Vinkristin
• Mevcut lökopeni veya granülositopenisi olan hastalarda (tedavi edilen hastalığa bağlı değilse) kontrendikedir.
• Aktif bakteriyel enfeksiyonu olanlarda kullanılmamalıdır.
• Karaciğer hastalığı veya biliyer obstrüksiyonu olanlarda doz azaltılmalı veya kaçınılmalıdır (Bilirubin >2 mg/dL ise %50 doz azaltımı).
• MDR1 genetik mutasyonu (Collie, Australian Shepherd vb.) olan köpeklerde şiddetli toksisite riski nedeniyle çok dikkatli kullanılmalıdır.
• Gebelik ve laktasyon döneminde kullanımı kontrendikedir (teratojenik/embriyotoksik).
Dozaj ve Uygulama Şekli (Türlere Göre)
NOTLAR: mg/kg ve mg/m² dozlarını birbiriyle karıştırmayınız. Kemoterapi protokolleri uzmanlık gerektirir.
KÖPEKLER:
• Neoplastik Hastalıklar (Etiket dışı): Genellikle kombinasyon protokollerinde (CHOP, VAC vb.) 1-2 haftada bir 0.5 – 0.75 mg/m² (mg/kg DEĞİL) IV olarak uygulanır.
• Transmisyonel Venereal Tümör (TVT):
a) Tek ajan olarak: 4-6 hafta boyunca haftada bir kez 0.5 mg/m² (maksimum doz 1 mg) IV.
b) Haftalık 0.025 mg/kg IV; intratümöral interferon alfa-2α ile kombine edilebilir.
c) L-asparaginaz ile dönüşümlü: 8 haftalık periyotta, iki haftada bir 0.025 mg/kg IV.
• İmmün-Aracılı Trombositopeni (ITP) Yardımcı Tedavisi: 0.02 mg/kg IV bolus (tek seferlik). Genellikle glukokortikoidlerle kombine edilir.
KEDİLER:
• Neoplastik Hastalıklar (Etiket dışı): 1-3 haftada bir 0.5 – 0.75 mg/m² (mg/kg DEĞİL) IV. İntraperitoneal (IP) yolun da güvenli ve etkili bir alternatif olduğu bildirilmiştir.
ATLAR:
• Neoplastik Hastalıklar (Etiket dışı): Haftalık 0.5 mg/m² (genellikle at başına toplam 2.5 – 3 mg) IV.
• Generalize Lenfoma (CAP Protokolü): Sitarabin ve siklofosfamid ile dönüşümlü olarak, sitarabin uygulanan haftalarda yanıt alınamazsa toplam 2.5 mg IV eklenir.
GELİNCİKLER:
• Neoplastik Hastalıklar (Etiket dışı): Modifiye COP protokolünün parçası olarak 3 hafta boyunca haftada bir 0.12 mg/kg IV, ardından her 3 haftada bir.
Endikasyonlar ve Klinik Kullanım Sahası
Köpek ve kedilerde lenfoid ve hematopoetik neoplaziler (lenfoma, lösemi).
• Hemanjiyosarkom (VAC protokolü).
• Köpeklerde transmisyonel venereal tümör (TVT).
• İmmün-aracılı trombositopeni (ITP) tedavisi (trombositozu indüklemek için).
• Bazı solid tümörlerin kombinasyon tedavileri.
Farmakolojik Özellikler ve Farmakokinetik
Beta-tübüline bağlanarak mikrotübül oluşumunu engeller ve mitotik iğcik teşekkülünü bloke eder.
• Hücre bölünmesini metafaz evresinde durdurur.
• Glutamik asit kullanımını inhibe ederek amino asit metabolizmasına müdahale eder.
• Pürin sentezini, sitrik asit döngüsünü ve üre oluşumunu engeller.
• Bilinmeyen bir mekanizma ile trombositozu (trombosit artışı) indükler.
IV uygulamadan sonra dokulara hızla dağılır.
• Plazma proteinlerine bağlanma oranı yüksektir (~%75).
• Kan-beyin bariyerini (CNS) önemli ölçüde geçmez.
• Karaciğerde yaygın olarak metabolize edilir.
• Temel olarak safra ve dışkı yoluyla atılır; çok az bir kısmı idrarla atılır.
• Köpeklerde eliminasyon yarı ömrü (t1/2) yaklaşık 48 dakikadır.
• Köpeklerde idrarda 3 gün boyunca kalıntı tespit edilebilir.
Klinik Güvenlik, Kontrendikasyonlar ve Toksikoloji
• Mevcut lökopeni veya granülositopenisi olan hastalarda (tedavi edilen hastalığa bağlı değilse) kontrendikedir.
• Aktif bakteriyel enfeksiyonu olanlarda kullanılmamalıdır.
• Karaciğer hastalığı veya biliyer obstrüksiyonu olanlarda doz azaltılmalı veya kaçınılmalıdır (Bilirubin >2 mg/dL ise %50 doz azaltımı).
• MDR1 genetik mutasyonu (Collie, Australian Shepherd vb.) olan köpeklerde şiddetli toksisite riski nedeniyle çok dikkatli kullanılmalıdır.
