Pirantel
• Pirantel veya bileşenlerine karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Şiddetli derecede zayıf düşmüş (debilitated) hayvanlarda dikkatle kullanılmalıdır.
• İnsanlarda karaciğer hastalığı olanlarda dikkatli olunması önerilir.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Tek başına pirantel (Etiket dozu / FDA onaylı): Pirantel baz kullanılarak; 2.3 kg'dan hafif köpekler için 10 mg/kg PO; 2.3 kg'dan ağır köpekler için 5 mg/kg PO. Yavru köpeklere 2, 3, 4, 6, 8 ve 10 haftalıkken uygulanır. Emziren dişi köpeklere doğumdan 2 ila 3 hafta sonra uygulanır; yeniden tedavi gereksinimini belirlemek için tedaviden 2 ila 4 hafta sonra dışkı muayenesi yapılır. Yoğun kontamine ortamda tutulan erişkin köpeklerin aylık aralıklarla tedavi edilmesi gerekebilir.
- Duyarlı parazitler (Etiket dışı / Ekstra-label):
a) Kancalı kurtlar veya yuvarlak kurtlar: Pirantel pamoat 5 mg/kg PO yemekten sonra bir kez; 7 ila 10 gün sonra tekrarlanır.
b) Yavru köpekler: Çevre kontaminasyonunu önlemek için tüm yavrular rutin olarak pirantel pamoat ile (2.3 kg'dan hafifler için 10 mg/kg, 2.3 kg'dan ağır olanlar için 5 mg/kg) 2, 4, 6 ve 8 haftalıkken tedavi edilmeli ve ardından Toxocara türlerine karşı etkinliği olan aylık bir kalp kurdu koruyucusuna geçilmelidir.
c) Physaloptera türü nematodlar:
i. Pirantel pamoat 5 mg/kg PO tek doz.
ii. Pirantel pamoat 20 mg/kg PO en az 3 tedavi için her 2 haftada bir.
- Kombinasyon Ürünleri:
- Pirantel/Prazikvantel/Febantel (Drontal® Plus): En az 5 mg/kg pirantel pamoat, 5 mg/kg prazikvantel ve 25 mg/kg febantel sağlayacak şekilde ağırlığa göre dozlanır.
- Pirantel/Moksisektin/Sarolaner (Simparica Trio®): Ayda bir kez PO minimum 5 mg/kg pirantel pamoat, 1.2 mg/kg sarolaner ve 24 µg/kg moksisektin sağlayacak şekilde uygulanır.
- Pirantel/İvermektin (Heartgard Plus®, Tri-Heart Plus®, Iverhart Plus®): Ayda bir kez PO minimum 5 mg/kg pirantel pamoat ve 6 µg/kg ivermektin sağlayacak şekilde uygulanır.
• KEDİLER:
- Tek başına pirantel (Etiket dışı / Ekstra-label):
a) Pirantel pamoat 20 mg/kg PO; gerektiğinde tekrarlanır.
b) Yavru kediler: 2 ila 3 haftalık gibi erken bir dönemde 5 – 10 mg/kg PO ile tedavi edilebilir; doz, yavrular en az 12 haftalık olana kadar her 2 ila 3 günde/haftada bir tekrarlanabilir.
c) Physaloptera türü nematodlar: 20 mg/kg PO her 2 haftada bir en az 3 tedavi.
- Kombinasyon Ürünleri:
- Pirantel/Prazikvantel (Drontal®): Minimum 20 mg/kg pirantel pamoat ve 5 mg/kg prazikvantel sağlar.
• ATLAR:
- Büyük Strongylus (Strongylus vulgaris, S. edentatus, S. equinus), küçük strongylus, kıl kurdu (Oxyuris equi) ve büyük yuvarlak kurt (Parascaris equorum) olgun enfeksiyonlarının uzaklaştırılması ve kontrolü (Etiket dozu / FDA onaylı): Pirantel pamoat 6.6 mg/kg PO. Tayların (2 ila 8 aylık) her 4 haftada bir dozlanması önerilir. Kısraklar beklenen doğum tarihinden 1 ay önce tedavi edilmeli ve kısrağın fœta olası enfeksiyon kaynağını en aza indirmek için doğumdan 10 gün ila 2 hafta sonra yeniden tedavi edilmelidir. 8 aydan büyük at ve midilliler her 6 haftada bir rutin olarak tedavi edilmelidir.
