Sulfadimetoksin
• Sülfonamidlere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Şiddetli böbrek veya karaciğer yetmezliği olan hastalarda kontrendikedir.
• Böbrek veya karaciğer fonksiyon bozukluğu ya da üriner obstrüksiyonu olan hayvanlarda dikkatle kullanılmalıdır.
• Sülfonamid aşırı duyarlılığına yatkın ırklarda (Doberman Pinscher, Samoyed, Minyatür Schnauzer) dikkatli kullanılmalıdır.
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
KÖPEKLER VE KEDİLER:
- Duyarlı bakteriyel enfeksiyonlar ve koksidioza bağlı bakteriyel enterit (FDA onaylı etiket dozu): İlk gün günde bir kez 55 mg/kg PO, ardından idame olarak her 24 saatte bir 27.5 mg/kg PO uygulanır. Tedavi süresi klinik yanıta bağlıdır; hayvan klinik belirti göstermedikten sonra 48 saat daha devam edilmelidir. Çoğu vakada 3 ila 5 günlük tedavi yeterlidir.
- Koksidioz (endikasyon dışı): Günlük tek doz 50 – 60 mg/kg PO, 5 ila 20 gün süreyle.
- Köpeklerde koksidioz (endikasyon dışı kombinasyon): Amprolium 150 mg/kg PO ile kombinasyon halinde 25 mg/kg PO günde bir kez, 14 gün süreyle.
• ATLAR:
- Duyarlı enfeksiyonlar (FDA onaylı etiket dozu): Başlangıçta 55 mg/kg IV, ardından klinik belirtiler kaybolana kadar her 24 saatte bir 27.5 mg/kg IV.
• SIĞIRLAR:
- Duyarlı enfeksiyonlar - Bolus tabletler (FDA onaylı): Başlangıçta 55 mg/kg PO, ardından her 24 saatte bir 27.5 mg/kg PO. Tedavi süresi klinik yanıta bağlıdır ancak 5 günü geçmemelidir.
- Duyarlı enfeksiyonlar - Enjeksiyon (FDA onaylı): Başlangıçta 55 mg/kg IV, ardından klinik belirtiler 48 saat boyunca kaybolana kadar her 24 saatte bir 27.5 mg/kg IV. Enjeksiyon orta derecede yavaş yapılmalı, asla hızlı yapılmamalıdır.
• YENİ DÜNYA DEVELERİ (ALPAKA, LAMA VB.):
- Koksidioz (endikasyon dışı): 15 mg/kg PO günde iki kez, 5 gün süreyle; polioensefalomalazi belirtileri açısından izlenmelidir.
- Eimeria spp. enfeksiyonu (endikasyon dışı): Klinik olarak etkilenen hayvanlarda günde bir kez 110 mg/kg PO (veya amprolium). Tedaviler yalnızca olgunlaşmamış evrelere karşı etkilidir. Eimeria macusaniensis enfeksiyonlarında tedavi 10 ila 15 gün sürmelidir ve su kaynaklarına katılarak değil doğrudan hayvana uygulanmalıdır.
• GELİNCİKLER:
- Koksidioz (endikasyon dışı): 50 mg/kg PO tek doz, ardından 5 ila 10 gün boyunca her 24 saatte bir 25 mg/kg. Alternatif olarak 21 gün boyunca her 24 saatte bir 25 mg/kg. Tedavi organizmayı tamamen temizlemeyebilir.
• TAVŞANLAR / KEMİRGENLER / KÜÇÜK MEMELİLER:
- Tavşanlar (endikasyon dışı): Her 12 saatte bir 10 – 15 mg/kg PO.
- Tavşanlarda koksidioz (endikasyon dışı): 1) Günde bir kez 25 mg/kg PO; 2) Tek doz 50 mg/kg PO, ardından 9 gün boyunca 4 litre içme suyuna 1 g katılarak.
- Kirpiler (endikasyon dışı): Günde 2 – 20 mg/kg IM, SC veya PO.
