Ondansetron
• Etken maddeye veya sınıfındaki diğer ajanlara aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) bulunan hastalarda kontrendikedir.
• İleusu veya gastrik distansiyonu maskeleyebileceğinden, nazoogastrik aspirasyonun veya uygun tanısal değerlendirmenin yerine kullanılmamalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Antiemetik (etiket dışı): Genel olarak günde 8 ila 12 saatte bir 0.5 – 1 mg/kg PO veya yavaş IV uygulanır (klinik çalışmalarla desteklenen dozlar sınırlıdır; pediatrik insan dozlarına yakın olarak 0.1 – 0.2 mg/kg IV dozları da bildirilmiştir).
- Kemoterapi kaynaklı bulantı ve kusma (etiket dışı): Kemoterapi uygulamasından 30 dakika önce yavaş 0.3 – 0.5 mg/kg IV; her 8 - 12 saatte bir tekrarlanabilir.
- Parvovirüse bağlı bulantı ve kusma (etiket dışı): Her 8 saatte bir 0.5 mg/kg yavaş IV.
- Obstrüktif Uyku Apnesi (etiket dışı): Günde iki kez 1 – 2 mg/kg PO.
- Vestibüler sendroma bağlı bulantı (etiket dışı): Tek doz olarak 0.5 mg/kg yavaş IV.
• KEDİLER:
- Akut kusma (etiket dışı): Doz önerileri değişiklik gösterir; her 6 ila 12 saatte bir 0.1 – 1 mg/kg yavaş IV, SC, İM veya PO. Farmakokinetik çalışmalara dayanarak oral dozların yüksek sınırda tutulması ve IV/SC'ye göre daha sık verilmesi gerekebilir. Kemoterapi öncesi kullanımda tedaviden 30 dakika önce yavaş IV verilmelidir; her 6 - 12 saatte bir tekrarlanabilir.
- Kronik böbrek hastalığına bağlı kusma (etiket dışı):
a) IRIS Evre 1 veya 2: Her 6 - 12 saatte bir 0.1 – 0.2 mg/kg yavaş IV, SC, PO.
b) IRIS Evre 3: Her 6 - 12 saatte bir 0.05 – 0.1 mg/kg yavaş IV, SC, PO.
c) IRIS Evre 4: Her 6 - 12 saatte bir 0.025 – 0.05 mg/kg yavaş IV, SC, PO.
- Dekskonitomidin/buprenorfin premedikasyonuna bağlı kusmanın insidansını ve şiddetini azaltma (etiket dışı): Aynı şırınga içinde deksmedetomidin ve buprenorfin ile birlikte İM olarak 0.22 mg/kg ondansetron uygulanır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpek ve kedilerde bulantı ve kusmanın önlenmesi ve tedavisinde,
• Parvoviral enteritli köpeklerde kusma sıklığının azaltılmasında,
• Kemoterapiye bağlı bulantı ve kusmanın tedavisinde,
• Hidromorfon, asepromazin ve glikopirolat ile ön ilaç verilen sağlıklı köpeklerde kusma ve bulantı insidansının önlenmesinde,
• Vestibüler sendromlu köpeklerde bulantı tedavisinde,
• Kedilerde deksmedetomidin ve buprenorfin premedikasyonuna bağlı bulantı ve kusmanın azaltılmasında kullanım alanı bulur.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Ondansetron seçici bir 5-HT3 reseptör antagonistidir.
• 5-HT3 reseptörleri periferik olarak vagal sinir uçlarında ve merkezi olarak kemoreseptör tetikleme bölgesinde (CRTZ) bulunur.
• Etkileri hem merkezi hem de periferik olarak bu reseptörlerin antagonizması aracılığıyla gerçekleşir.
• Tipik dozlarda gastrointestinal motilite veya geçiş süresi üzerinde belirgin bir etkisi yoktur.
Kedilerde oral biyoyararlanım %32 civarındadır, SC enjeksiyon ile biyoyararlanım %75'tir.
• Kedilerde eliminasyon yarı ömrü: IV ≈2 saat, PO ≈1.2 saat, SC ≈3.2 saat.
• Geriatrik kedilerde ve böbrek/karaciğer hastalığı olan kedilerde klirens düşer (en büyük düşüş karaciğer hastalarındadır).
• Sağlıklı Beagle köpeklerinde tek bir 8 mg oral doz sonrası pik konsantrasyona 1.1 saatte ulaşılır ve eliminasyon yarı ömrü ≈1.3 saattir.
• İnsanlarda oral biyoyararlanım %50 ila %60, İM uygulama sonrasında %75'tir. Plazma proteinine bağlanma oranı %75 civarındadır. Karaciğerde sitokrom P450 enzim sistemleri (özellikle CYP3A4) ile metabolize edilir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Etken maddeye veya sınıfındaki diğer ajanlara aşırı duyarlılığı (hipersensitivitesi) bulunan hastalarda kontrendikedir.
• İleusu veya gastrik distansiyonu maskeleyebileceğinden, nazoogastrik aspirasyonun veya uygun tanısal değerlendirmenin yerine kullanılmamalıdır.
