Sisplatin
• Kedilerde sistemik kullanımı, şiddetli doza bağlı primer pulmoner toksisiteler (dispne, hidrotoraks, pulmoner ödem, mediastinal ödem ve ölüm) nedeniyle kesinlikle kontrendikedir.
• Önceden var olan belirgin böbrek yetmezliği, miyelosüpresyon veya sisplatin ya da diğer platin içeren bileşiklere (örn. karboplatin) karşı aşırı duyarlılık öyküsü olan hastalarda kontrendikedir.
• Kas içi (IM) veya deri altı (SC) yolla uygulanmamalıdır (doku iritasyonu riski nedeniyle).
• Alüminyum içeren iğne veya setlerle kullanılmamalıdır (çökelme ve etki kaybı riski oluşturur).
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER:
- Duyarlı karsinom ve sarkomlar (endikasyon dışı): 50 – 60 mg/m² (mg/kg DEĞİL) IV olarak 20 dakika ile birkaç saat arasında, her 3 ila 5 günde bir. Nefrotoksisiteyi azaltmak için tedavi öncesi ve sonrası salin diürez uygulanmalıdır.
- Neoplastik pulmoner efüzyonların palyatif kontrolü için intrakaviter uygulama (endikasyon dışı): Tedaviden 4 saat önce IV olarak %0.9 sodyum klorür 10 mL/kg/saat uygulanır. Ardından %0.9 sodyum klorür içinde toplam 250 mL/m² hacme seyreltilmiş 50 mg/m² sisplatin verilir. Solüsyon vücut sıcaklığına ısıtılır, plevral boşluğa kateter yerleştirilerek sıvı boşaltılır ve seyreltilmiş sisplatin yavaşça infüze edilir. İhtiyaca göre her 3-4 haftada bir tekrarlanabilir.
• ATLAR:
- Deri tümörlerinin intralezyonel enjeksiyonu (endikasyon dışı): Tehlikeli ilaç protokolleri takip edilerek 10 mg sisplatin tozu 1 mL su ve 2 mL tıbbi grade susam yağı ile karıştırılır (elde edilen solüsyon 3.3 mg/mL sisplatin içerir). Tümör yatağına cm³ başına 1 mg olacak şekilde, küçük çaplı iğne (22-25 gauge) ve uzatma seti kullanılarak çoklu düzlemlerde 0.6 ila 1 cm aralıklarla enjekte edilir. Sıvı yüzeye sızdığında enjeksiyon durdurulur. Tedavi başarısızlığını önlemek için tümörün çevresindeki 1 ila 2 cm'lik normal dokuya da enjeksiyon önerilir. Genellikle toplam 4 tedavi için 2 haftalık aralıklarla tekrarlanır.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Çeşitli karsinom ve sarkomların tedavisi (köpeklerde skuamöz hücreli karsinom, transisyonel hücreli karsinom, over karsinomu, osteosarkom, nazal karsinom ve tiroid adenokarsinomu).
• Neoplastik pulmoner efüzyonların intrakaviter uygulama ile palyatif kontrolü.
• Atlarda deri tümörlerinin ( sarkoidler ) intralezyonel tedavisi.
• Köpeklerde tam çıkarılmamış mast hücre tümörleri veya sarkomlar, atlarda sarkoidler, kedilerde tam çıkarılmamış enjeksiyon bölgesi sarkomları için elektrokemoterapi ajanı olarak.
• Atlarda tırnak kanserlerinin topikal tedavisi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Sisplatin, non-spesifik kimyasal reaktiviteye sahip bir antineoplastik ajandır.
• Birincil sitotoksik etkisi, tek ve çift sarmallı DNA kırılmalarına neden olan intra- ve interstand DNA çapraz bağlanması yoluyla gerçekleşir; bu durum DNA replikasyonunu, RNA transkripsiyonunu ve protein sentezini bozarak hücre ölümüne ve tümör büyümesinin inhibisyonuna yol açar.
• Edinilmiş direnç mekanizmaları rapor edilmiştir.