- Fare, sıçan, gerbil, hamster, kobay ve çinçillalarda koksidioz (endikasyon dışı): 50 mg/kg PO tek doz, ardından 10 ila 20 gün boyunca günde bir kez 25 mg/kg veya 7 ila 14 gün boyunca 75 mg/kg PO.
• SÜRÜNGENLER:
- Coccidia spp. (endikasyon dışı): Başlangıçta tek doz 90 mg/kg PO, ardından art arda 5 gün boyunca her 24 saatte bir 45 mg/kg PO; ayrıca IM veya IV de verilebilir. Tedavi sırasında yeterli hidrasyon sürdürülmelidir.
- Isospora spp. (sakallı ejderler için, endikasyon dışı): 21 gün boyunca günde bir kez 50 mg/kg PO önerilmiştir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpekler ve kedilerde duyarlı organizmaların neden olduğu solunum, ürogenital, enterik ve yumuşak doku enfeksiyonları.
• Küçük hayvanlarda koksidyal enfeksiyonların tedavisi.
• Atlarda Streptococcus equi'nin neden olduğu solunum yolu enfeksiyonları.
• Sığırlarda nakliye ateşi kompleksi (shipping fever complex), buzağı difteri, bakteriyel pnömoni ve ayak çürüğü (foot rot).
• Kümes hayvanlarında içme suyuna katılarak koksidioz, kümes kolerası ve bulaşıcı koriza (infectious coryza) tedavisi.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Sülfonamidler tek başına kullanıldıklarında zamana bağımlı, bakteriyostatik ajanlardır; ancak dihidrofolat redüktaz inhibitörleri (ormetoprim, trimetoprim) ile kombine edildiklerinde bakterisidal kabul edilirler.
• Follik asit oluşum yolunda tetrahidrofollik asidin biyosentezinde para-aminobenzoik asit (PABA) ile yarışarak bakteri replikasyonunu engelledikleri düşünülmektedir.
• Yalnızca kendi follik asitlerini sentezleyen mikroorganizmalar sülfonamidlerden etkilenir.
• Bazı Gram-pozitif bakteri türleri (streptokoklar, stafilokoklar, Bacillus anthracis, Clostridium tetani, Clostridium perfringens, Nocardia türleri), bazı Gram-negatif türler (Shigella, Salmonella, E. coli, Klebsiella, Enterobacter, Pasteurella, Proteus türleri) ve bazı protozoalar (Toxoplasma, Coccidia) üzerinde etkilidir.
• Atipik bakteri, viral veya mantar enfeksiyonlarına karşı etkinsizdir.
• İrin, nekrotik doku veya yoğun hücre döküntüsü bulunan alanlarda etkililikleri azalır.
Köpek, kedi, domuz ve koyunda kolayca emilir ve iyi dağılır.
• Dağılım hacimleri koyunda 0.17 L/kg ile at ve sığırda 0.35 L/kg arasında değişir.
• Köpeklerdeki parametreler: %33 biyoyararlanım, %75 proteine bağlanma ve 13.1 saat eliminasyon yarı ömrü.
• Lamalarda biyoyararlanım %52, develerde yaklaşık %100'dür.
• Çoğu türde karaciğerde asetilsülfadimetoksine asetillenir ve böbreklerden değişmeden atılır.
• Köpeklerde karaciğerde önemli ölçüde metabolize olmaz; renal atılım ana eliminasyon yoludur.
• Uzun yarı ömürler, renal tübüllerdeki belirgin yeniden emilimden (reabsorption) kaynaklanır.
• Serum yarı ömürleri: Lamalarda 9-10 saat, develerde 11.7 saat, domuzda 13 saat, koyunda 15 saat, atta 11.3 saat.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Sülfonamidlere karşı aşırı duyarlılığı olan hastalarda kontrendikedir.
• Şiddetli böbrek veya karaciğer yetmezliği olan hastalarda kontrendikedir.
• Böbrek veya karaciğer fonksiyon bozukluğu ya da üriner obstrüksiyonu olan hayvanlarda dikkatle kullanılmalıdır.
• Sülfonamid aşırı duyarlılığına yatkın ırklarda (Doberman Pinscher, Samoyed, Minyatür Schnauzer) dikkatli kullanılmalıdır.