Gebelikte güvenliği kesin olarak kanıtlanmamıştır; kemirgenlerde yapılan yüksek doz çalışmalarda aşırı fetal toksisite veya teratojenisite görülmemiştir.
• Kadınlarda gebelik döneminde ondansetron kullanımı üzerine yapılan bir incelemede kardiyak anormallik insidansında küçük bir artış kaydedilmiş olup, mümkünse ilk üç aylık dönemde kaçınılması gerektiği belirtilmiştir.
• Sıçanların anne sütüne geçtiği bilinmektedir; emziren hastalarda dikkatle kullanılmalıdır.
İnsanlarda etiket dozunun 10 katına varan aşırı dozlar önemli bir morbiditeye neden olmamıştır.
• Aşırı doz durumunda destekleyici tedavi uygulanmalıdır.
• Şüpheli aşırı doz vakalarında veteriner zehirlenme danışma merkezleri ile iletişime geçilmesi önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Diğer antiemetik ajanlarla (metoklopramid, maropitant vb.) kombine edilerek bulantı ve kusmanın tedavisinde sinerjik/etkin bir şekilde kullanılabilir.
Apomorfin: Ondansetron, apomorfinin emetik etkisini azaltabilir. İnsanlarda birlikte kullanımda şiddetli hipotansiyon ve bilinç kaybı bildirilmiştir; birlikte kullanımı kontrendikedir.
• Azol Antifungalleri (örn. İtrakonazol, posakonazol): Ondansetron metabolizmasını inhibe edebilir, eş zamanlı kullanım QTc aralığını uzatabilir.
• Sisplatin: Plazma sisplatin konsantrasyonları düşebilir.
• Siklofosfamid: Plazma siklofosfamid konsantrasyonları düşebilir.
• QTc Aralığını Etkileyen İlaçlar (örn. Amiodaron, sisaprid, prokainamid, kinidin, sotalol): Teorik olarak QTc aralığı üzerinde aditif etkiler yaratarak ciddi aritmilere yol açabilir.
• Monoaminooksidaz İnhibitörleri (MAOİ; örn. Amitraz, metilen mavisi, selegilin): Serotonin sendromu riskinde artış bildirilmiştir.
• Metformin: Serum metformin konsantrasyonunu artırabilir.
• P-glikoprotein İnhibitörleri (örn. Amiodaron, siklosporin, diltiazem, kinidin): İnsanlarda ondansetron serum konsantrasyonlarını artırabilir.
• Ropinirol: Ropinirolün emetik etkisini azaltabilir.
• Serotonerjik İlaçlar (örn. Klomipramin, fluoksetin, mirtazapin, trazodon): Serotonin sendromu riskini artırabilir.
• Tramadol: Her iki ilacın etkililiğini azaltabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Klinik etkinlik (kusma ve bulantının durması/azalması)
• Altta yatan karaciğer ve böbrek fonksiyonları (gerekli durumlarda laboratuvar takibi)
• Kardiyak durum ve QTc aralığı (riskli hastalarda EKG takibi)
Oral tabletler ezilerek Ora-Plus® ile süspansiyon haline getirilebilir ve eşit miktarda Ora-Sweet® (normal veya şeker süzülmüş), Syrpalta® veya kiraz şurubu USP ile seyreltilebilir (buzdolabında 6 hafta stabildir).
• SyrSpend® SF pH 4 taşıyıcı araç ile hazırlandığında buzdolabında veya oda sıcaklığında saklandığında 90 günlük son kullanma ömrü sağlar.
• Alfentanil, atropin, fentanil, glikopirolat, metoklopramid, midazolam, morfin, nalokson, neostigmin, propofol, dekstroz, salin ve laktatlı Ringer solüsyonları ile Y-hattı üzerinden geçişte uyumludur.
• Alkali solüsyonlarla karıştırıldığında çökelti oluşabilir. Amfoterisin B, ampisilin/sulbaktam, furosemid, pantoprazol ve fenobarbital sodyum ile geçimsizdir.
Oral ürünler aksi belirtilmedikçe sıkı, ışık geçirmeyen kaplarda 20°C ile 25°C arasında saklanmalıdır; oral solüsyon için 15°C ile 30°C arası sıcaklık değişimlerine izin verilir.
• Ağızda dağılan tabletler orijinal folyo blisterlerinde saklanmalı ve açıldıktan hemen sonra uygulanmalıdır.
• Enjeksiyonluk çözelti 2°C ile 25°C arasında, ışıktan korunarak saklanmalıdır.
• IV infüzyon için seyreltilen çözeltiler oda sıcaklığında 48 saat etki potansiyelini korur, ancak üretici seyreltmeden 24 saat sonra atılmasını önermektedir.
Bu ilaç şiddetli kusmayı tedavi etmek veya önlemek amacıyla kullanılır.
• Oral formları yiyecekle birlikte veya aç karnına verilebilir.
• İlaç genellikle iyi tolere edilir.
• Ağızda dağılan tabletler kullanılıyorsa nemden korunmalı, eller kuru olmalıdır; ambalajından çıkarıldıktan hemen sonra hayvanın dilinin üzerine yerleştirilmelidir.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 19 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Ondansetron
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.