Uygulama sonrasında karaciğer, akciğerler, yumurtalıklar, uterus ve böbreklerde konsantre olur.
• Plazma proteinlerine yüksek oranda bağlıdır (%90) ve böbrekler yoluyla atılır.
• Köpeklerde bifazik eliminasyon profili sergiler: Başlangıç plazma yarı ömrü kısadır (yaklaşık 20 ila 50 dakika), terminal faz ise çok daha uzundur (yaklaşık 60 ila 80 saat).
• Köpeklerde dozun yaklaşık %80'i, uygulama sonrasındaki 48 saat içinde idrarda serbest platin olarak geri kazanılabilir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Kedilerde sistemik kullanımı, şiddetli doza bağlı primer pulmoner toksisiteler (dispne, hidrotoraks, pulmoner ödem, mediastinal ödem ve ölüm) nedeniyle kesinlikle kontrendikedir.
• Önceden var olan belirgin böbrek yetmezliği, miyelosüpresyon veya sisplatin ya da diğer platin içeren bileşiklere (örn. karboplatin) karşı aşırı duyarlılık öyküsü olan hastalarda kontrendikedir.
• Kas içi (IM) veya deri altı (SC) yolla uygulanmamalıdır (doku iritasyonu riski nedeniyle).
• Alüminyum içeren iğne veya setlerle kullanılmamalıdır (çökelme ve etki kaybı riski oluşturur).
Cinsel olarak aktif hastalarda uygulama öncesinde gebelik durumu doğrulanmalıdır. Gebelikte güvenli kullanımı kanıtlanmamıştır; farelerde teratojenik ve embriyotoksiktir.
• İnsan erkeklerde azoospermiye ve bozulmuş spermatogeneze neden olabilir.
• Süte geçmektedir; emziren annelerde emzirmenin kesilmesi önerilir.
Köpeklerde bildirilen minimum öldürücü doz 2.5 mg/kg (yaklaşık 80 mg/m²)'dir; bu dozda hematolojik değişiklikler ve nefrotoksisite görülmüştür.
• Farelerde IV LD50 11 mg/kg'dır.
• Beşeri aşırı dozlarda böbrek yetmezliği, karaciğer yetmezliği, sağırlık, oküler toksisite, şiddetli miyelosüpresyon, bulantı/kusma, nevrit ve ölüm meydana gelebilir.
• Bilinen bir antidotu yoktur, tedavi destekleyicidir. Veteriner toksikoloji merkezlerine danışılması önerilir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Transisyonel hücreli karsinom tedavisinde eş zamanlı NSAİİ kullanımı ile etkinliğin artırılabileceğine dair kanıtlar bulunmaktadır.
Aminoglikozidler (örn. Gentamisin): Nefrotoksisite ve ototoksisite riskinde artış potansiyeli; mümkünse sisplatinden en az 2 hafta sonra uygulanmalıdır.
• Amfoterisin B: Artmış nefrotoksisite potansiyeli.
• Karboplatin: Daha önce karboplatin ile tedavi edilmiş beşeri hastalarda sisplatin sonrası nörotoksisite veya ototoksisite gelişme riski artmıştır.
• Furosemid (ve diğer kıvrım diüretikleri): Artmış nefrotoksisite ve ototoksisite potansiyeli.
• İoheksol: Artmış nefrotoksisite potansiyeli.
• Miyelosüpresif Ajanlar (örn. antineoplastikler, immünosüpresanlar): Kemik iliği depresyonu riskinde aditif artış; kombinasyondan kaçınılmalıdır.
• Nonsteroid Antiinflamatuar İlaçlar (NSAİİ'ler; örn. karprofen, flunisin, meloksikam): Artmış nefrotoksisite potansiyeli.
• Polimiksin B: Artmış nefrotoksisite ve ototoksisite potansiyeli.
• QT Uzatan Ajanlar (örn. asepromazin, amiodaron, sisaprid, kinidin, sotalol): QT aralığı uzaması, kardiyak aritmiler ve torsade de pointes riskinde artış potansiyeli.
