Pralidoksim
• Pralidoksime aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Karbamat zehirlenmelerinde cholinesterase inhibisyonu hızla geri dönüşümlü olduğu için genellikle önerilmez (bazı vakalarda daha düşük ve sık doz protokolleri ile başarı bildirilmiş olsa da tartışmalıdır).
• Myasthenia gravis tedavisi için anti-kolinesteraz ajanları alan hastalarda miyastenik kriz tetikleyebileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.
• Böbrek yetmezliği olan hastalarda dikkatli ve azaltılmış dozda kullanılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
GENEL NOTLAR:
1) Genellikle Atropin ile birlikte kullanılır.
2) Tedavi hastanın durumuna, zehrin türüne, alınan miktara ve alım süresine göre değişir.
• KÖPEKLER VE KEDİLER (Organofosfat zehirlenmesi - etiket dışı):
- 25 mg/kg IM; kas güçsüzlüğü düzelmezse 1 saat içinde tekrarlanır.
- Kediler: 20 – 25 mg/kg IM her 12 saatte bir.
- Başlangıç dozu 20 mg/kg IV, IM veya SC. IV uygulama tercih edilir; salin ile seyreltilerek en az 5 dakikada verilir. Nikotinik bulgular (taşikardi, hipertansiyon, kas fasikülasyonları, solunum depresyonu) mevcut olana kadar her 6 - 12 saatte bir 20 mg/kg IM, SC veya yavaş IV ile tekrarlanabilir. Yanıt alınamazsa veya nikotinik bulgular şiddetlenirse 3-4 uygulamadan sonra sonlandırılır.
- Alternatif olarak 50 mg/kg/gün IV CRI şeklinde kullanılabilir.
- Yavru kediler: 50 mg/kg başlangıç dozu, ertesi gün 20 mg/kg doz.
- Köpekler: Bir vakada 12 saatte bir IV üzerinden 66 mg/kg uygulanmıştır.
• ATLAR (Organofosfat zehirlenmesi - etiket dışı):
- 20 mg/kg (35 mg/kg'a kadar gerekebilir) IV verilerek her 4 - 6 saatte bir tekrarlanır.
• RUMİNATLAR (Sığırlarda organofosfat zehirlenmesi - etiket dışı):
- 30 mg/kg IM her 8 saatte bir.
• DEVEMGİLLER / KAMELİDLER (Organofosfat zehirlenmesi - etiket dışı):
- 20 mg/kg (uygulama yolu belirtilmemiş).
• KUŞLAR (Organofosfat zehirlenmesi - etiket dışı):
- 10 – 20 mg/kg her 8 - 12 saatte bir (uygulama yolu belirtilmemiş) ile birlikte atropin 0.2 – 0.5 mg/kg IM her 3 - 4 saatte bir. Atropin ile verildiğinde daha düşük doz kullanılır.
- 10 – 100 mg/kg IM her 24 - 48 saatte bir veya 6 saat içinde bir kez tekrarlanır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Belirli organofosfat bileşiklerinin neden olduğu zehirlenmelerin tedavisinde atropin ve destekleyici tedavi ile kombinasyon halinde adjuvan olarak kullanılır.
• Maruziyetten sonraki ilk 24 saat içinde verilirse en yüksek etkiyi gösterir; ancak yüksek maruziyetlerde 36 ila 48 saat içinde verildiğinde de bazı faydalar sağlayabilir.
• Domuz modellerinde KPR (CPR) sırasında uygulandığında vazokonstriktif özellikleri sayesinde koroner perfüzyon basıncını artırdığı ve spontan dolaşımın geri dönme oranlarını yükselttiği gösterilmiştir.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Pralidoksim, bazı organofosfatlar ikincil fosforilasyon nedeniyle inaktive olmuş kolinesteraz enzimini yeniden aktive eder (kolinesteraz reaktivatörü).
• Nükleofilik atak yoluyla, enzime bağlı olan fosforil grubunu uzaklaştırır ve bağlar, böylece enzim atılır.
• Kolinesteraz üzerinde koruyucu etkileri olabilir ve bazı organofosfatları doğrudan detoksifiye edebilir.
• Nikotinik bölgelerde daha yüksek aktiviteye sahiptir; etkileri öncelikle solunum ve iskelet kasının nöromüsküler kavşağında meydana gelir.
• Periferde etki gösterdiğinden, solunum merkezindeki birikmiş asetilkolin etkisini bloke etmek için atropin gereklidir.
Oral yoldan marjinal olarak emilir; ABD'de oral dozaj formları artık mevcut değildir.