- Erişkin büyük strongylus, küçük strongylus ergin ve larval evreleri, kıl kurdu ve asidlerin ergin enfeksiyonlarının kontrolü (Etiket dozu / FDA onaylı): Pirantel tartrat 2.64 mg/kg PO, sürekli olarak ya üstüne serperek (top dress) ya da günlük yeme karıştırılarak uygulanır.
- Büyük strongylus, küçük strongylus, kıl kurdu ve büyük yuvarlak kurt enfeksiyonlarının uzaklaştırılması ve kontrolü (Etiket dışı): Pirantel direnci belgelenmiş sürülerde pirantel pamoat 13.2 mg/kg PO (etiket dozunun iki katı) etkili olabilir.
- Sestodların kontrolü (Etiket dışı): 13.2 mg/kg PO (etiket dozunun iki katı).
- Oksibendazol ile kombinasyon tedavisi (Etiket dışı): Pirantel pamoat 6.6 mg/kg PO, oksibendazol 10 mg/kg PO ile kombinasyon halinde, ayrı ayrı verilen etkenlere göre FECR'nin %90'dan düşük olduğu çiftlikler dahil incelenen tüm çiftliklerde siyatosominler için %90'dan fazla dışkı yumurta sayısı azalması (FECR) sağlamıştır.
• EŞEKLER:
- Eşeklerde GI nematodların uzaklaştırılması (Etiket dışı): At oral macunu kullanılarak pirantel pamoat 20 mg/kg PO.
• LAMALAR:
- Duyarlı parazitler (Etiket dışı): 18 mg/kg PO tek doz.
• KUŞLAR:
- Bağırsak nematodları (Etiket dışı):
a) Papağangillerde (psittacines) Ascaridia türleri: Endemik bölgelerde, açık havada üreyen kuşlar ve yavruları rutin olarak asaridler için deworm edilmelidir: pirantel pamoat 25 mg/kg PO her 2 haftada bir.
b) 7 mg/kg PO; 14 gün sonra tekrarlanır.
c) Papağangiller ve ötücü kuşlarda (passerines) tek doz 100 mg/kg PO.
• TAVŞANLAR, KEMİRGENLER, KÜÇÜK MEMELİLER:
- Tavşanlar (Etiket dışı): 5 – 10 mg/kg PO, 2 ila 3 hafta sonra tekrarlanır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpeklerde asaridlerin (örn. Toxocara canis, Toxascaris leonina) ve kancalı kurtların (örn. Ancylostoma caninum, Uncinaria stenocephala) uzaklaştırılması.
• Atlarda Strongylus vulgaris, S. equinus ve Parascaris equorum'un uzaklaştırılması.
• Atlarda büyük strongylus, küçük strongylus, kıl kurdu ve büyük yuvarlak kurtların ergin enfeksiyonlarının uzaklaştırılması ve kontrolü.
• Kedilerde köpekler için tanımlananlara benzer iç parazitlerin tedavisi.
• Sığır, koyun ve keçilerde Haemonchus türleri, Ostertagia türleri, Trichostrongylus türleri, Nematodirus türleri, Chabertia türleri, Cooperia türleri ve Oesophagostomum türlerinin uzaklaştırılması.
• Domuzlarda büyük yuvarlak kurtlar (Ascaris suum) ve nodüllü solucanların (Oesophagostomum türleri) önlenmesi, uzaklaştırılması ve kontrolü; ayrıca domuz mide kurduna (Hyostrongylus rubidus) karşı aktivite.
• Kuşlarda ve lamalarda bağırsak nematodlarının tedavisi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Pirantel, duyarlı parazitlerin nikotinik reseptörlerine bağlanarak depolarizasyona neden olan ve organizmayı felç etmek için nöromüsküler bloke edici ajan olarak hareket eden kolinerjik bir agonisttir. Aynı zamanda kolinesterazı inhibe eder.
Sindirim kanalından zayıf emilimi nedeniyle pirantel pamoatın antiparaziter etkileri köpekte, kedide ve atta alt sindirim kanalında aktif kalır.
• Pirantel tartrat, pamoat tuzuna göre daha kolay emilir.
• Domuz ve köpeklerde pirantel tartrat, uygulamadan 2 ila 3 saat sonra plazma pik konsantrasyonuna ulaşır.