• Tigilanol Tiglat: Diğer antineoplastik ilaçların eş zamanlı kullanımına izin vermez; kombinasyondan kaçınılmalıdır.
• Aşılar (canlı ve inaktive): Miyelosüpresif ilaçlar aşı etkinliğini azaltabilir ve yan etkilerini artırabilir.
• Verdinexor: Eş zamanlı kullanım, glutatyon S-transferase kompetitif inhibisyonu nedeniyle her iki ilacın serum konsantrasyonunu artırabilir; kombinasyondan kaçınılmalıdır.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Başlangıç CBC, serum elektrolitleri, serum renal ve karaciğer kimya profilleri ve idrar tahlili yapılmalıdır.
• Her dozdan önce ve toksisite belirtileri geliştiğinde testler tekrarlanmalıdır:
- Mutlak nötrofil sayısı 2000/µL'den azse, trombosit sayısı 100,000/µL'den azse, serum kreatinin normal referans aralığının üzerindeyse veya elektrolit/asit-baz dengesizliği varsa planlanan tedaviler ertelenmelidir.
• En az aylık (örn. her 4 ila 6 haftada bir) tümör ölçümü ve radyografi yapılmalıdır.
• Klinik görünüme göre düzenli nörolojik muayeneler yapılmalıdır.
%5 dektrozlu sodyum klorür (%0.2, %0.45, %0.9) ve sodyum klorür (%0.225, %0.3, %0.45, %0.9) ile uyumludur.
• Bleomisin sülfat, siklofosfamid, florourasil, furosemid, heparin sodyum, lökovorin kalsiyum, metotreksat, metoklopramid, vinblastin sülfat ve vinkristin sülfat ile şırınga uyumluluğu vardır.
• Amfoterisin B, sefepim, diazepam, regüler insülin, lansoprazol, pantoprazol, piperasilin-tazobaktam ve 2'si 1 arada TPN karışımları ile geçimsizdir.
• Alüminyum ile temas ettiğinde siyah çökelti oluşturur; alüminyum içeren iğne veya ekipmanlar KULLANILMAMALIDIR.
Enjeksiyon solüsyonu ışıktan korunmalı ve 20°C ila 25°C sıcaklıkta saklanmalıdır; çökelme oluşabileceği için buzdolabında saklanmamalıdır.
• İnfüzyon sırasında doğrudan parlak güneş ışığından korunmalıdır, ancak normal oda ışığından korunması gerekmez.
• Koruyucu içermediği için seyreltilmiş solüsyonlar 24 saat içinde uygulanmalıdır. Viyaller ilk delindikten sonra oda sıcaklığında floresan ışık altında 7 gün, ışıktan korunduğunda 28 gün stabildir.
Uygulama bölgesine temas etmekten kaçınılmalıdır.
• Sisplatin bir kemoterapi (kanser) ilacıdır; ilaç ve yan ürünleri insanlara ve diğer hayvanlara zararlı olabilir.
• İlacın metabolitleri evcil hayvanınızın vücudunda birkaç gün kalacağından, tedavi günü ve sonrasındaki birkaç gün boyunca tüm vücut atıkları (idrar, dışkı, kirli altlık), kan veya kusmuk yalnızca tek kullanımlık eldiven giyilerek temizlenmelidir.
• Mümkünse tedavi edilen köpeği bahçenin ayrı bir alanında tutun, evcil hayvan atıklarını hemen temizleyin, çift poşete koyarak mühürleyin ve normal çöpe atın.
• Evde herhangi bir kaza meydana gelirse (kusma, idrar, dışkı), kağıt havluyla emdirin, çift poşete koyup çöpe atın ve alanı seyreltilmiş çamaşır suyu solüsyonuyla temizleyin.
• En yaygın yan etkiler kusma ve böbrek toksisitesidir.
• Kemik iliği baskılanması meydana gelebilir; en büyük etkiler genellikle tedaviden birkaç hafta sonra görülür. Kanama, morarma, ateş (enfeksiyon belirtisi), kolay yorulma veya nefes darlığı fark ederseniz derhal veterinerinize başvurun.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 6 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Sisplatin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.