• Gebelik ve laktasyon döneminde kullanımı kontrendikedir (teratojenik/embriyotoksik).
Teratojenik ve embriyotoksiktir; embriyo rezorpsiyonuna ve ölüme neden olabilir.
• Erkeklerde aspermiye (sperm yokluğu) neden olabilir.
• Sütle atılıp atılmadığı bilinmemektedir; emziren hayvanlarda süt ikamesi kullanılması önerilir.
Semptomlar: Şiddetli anemi, lökopeni, artmış karaciğer enzimleri, nöronal büzülme, megaözofagus ve hemorajik diyare.
• Kedilerde öldürücü doz: 0.1 mg/kg. Belirtiler: Kilo kaybı, nöbetler, lökopeni.
• Müdahale: Akut doz aşımında (ilk 6 saat) plazmaferez, aktif kömür ve kolestiramin düşünülebilir.
• Destekleyici Tedavi: Şiddetli ileus için metoklopramid CRI veya sisaprid; miyelosüpresyon için filgrastim (G-CSF) ve geniş spektrumlu antibiyotikler.
• İnsanlarda nörotoksisiteyi azaltmak için folinik asit (lökovorin), piridoksin veya glutamin kullanılmıştır.
İlaç Etkileşimleri ve Kombinasyonlar
CHOP protokolü (Siklofosfamid, Doksorubisin, Vinkristin, Prednizolon) lenfoma tedavisinde sinerjiktir.
• VAC protokolü (Vinkristin, Adriyamisin, Siklofosfamid) hemanjiyosarkomda kullanılır.
• ITP tedavisinde glukokortikoidlerle sinerjik etki gösterir.
Asparaginaz: Katkı maddesi olarak nörotoksisite ve miyelosüpresyonu artırabilir; dozlar arasında 24 saat bırakılmalıdır.
• Kolestiramin: Vinkristinin enterohepatik geri emilimini bloke ederek dışkı ile atılımını artırır.
• İmmünsüpresif İlaçlar (Azatiyoprin, Kortikosteroidler): Enfeksiyon riskini artırır.
• Mitomisin: Şiddetli bronkospazma neden olabilir.
• Miyelosüpresif Ajanlar: Kemik iliği baskılanmasını şiddetlendirir.
• Canlı Aşılar: Vinkristin aşı etkinliğini azaltabilir ve yan etkileri artırabilir.
• P-glikoprotein İnhibitörleri (Amiodaron, Azol antifungaller, Karvedilol, Siklosporin, Diltiazem, Makrolid antibiyotikler, Kinidin, Spironolakton, Verapamil): Hücre içi vinkristin konsantrasyonunu ve toksisiteyi artırır.
Klinik İzlem, Saklama ve Hasta Sahibi Notları
Uygulama öncesi gebelik durumu kontrol edilmelidir.
• Fiziksel ve nörolojik muayeneler.
• Her tedavi öncesi tam kan sayımı (CBC) ve serum karaciğer profili.
• Yan etkilerin izlenmesi: Periferik motor/duyusal kayıplar, ateş, kabızlık, ikterus.
%0.9 Sodyum Klorür (SF) veya %5 Dekstroz ile geçimlidir.
• Geçimli olduğu ilaçlar: Bleomisin, sitarabin, florourasil, metotreksat, sisplatin, siklofosfamid, doksorubisin, heparin, lökovorin, metoklopramid.
• GEÇİMSİZ olduğu ilaçlar: Furosemid ile fiziksel olarak geçimsizdir.
Bozulmamış flakonlar 2°C - 8°C arasında, dik konumda ve ışıktan korunarak saklanmalıdır.
• Seyreltilmiş çözeltiler buzdolabında 7 gün, oda sıcaklığında 2 gün stabildir.
Bu bir kemoterapi ilacıdır; hayvan atıkları (idrar, dışkı, kusmuk) 3 gün boyunca tehlikelidir.
• Atıklar temizlenirken mutlaka tek kullanımlık eldiven giyilmelidir.
• Gebe, gebe kalmaya çalışan veya emziren kadınlar hayvan atıklarını temizlememelidir.
• Tedavi süresince hayvan halka açık yerlere (köpek parkları vb.) götürülmemelidir.
• Canlı virüs içeren aşılar yapılmamalıdır.
• Enjeksiyon bölgesinde kızarıklık, şişlik veya hayvanda aşırı halsizlik, ateş, kanama görülürse derhal veteriner hekime başvurulmalıdır.
Veteriner İlaçlar 0 Preparat
Beşeri İlaçlar 2 İlaç
Literatür & Bilimsel Çalışmalar 0 Çalışma
Henüz akademik literatör eklenmemiş
DOI veya PMID numarası kullanarak ilk bilimsel makaleyi ekleyin.
Vinkristin
Akademik Literatür & Çalışma Ekle
Makalenin DOI Numarasını (Örn: 10.1016/j.vetpar.2020.109123) veya PubMed ID (PMID) kodunu girerek künye bilgilerini ve Türkçe çevirili özetini yapay zeka ile otomatik çekebilirsiniz.