• Geviş getirenlerde plazma pik konsantrasyonları çok değişken zamanlarda meydana gelir.
• ABD'de bulunmayan pirantel embonat verilen atlarda pik konsantrasyona uygulamadan 7.5 saat sonra ulaşılmıştır.
• Emilen ilave hızla metabolize olur ve idrar ve dışkı ile atılır.
• Eliminasyon yarı ömrü kedilerde 1.4 saat, atlarda 13.4 saattir.
• At dışkısındaki maksimum pirantel konsantrasyonu plazmada ulaşılandan yaklaşık 11 kat daha yüksektir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Pirantel veya bileşenlerine karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Şiddetli derecede zayıf düşmüş (debilitated) hayvanlarda dikkatle kullanılmalıdır.
• İnsanlarda karaciğer hastalığı olanlarda dikkatli olunması önerilir.
Pirantel, gebe kısrakların veya damızlık atların üreme performansını olumsuz etkilemez.
• Sıçanlarda bozulmuş doğurganlık kanıtı yoktur.
• Emziren hayvanlarda kullanımı güvenli kabul edilir; emziren köpekler için reçetesiz ürünlerde dozaj bilgileri mevcuttur.
Pirantel orta düzeyde bir güvenlik marjına sahiptir. Etiket dozunun yaklaşık 7 katına kadar olan dozlar genellikle toksik reaksiyonlarla sonuçlanmaz.
• Atlarda etiket dozunun 20 katı advers etki yaratmamıştır.
• Fare ve sıçanlarda pirantel tartrat için LD50 170 mg/kg iken, köpeklerde pirantel baz için LD50 690 mg/kg'dan fazladır.
• Köpeklerde günde yaklaşık 200 mg/kg/day'e varan oral dozlar 90 güne kadar morfolojik anormalliklere yol açmamıştır.
• Köpeklerde pirantel pamoatın 3 ay boyunca günde 50 mg/kg kronik uygulaması toksisite klinik belirtilerine (solunum hızında artış, ter bezleri olan türlerde bol terleme, ataksi, diğer kolinerjik etkiler) yol açmıştır.
• Doz aşımı durumunda veteriner zehir danışma merkezine başvurulması önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Metinde spesifik bir sinerjik kombinasyon mekanizması detaylandırılmamış, ancak oksibendazol ile kombinasyonun (pirantel pamoat + oksibendazol) siyatosominlere karşı FECR etkinliğini artırdığı belirtilmiştir.
Levamizol: Benzer etki mekanizmaları (ve toksisite) nedeniyle pirantel ile eş zamanlı kullanılmamalıdır.
• Morantel: Benzer etki mekanizmaları (ve toksisite) nedeniyle pirantel ile eş zamanlı kullanılmamalıdır.
• Organofosfatlar: Advers etki riskinde artış görülür.
• Piperazin: Pirantel ve piperazin antagonist etki mekanizmalarına sahiptir; birlikte kullanılmamalıdır.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Ekinlik takibi (örn. dışkı flotasyonu, dışkı yumurta sayısı azalma testi - FECR)
Özel bir formülasyon hazırlama bilgisi verilmemiştir; ticari olarak hazır süspansiyon, tablet, macun ve toz formları mevcuttur.
Pirantel pamoat ürünleri, üretici tarafından aksi belirtilmedikçe oda sıcaklığında (15°C-30°C), sıkı, ışık geçirmeyen kaplarda saklanmalıdır. Doğrudan güneş ışığına maruz bırakmayın.
Bu ilaç yiyecekle birlikte veya yiyeceksiz verilebilir; mamaya karıştırılabilir.
• Genellikle yan etkisi yoktur. Nadiren bazı küçük hayvan türleri ilacı aldıktan sonra kusabilir; bu durumda yiyecekle birlikte verin.
• Küçük hayvan türlerinde doz genellikle çeşitli haftalık aralıklarla tekrarlanır; parazitlerin en iyi şekilde kontrol edilmesi için veterinerinizin tavsiyesine uyun.
• Sıvı süspansiyon kullanılıyorsa, her kullanımdan önce şişeyi iyice çalkalayın; güneş ışığından koruyun.
• Çoğu bağırsak paraziti tedavi sonrasında sindirilir; dışkıda parazit görülmesi nadirdir.
Veteriner İlaçlar 19 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Pirantel
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.