• Hızla dağılır, öncelikle ekstraselüler sıvı boyunca yayılır.
• Kuaterner amonyum yapısı nedeniyle sınırlı merkezi sinir sistemi (KSS) penetrasyonuna sahiptir.
• Karaciğerde metabolize olduğu düşünülür ve hem metabolitler hem de değişmemiş ilaç olarak idrarla hızla atılır.
• İnsanlarda eliminasyon yarı ömrü yaklaşık 75 dakikadır. Geviş getirenlerde yarı ömür yaklaşık 2 ila 5 saattir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Pralidoksime aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Karbamat zehirlenmelerinde cholinesterase inhibisyonu hızla geri dönüşümlü olduğu için genellikle önerilmez (bazı vakalarda daha düşük ve sık doz protokolleri ile başarı bildirilmiş olsa da tartışmalıdır).
• Myasthenia gravis tedavisi için anti-kolinesteraz ajanları alan hastalarda miyastenik kriz tetikleyebileceğinden dikkatli kullanılmalıdır.
• Böbrek yetmezliği olan hastalarda dikkatli ve azaltılmış dozda kullanılmalıdır.
İlacın fetusa zarar verip vermediği veya anne sütüne geçip geçmediği bilinmemektedir.
• Hayvanlarda güvenliği kanıtlanmadığı için, bu ilaç yalnızca anneye sağlanacak yararlar yavrular için potansiyel risklerden ağır bastığında kullanılmalıdır.
Köpeklerde akut LD50 değeri 190 mg/kg'dır.
• Aşırı doz belirtileri arasında baş dönmesi, bulantı veya artmış kalp hızı yer alabilir; ancak bu belirtileri tedavi edilen zehirlenmenin etkilerinden ayırt etmek zor olabilir.
• Aşırı doz şüphesi veya durumu varsa, veteriner hekimliğe özel bilgi sağlayan 24 saatlik zehir danışma merkezi ile iletişime geçilmesi önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Atropin ile eş zamanlı kullanıldığında atropinin etkileri daha hızlı ortaya çıkar.
Atropin: Eş zamanlı kullanımda atropin etkileri daha hızlı görülür.
• Barbitüratlar: Antikolinesterazlar barbitüratların etkisini potansiyalize edebilir; dikkatle kullanılmalıdır.
• Benzodiazepinler (örn. diazepam, midazolam): Organofosfat toksisitesi olan hastalarda solunum depresanları olduğundan kaçınılmalıdır.
• Simetidin: Organofosfat toksisitesi olan hastalarda kullanımı kaçınılmalıdır.
• Rezerpin: Organofosfat toksisitesi olan hastalarda kullanımı kaçınılmalıdır.
• Opiatlar (örn. morfin): Organofosfat toksisitesi olan hastalarda solunum depresanları olduğundan kaçınılmalıdır.
• Süksinilkolin: Organofosfat toksisitesi olan hastalarda kullanımı kaçınılmalıdır.
• Teofilin: Organofosfat toksisitesi olan hastalarda kullanımı kaçınılmalıdır.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Pralidoksim tedavisi, organofosfat zehirlenmesi ile ilişkili klinik bulgulardaki (tükürük salgısı, gözyaşı, idrara çıkma, dışkılama/diyaferez, gastrointestinal rahatsızlık, kusma - SLUDGE) iyileşme ile izlenir.
• Geçici karaciğer enzimleri ve kreatin fosfokinaz (CK) artışları izlenebilir.
Enjeksiyonluk toz, 50 mg/mL elde etmek için 20 mL enjeksiyonluk steril su ile sulandırılır.
• IV infüzyon için %0.9 sodyum klorür içinde 10 – 20 mg/mL konsantrasyon önerilir.
• IV uygulamanın mümkün olmadığı durumlarda IM enjeksiyon için her flakon koruyucu maddesi olmayan 3.3 mL enjeksiyonluk steril su ile 300 mg/mL elde edilecek şekilde sulandırılır.
• Rekonstitüsyondan sonra steril su (koruyucu içermeyen) ile hazırlanan solüsyon derhal kullanılmalıdır; koruyucu içeren steril su kullanılmamalıdır.
Üretici tarafından aksi belirtilmedikçe, enjeksiyonluk pralidoksim klorür tozu oda sıcaklığında (15°C - 30°C arası) saklanmalıdır.
Bu ajan yalnızca yakın profesyonel gözetim altında kullanılmalıdır.
• Zehirlenme durumlarında vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Pralidoksim
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.