Sülfonamidler plasentayı geçer ve maternal serumdakilerin %50'sine varan veya aşan fetal konsantrasyonlara ulaşabilir; yüksek dozlarda bazı laboratuvar hayvanlarında teratojenisite bildirilmiştir.
• Anne sütüne dağılır; insanlarda sağlıklı, miadında doğan bebeklerde emzirme ile uyumlu kabul edilir. Prematüre bebekler ve hiperbilirubinemisi olan bebekler risk altında olabilir.
Veteriner türlerde aşırı doza ikincil akut toksisite nadiren görülür.
• Vücut ağırlığının 3.2 g/kg'lık tek oral dozlarını alan köpeklerde yalnızca ishal görülmüştür.
• 13 hafta boyunca günlük 160 mg/kg PO alan köpeklerde toksisite belirtisi görülmemiştir.
• Yüksek dozlardan sonra CNS uyarımı ve miyelin dejenerasyonu kaydedilmiştir.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
Dihidrofolat redüktaz inhibitörleri (ormetoprim, trimetoprim) ile birlikte kullanıldıklarında bakteriyostatik etki bakterisidale dönüşür.
Amiodaron: Sülfonamid metabolizmasını azaltabilir ve advers etki riskini artırabilir.
• Antasitler (Alüminyum, Kalsiyum ve Magnezyum içerenler): Eş zamanlı uygulanırsa sülfonamidlerin oral biyoyararlanımını düşürebilir.
• Azatioprin, Merkaptopürin: Miyelosüpresyon riskinde artış.
• Siklosporin: Siklosporin nefotoksisite riskinde artış; siklosporin konsantrasyonunda düşüş olasıdır.
• Lökovorin: Sulfadimetoksinin terapötik etkisini azaltabilir.
• Metotreksat: Plazma proteinlerine bağlanma ve/veya renal klerensi etkileyerek metotreksat toksisitesini potansiyalize edebilir.
• Pirimetamin: Yüksek doz pirimetamin ile eş zamanlı kullanım, ek antifolat etkiler nedeniyle megaloblastik anemi ve pansitopeni riskini artırabilir.
• Varfarin: Sülfonamidler protrombin zamanını (PT) uzatabilir.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Klinik etkinlik
• Advers etkiler
• Uzun süreli tedavide başlangıç ve periyodik tam kan sayımı (CBC) ve serum karaciğer kimya paneli
• Köpeklerde uzun süreli (>7 gün) tedavi planlanıyorsa veya KCS'ye yatkınlık varsa başlangıç Schirmer gözyaşı testi
• Köpeklerin periyodik olarak yeniden değerlendirilmesi (tedaviye başladıktan sonraki 5 gün içinde, ardından tedavi sırasında her 2-3 haftada bir).
Özel bir bilgi belirtilmemiştir.
Üretici tarafından aksi belirtilmedikçe, 15°C - 30°C oda sıcaklığında ışıktan koruyarak saklayın. Doğrudan güneş ışığına maruz kalırsa solüsyonların rengi bozulabilir. Soğuk sıcaklıklar nedeniyle kristaller oluşursa, şişeyi ılık su banyosunda nazikçe ısıtın veya kristaller çözülene kadar oda sıcaklığında saklayın. Sıvı formülasyonların donması ve renk değişimi etki gücünü değiştirmez.
Oral süspansiyon kullanılıyorsa kullanımdan önce iyice çalkalanmalıdır. Oral süspansiyonun buzdolabında saklanması gerekmez.
• Hayvanınızın bu ilacı alırken bol miktarda temiz suya erişebilmesi önemlidir.
• Köpeğinizin gözleri kuruysa, kırmızı veya irrite olduysa, akıntı geliştiğinde veterinerinize başvurun. Ayrıca döküntü, cilt lezyonları, düşük enerji, iştahsızlık veya yürüme güçlüğü gelişirse veterinerinize danışın.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 0 İlaç
Bu etken maddeye ait beşeri eczane preparatı kaydı bulunamadı.
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Sulfadimetoksin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.