içeren gıdalarla) verildiğinde artar.
• İnsanlarda oral dozun yaklaşık %40'ı emilir; tek dozdan 3-5 saat sonra pik serum konsantrasyonuna ulaşır.
• Vücuttaki hemen hemen tüm dokulara dağılır, yağ dokusunda depolanır ancak adrenal bezlerde birikmez. Küçük bir miktar beyin-omurilik sıvısına (BOS) geçebilir.
• İnsanlarda plazma yarı ömrü çok uzundur (18 ila 159 gün arasında değişir). Sürekli dozajla yağ dokusundaki depo etkisinden dolayı yarı ömür uzayabilir.
• Karaciğerde metabolize olur; idrar ve safra yoluyla metabolitler halinde atılır. Dozdan sonraki 24 saat içinde oral dozun yaklaşık %15'i safra yoluyla, %10'u idrar ile atılır.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Mitotana karşı aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) bilinen hastalarda kullanımı kontrendikedir.
• Hipertraktör ve laboratuvar testleri hiperadrenokortisizmi doğrulamayan hastalarda asla kullanılmamalıdır.
• Akut olarak hasta, letarjik veya iştahsız (inappetent) olan hastalara kesinlikle uygulanmamalıdır.
• Kedilerde etkisiz olması ve tolerans sorunları nedeniyle kullanımı önerilmez.
Mitotan plasentayı geçer; insanlarda erken doğumklara ve gebelik kayıplarına neden olduğu bilinmektedir, gebelikte dikkat edilmelidir.
• İnsan anne sütüne geçtiği bilinmektedir; mitotayan tedavisi sırasında emzirme önerilmez.
Mitotan doz aşımı için spesifik bir antidot önerisi bulunmamaktadır.
• İlacın yüksek toksisitesi ve uzun yarı ömrü göz önüne alındığında, yakın zamanda alım durumunda midenin boşaltılması, aktif kömür ve laksatif uygulanması değerlendirilmelidir.
• Hasta yakından izlenmeli; hipoadrenokortisizm ile ilişkili klinik bulgular kortikosteroidler, mineralokortikoidler ve IV sıvılar ile tedavi edilmelidir.
• Doz aşımı şüphesinde 24 saatlik veteriner zehirlenme danışma merkezleri ile iletişime geçilmesi şiddetle tavsiye edilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Özel bir sinerjik kombinasyon belirtilmemiştir; ancak Cushing tedavisinde başlangıçta glukokortikoid desteği ile birlikte kullanımı akut steroid yoksunluğu riskini azaltmak amacıyla önerilebilmektedir.
Merkezi Sinir Sistemi (MSS) Depresan İlaçları (örn. asepromazin, metokarbamol): Eş zamanlı kullanımda ek depresan etkiler görülebilir.
• Deksametazon: Mitotan deksametazon konsantrasyonunu azaltabilir.
• Östrojenler (örn. dietilstilbestrol [DES], estriol): Mitotan östrojen konsantrasyonunu düşürebilir.
• Fentanil: Mitotan fentanil metabolizmasını hızlandırabilir/artırabilir.
• İnsülin: Mitotantik tedavi alan diyabetik köpeklerde insülin gereksinimi azalabilir, hipoglisemi riskine karşı dikkatli izlenmelidir.
• İtrakonazol: Mitotan itrakonazol konsantrasyonunu düşürebilir; bu kombinasyonun kullanımından kaçınılması önerilir.
• Midazolam: Mitotan midazolam metabolizmasını artırabilir.
• Fenobarbital: Fenobarbital hepatik enzimleri indükleyerek mitotanın etkinliğini azaltabilir; tersine mitotan da fenobarbital metabolizmasını artırabilir.
• Prazikuantel: Mitotan prazikuantel konsantrasyonunu azaltabilir; kombinasyondan kaçınılması önerilir.
• Rivaroksaban: Mitotan rivaroksaban konsantrasyonunu düşürebilir; kombinasyondan kaçınılması önerilir.
• Sejilin: Mitotan sejilin metabolizmasını artırarak etkinliğin kaybolmasına yol açabilir.
• Spironolakton: Köpeklerde spironolaktonun mitotanın etkisini bloke ettiği gösterilmiştir; mümkünse alternatif bir diüretik kullanılması önerilir.
• Varfarin: Mitotan varfarin metabolizmasını artırabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Fiziksel muayene ve hasta öyküsü (su ve gıda tüketimi, kilo takibi).
• Hiperadrenokortisizm klinik belirtilerinde azalma ve olası yan etkilerin takibi.
• İndüksiyon döneminde (ilk 7-10 gün) evcil hayvan sahibi ile günlük iletişim.
• ACTH stimülasyon testi (İndüksiyon fazında ve idame tedavisinde 1., 3. ve 6. aylarda, sonrasında her 3 ayda bir).
• Periyodik Tam Kan Sayımı (CBC) ve elektrolit içeren serum biyokimya paneli.
• Kan basıncı (tansiyon) izlemi.
Spesifik bir geçimsizlik veya formülasyon bilgisi belirtilmemiştir. Feratlar için 50 mg'lık kapsüller eczanelerde Nutrical gibi maddelerle kaplanarak hazırlatılabilir.
Mitotaktan tabletleri oda sıcaklığında (15°C - 30°C) sıkıca kapatılmış, ışık geçirmeyen kaplarda saklanmalıdır.
Mitotan tedavisi yoğun izleme ve veteriner hekim gözetimi gerektirir; hekiminizle yakın iletişimde olun.
• Herhangi bir kusma, ishal, iştahsızlık, halsizlik, güçsüzlük veya sendeleme fark ederseniz derhal veterinerinize bildirin.
• İlaç yiyecekle birlikte verilmelidir.
• Genellikle tedaviden sonraki 5 ila 14 gün içinde olumlu etkiler (daha az yeme, içme ve idrara çıkma) görülür; bu durumda testi yaptırmak için veterinerinize başvurun.
• Hayvanınız cerrahi bir operasyon geçirecekse veya yaralandıysa, mitotandaki stres toleransının düştüğünü ve prednizon gibi ek ilaçlara ihtiyaç duyulabileceğini veterinerinize mutlaka söyleyin.
• Hamile kadınlar bu ilacı kesinlikle ellememelidir; diğer kişiler ilacı tutarken tek kullanımlık eldiven giymelidir.
• Ulusal İş Sağlığı ve Güvenliği Enstitüsü (NIOSH) tarafından tehlikeli ilaç olarak sınıflandırılmıştır; kişisel koruyucu ekipman (KKE) kullanılmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Mitotan
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.